Morgunblaðið - 05.03.1955, Blaðsíða 9

Morgunblaðið - 05.03.1955, Blaðsíða 9
Laugardagur 5. marz 1955 MORGVNBLAÐIÐ Þ jóðleikhú sið: Æflar konan að deyja? Leikstjóri Baldvin HaKIdórsson ANTÍGÓNA QamasileshisT í einum þœtti effir ChristapheF Cry SjánSeikur í einum þæífi eftir Jean Anouilh FRUMSYNING Þjóðleikhússins í fyrrakvöld á ofangreindum tveimur leikjum var aíhyglis- verður leikviðburður fyrir margra hluta sakir. — Leikritin bæði eru ágætar bókmenntir, Þorvaldsdóttir leikur, Dótó, berna hvort á sína vísu, enda höfund- hennar, sem Helga Valtýsdóttir Haraldur Björnsson ákaft hyiltur arnir i fremstu röð leikritasitálda þeirra, sem nú eru uppi. Hér við bætist, að Baldvin Halldórsson þreytti þarna frumraun sína sem leikstjóri á sviði Þjóðleikhússins of ennfremur lék þarna sitt fyrsta hlutverk í Þjóðleikhúsinu hin unga og efnilega leikkona, Helga Valtýsdóttir. — Og síðast en ekki sízt, — hér var um að ræða há- tíðarsýningu í tilefni þess að einn af okkar mikilhæfustu og vin- sælustu leikurum, Haraldur Björnsson, á um þessar mundir fjörutíu ára leikafmæli. „ÆTLAR KONAN AÐ DEYJA?" Höfundur þessa gamanleiks, enska skáldið og rithöfundurinn Christopher Fry, er enn tiltölu- lega ungur maður, innan við fimmtugt, fæddur 1907 í Bristol. Hugur hans hneigðist snemma að íeiklist og leikritun og hefur hann verið leikari og leikstjóri jafnframt því sem hann hefur ltikur og Tegeus, hermaðurinn, en Jón Sigurbjörnsson fer með það hlutverk. Dýnamene er mikið og vanda- ) imt hlutverk er gerir hinar ítrustu kröfur til leikandans. Leysir frú Herdis það ágætlega af hendi, bæði um leik og fram- sögn. en einmitt í því efni er vandinn mikill, — að ljóðform skáldsins fái notið sín án þess þó að þess gæti um of. Einnig finnst mér Herdísi takast vel að sýna hina innri baráttu og þær sterku tilfinningar er vakna og vaxá í brjósti hennar eftir því sem á leikinn líður. Dótó er einnig allvandasamt hlutverk, en frú Helga gerir því hin ágætustu skil. Frúin vakti athygli með prýðilegum leik í litlu hlutverki í leiknum „Erf- inginn", er Leikfélag Reykjavík- ur sýndi í haust og í þessu hlut- verki nú staðfestir hún það, að hún er gáfuð og örugg leikkona, samið mörg leikrit. Endaþótt Fry sem mikils má af vænta. Hún væri frábær snillingur málsins, leikur mjög yfirvegað, af næm- andríkur og gáfaður, og hann um skilningi á h]utverkinu og yrði til þess öðrum fremur að j gætir þess af mikilli smekkvísi hefja enska ljóðleikinn til vegs þegar Dótó er orðin ör af víni, að nýju, þá var það ekki fyrr en ' að hálda látbragði öllu innan 1949, með leiknum „The Lady's réttra takmarka. not for Burning", að hann hlaut | Leikur Jóns Sig-urbjörnssonar í almenna viðurkenningu sem mik- hlutverki hermannsins er sterk- ið leikritaskáld. Af öðrum leikrit- ur og með góðum tilþrifum á um Fry's má nefna „Venus köflum og persónan er aðsóps- observed" (1950), „A Sleep of mikil, en þó finnst mér Jón ekki Prisoners", kirkjuleikur, „The sú rétta „týpa" í hlutverkí þessu. Dark is Light Enough" og „A I Phoenix too Frequent" eða „Ætl- ANTIGÓNA ar konan að deyja?" eins og það j Franski rithöfundurinn Jean heitir í íslenzku þýðingunni. —' Anouilh, höfundur harmleiksins Efnið í þennan gamanleik er sótt í skáldsögu rómverska höfundar „Antigona", er enn á bezta aldri, fæddur 1910, þó er hann löngu ins Petróniusar um ekkjuna frá heimsfrægur fyrir leikrit sín, sem Efesus, sem hefur ákveðið að farið hafa sigurför um flest svelta sig í hel í grafhýsi bónda ' menningarlönd. Hér hefur áður síns. Hefur hún tekið með sér verið sýnt eitt leikrit eftir hann, þernu sína Dótó og hafast þær „Stefnumótið í Senlis", er Þjóð- þar einar við er leikurinn hefst. ' leikhúsið hóf sýningar á veturinn Ætlar konan að skemmta sér: — Hermaðurinn (Jón Sigurbjörns son), Dynamene (Herdís Þorvaldsdóttir) og Dótó (Helga Valtýsd.) En áður en langt um líður kemur 1953. í flestum verkum sínum, til þeirra ungur og karlmann- en þó sérstaklega í harmleikjun- legur hermaður, er heillar þegar um, túlkar Anouilh viðhorf æsk- hina ungu, syrgjandi frú. Hefst unnar til lífsins, leit hennar að nú hin mikla barátta með frúnni sannleikanum og trú hennar á hið milli holdsins og andans, milli frjálsa val, sem er uppistaðan í ástarinnar til bóndans og hins kenningum „Existentialismans". freistandi aðkomumanns, er lýk- •— Þetta er og meginefnið í leik- ur með fullum sigri hins lifandi ritinu „Antigona", — Hin unga yfir hinum dauða. I konungsdóttir „Antigöna" krefst Háðið og kímnin í leik þessum réttar síns. til. þess að r'áðá ör.lög- er hnitmiðað og vægðarlaust og um sínum og neitaríað lúta vilja andríkið og snillin í orðaskiptum ' og fyrirskipunum harðstjórans, persónanna eru eins og glóandi jafnvel þó að það kosti h&na HfiS. fiugeldar. Leikendur eru aðeins '— Leikritið er byggt á hihu .-sí- þrír, frúin Dýnamene, sem Herdís gilda verki Sofóklesar með sama Haraldur Björnsson sem Kreon konungur og Guðbjörg Þorbjarn- ardóttir sem Antigóna. nafni, en það er samið árið manns, sem glatað hefur trúnni 1942, er Þjóðverjar hersáta á þau verðmæti er gefa lífinu Frakkland og eru þeir örlaga- gildi. Hið eina sem mætti finna t:'mar hinn eiginlegi bakgrunnur að leik Haralds er, að hann ber full ótt á, svo að erfitt var stund- meitluðu leiksins. Höfundurinn talar und- ir rós, því að málfrelsi var af skornum skammti í Frakklandi undir harðstjórn Þjóðverja. En Frakkar skyldu ádeilu höfundar- V ins og því tóku þeir leiknum með þeirra í leiknum. geisiföfnuði. gerir Aðalpersónur leiksins eru £ Antigona og Kreon konungur í Þebu, móðurbróðir hennar. Milli þessara tveggja persóna standa átökin. Antigóna er ung og djörf og neitar að vikja hársbreidd frá því sem hún telur satt og rétt. Því gengur hún ótrauð í berhögg við bann konungsins gegn því að bróðir hennar látinn fái leg í gröf sinni, og fer út að næturþeli til þess að ausa líkama hans moldu endaþótt hún viti að líf hennar liggi við því. Kreon er gamall maður, fullur veraldar- hyggju og hefur fyrir löngu kom- izt að þeirri niðurstöðu að hug- sjónir og sannleikur séu óraun- hæf hugtök. — Því reynir hann að telja um fyrir Antigónu og fá hana til að hverfa frá ásetningi sínum um að grafa bróður sinn. En það ber engan árangur og lýk- ur svo leiknum með því, að Antigóna er dæmd til að líða hungurdauðann í helli einum ut- an við borgina. Guðb.iörg Þorb.iarnardóttir leik ur Antigónu. Hún er að vísu ekki eins ung og leikritið seg- ir til, en leikur hennar er öruggur og áhrifamikill. Hún skilur hlutverkið til hlítar og inn- lifun hennar er sterk og sannfær- andi. Hefur Guðbjörg unnið þarna athyglisverðan leiksigur því að hlutverkið er viðamikið og erfitt. Kreon konung leikur Haraldur Björnsson af miklum þrótti og myndugleika. Gerfi hans er ágætt og reisn hans eins og kon- ungi sæmir. — Honum tókst vel að sýna harðneskju valdhafans en einnig örvæntingu hins hrjáða • með þægilegri rödd sinni. Jón. Aðils var hinn skemmtilegasti í hlutverki varðmannsins og frú Regina Þórðardóttir lék einkar vel hina elskulegu, gömlu fóstru Antigónu og hinnar björtu og fögru systur hennar Ismenu, sem Bryndis Pétursdóttir lék. — Þá fór Róbert Arnfinnsson vel með hlutverk Hemons unnusta Anti- gónu. — Önnur hlutverk eru smá og gefa ekki tilefni til sérstakr- ar umsagnar. Baldvin Halldórsson hefur sett báða leikina á svið og annast leik- stjórnina. Hefur honum tekizt hvorttveggja prýðisvel. Er sér- staklega athyglisvert hversu allt er þarna vel unnið og hvert atriði að því er virðist þaulhugsað. Er öll sýningin Baldvini til mikils sóma og sýnir glögglega að hann býr yfir góðum leikstjórahæfi- leikum. Magnús Pálsson hefur gert leiktjöldin og teiknað búningana. Magnús er dugandi listamaður í sinni grein enda eru leiktjöld hans á báðum leikjunum prýðis- góð, stílhrein og mjög við hæfi leikjanna, og búningarnir hinjr smekklegustu. Ásgeir Hjartarson hefur þýtt leikinn „Ætlar konan að deyja?" og leyst það vandasama verk af hendi með miklum ágætum. Halldór Þorsteinsson hefur gert þýðinguna á „Antigónu". Er þýð- ing hans ekki hnökralaus, en þó fremur liðleg. Leikhúsgestir tóku leikjunum ágætlega og hylltu leikstjóra og leikendur að leikslokum. Eink- um var þó afmælisbarnið, Har- aldur Björnsson, ákaft hylltur með feiknum öllum af blómum og ræðum. — Hefur verið sagt frá því hér i blaðinu. Hér er vissulega um merkar leiksýningar að ræða og ættu borgarbúar að sýna það með mikilli aðsókn að þeim, að þeir og stöðu kunni að meta góða list og gagn- Hlutverkið merkar bókmenntir. ekki kröfu til leík-1 Sigurður Grímsson. en Lárus talar skýrt um að greina hinar setningar skáldsins. Lárus Pálsson ]ék Chorus, er skýrir persónurnar Almenningur hvaftur til að nota sér skíðakennslu Fer fram við Skíðaskálann í Hveradólum NDANFARNA 10 daga hefur dvalizt í Skíðaskálanum í Hvera- dölum Guðmundur Halldórsson skíðakennari frá Isafirði. — Kennir hann í Hveradölum á vegum Skíðafélags Reykjavíkur. Mun hann starfa þar 2—4 vikur ennþá, eftir því hver aðsókn verð- ur að námskeiðum hans, sem standa ýmis 2 eða 5 daga í senn og er almenningur hvattur til þess að nota sér kennsluna. kennari. Síðan 1938 hefur hann veitt forstöðu skiðaskólanum á ísafirði og margir af beztu skíða- niönnum landsins hafa á ungl- ingsárum hlotið undirstöðukunn- áttu sína hjá honuni. Þátttöku- * SLÆMT VEDUR Blaðið hitti Gui máli í gær. Kvað hann veðrátt- una hafa verið mjög slæma til skíðakennslu. Hafði hann fengið hóp nemenda og veðrið verið gott tvo daga, en þá brá til hins gjaldi í námskeiðunum við verra og nú undanfarna daga Skíðaskálann i Hveradölum er hefur ómögulegt verið að halda mjög stillt í hóf eða 20 kr. á dag. uppi kennslu. ------------------------------¦ * NAMSKEIÐIN Firmakeppni í svigi ýmist 5 daga eða þá um helgar UM helgina fer fram í Hvera- - l"augar"dag~og"sunnudag. Kennt dölum fir^akeppni í svigi. Er er 4 tíma á dag, 10—12 og 2—4. Það. skíðaráð Reykjavíkur, sem Miðast kennslan við svig ein- fyrir keppninni stendur og munu göngu. I um 30 svigmenn taka þátt í henni Guðmundur sagði að góða und-, og keppa fyrir jafnmörg firmu. irstöðukennslu mætti veita á 5 Flestir beztu svigmenn hér dögum. Kvað hann marga ó- syðra munu taka þátt í keppninni hrædda við brekkur, en þeir og verður hún því án efa tvísýn myndu hafa margfalda ánægju og skemmtileg. Það eykur og af skíðaferðum ef þeir hefðu hlot- spenninginn að þetta er forgjafa- ið tilsögn þó ekki væri nema keppni, svo að öll firmun hafa jafn mikla möguleika til sigurs. Nánar verður sag frá keppninni 2 eða 5 daga. Guðmundur • er þaulreyndnr í blaðinu á morgun.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.