Morgunblaðið - 11.02.1970, Blaðsíða 14

14
MOROUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR lll. FEBBÚAR 1®70

Otgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
RitstjórnarfuMtriii
Fréttastjóri
Auglýsingastjóri
Ritstjórn og afgreiðsla
Auglýsingar
Áskriftargjald kr. 165.00
I tausasölu
H.f. Árvakur, Reykjavík,
Haraldur Sveinsson.
Sigurður Bjarnason frá Vigur.
Matthias Johannessen.
Eyjólfur Konráð Jónsson.
Þorbjörn Guðmundsson.
Björn Jóhannsson.
Árni Garðar Kristinsson.
Aðalstræti 6. Srmi 10-100.
Aðalstræti 6. Sími 22-4-80.
á mánuði innanlands.
kr. .10.00 eíntakið.
NÆSTA SKREFIÐ NORDKULT
túns og við var að búast,
^ hafa umræðumar rnn
Nordek mjög eitikennit fund
Norðurlandaráðs, en þó er
langt frá því að mönnum hafi
yfirsézt, að samvinna á sviði
menningarmála er ekki síður
nauðsynleg Norðurlöndtmum
en efnahagssamvinna. Þannig
gerði Bertil Ohlin, fyrrv. for-
maður Þjóðflokksins sænska
það að tillögu sinni, að hafizt
yrði handa um stofnun Nord-
kult, er gegndi svipuðu hlut-
verki á sviði menningarmála
og Nordek er ætlað að gegna
á efnahagssviðinu.
Þótt við íslendimgar getum
ekki tekið þátt í Nordek að
sinni, getum við vissulega
ekki síður en hinar Norður-
landaþjóðirnar lagt mikið af
mörkum til menningarsam-
starfs, og einmitt á þeim
vettvangi eigum við nú að
beita okkur af fullum þrótti.
Raumar eru það hin menning-
arlegu tengsl og sameiginleg
menningararfleifð Norður-
landanna, sem er grundvöll-
ur alls samstarfs þjóðanna,
eins og Eysteinn Jónsson
drap á.
Þess er líka að gæta, að sá
mikli velvilji, sem hinar
Norðurlandaþjóðirnar hafa
sýnt okkur íslendingum,
byggist ekki sízt á því, að
þær meta mikils íslenzkt
menningarstarf fyrr og síðar,
og meira að segja er ástæða
til að ætla, að þær vildu fús-
lega, að miðstöð sameigin-
legrar menningarstarfsemi
yrði einmitt hér á íslandi,
þegar handritin hafa verið
Eignakönnun og
¥ úðvík Jósefsson, forystu-
maður Kommúnistaflokks
ins hefur boðað það, að
flokkur hans leggi megin
áherzlu á að enn ein svonefnd
eignakönnun verði gerð hér
á larndi og í framhaldi af því
væntanlega settur á stóreigna
skattur — eða hvað svo sem
sú eignaupptaka kann að
verða nefnd. Samkvæmt
þessari kröfu kommúnista
eiga erindrekar ríkisvaldsins
að snuðra eftir sparifé lands-
manna allra, og síðan á að
hegna þeim, sem kunna að
hafa sparað eitthvað saman.
Ef vinstri menn efldust hér
til áhrifa, yrði það megin-
krafan að koma á slíkri
eignakönnun og stóreigna-
skatti, og sjálfsagt mundu
aðrir vinstri menn, nú eins
og áður, fúsir til að sam-
þykkja slíka ráðabreytni,
einkum ef þeir héldu, að þeir
gætu náð sér niðri á ein-
hverjum þeim, sem sýnt hefði
atorku og útsjómarsemi.
Rótt er að þesisi krafa
flutt heim og aðstaða til vís-
indaiðkana bætt, samhliða
stóraukinni menningarstarf-
semi.
Þótt ísland yrði slík mið-
stöð í menningarsamskiptum
norrænna þjóða, þýðir það
ekki, að við mundum einangr
ast mennimgarlega frá öðrum
þjóðum. Þvert á móti mundi
slík starfsemi kalla á marg-
háttuð samskipti í menning-
arefnum við aðra en Norður-
landaþj óðirnar.
Mikið er nú um það rætt,
að ísland geti orðið hið ákjós-
anlegasta ráðstefnuland, og
átak verður gert á næstu ár-
um til að búa í haginn. Ætti
þá sérstaklega að hafa í huga
að leitast við að laða hingað
sem flesta þá, sem starfa á
sviði mennta og lista, og er
listahátíð sú, sem Yladimir
Askenazy beitir sér fyrir,
ánægjulegt upphaf slíkrar
starfsemi.
Þeirri hugmynd hefur ver-
ið fleygt, að komið yrði hér-
lendis á fót fullkomnu safni,
er lýsi sögu víkingaferða og
rannsókna- og vísindastofn-
unum í sambandi við það.
Væri vissulega æskilegt sam-
starf Norðurlandanna á þessu
sviði, og margt fleira mætti
auðvitað nefna.
En meginatriðið er, að sam-
starf Norðurlandaþjóðanna á
sviði menningarmála er enn
mikilvægara en efnahagssam
starfið, og á þeim vettvangi
eigum við íslendingar að
leggja allt það af mörkum
sem við megnum.
stóreignaskattur
kommúnista fari ekki fram
hjá neinum, því að menn
þurfa að gera sér grein fyr-
ir því, að það, sem nú ríður
á, er ekki ofstjórnaræði af
hálfu ríkisvaldsins og ofsókn-
ir á hendur borgurunum.
Þvert á móti þarf að búa
þannig í haginn, að þeir, sem
sparifé eiga, fái aðstöðu til
að hagnýta það í þágu ís-
lenzks atvinnulífs, því að
stórfellt átak þarf nú að gera
til að efla atvinnuvegina
vegna aukinnar samkeppni
og þeirra nýju tækifæra, sem
bjóðast á sviði efnahagsmála
við inngöngu okkar í EFTA.
Að því er líka unnið um
þessar mundir að búa svo í
haginn fyrir fjármagn fólks-
ins, að það eigi greiðan að-
gang inn í íslenzkan atvinnu-
rekstur. Þar á ekki að vera
um að ræða neinar lagaþving
anir, heldur það frjáisræði,
sem verður að byggjast á
arðsvon og heilbrigðu skipu-
lagi félagsreksturs.
EFTIR ÓLA TYNES
Frelsisbarátta?
iHEIMSÓKN rússnesku tundurspillanna
til íslands vakti nokkra athygli á sín-
um tíma og aftur núna þar setm Rauða
stjarnan, opinbert málgagn rúasnesiku
herstjórnarinnar, gagnrýnir ríkisstj órn
íalands fyir aðildina að NATO. Það
lloemur í rauninni ekki á óvart, að sú
aðild akuli vera Rússum þyrnir í aug-
um.
t>að er einn yfirmanna herslkipanna,
sem skrifar nefnda grein í Rauðu stjöm-
una, og þar talar hann um hugljúfar
endurminningar í sambandi við heim-
sólkn noklkurra hinna svonefndu her-
námsandstæðinga, sem færðu honum að
gjöf hnappa með áletruninni: „NATO-
NEI“ eða kannslki „njet“ upp á rússn-
eskan máta.
Fyrir nokkru álpaðist einn frum-
kvöðla „hernámsandstæðinga" til að
segja, að þeir væru á móti hennaðar-
bandalögum, hverjir sem ættu aðild að
þeiim. Fáir tóku madk á þessu, enda hef-
ur nú komið í ljós að þetta voru orðin
ísrael
ATBURÐIRNIR í Mið-Austurlöndum
að undaníörnu hafa vaikið mikla at-
hygli, eklki sízt eftir að stórveldin köst-
uðu grímunni. Ég hygg, að flestir ís-
lendingar hafi samúð með ísraelsmönn-
um og furði sig á því, hve milkið veður
er gert út af því, að þeir verji hendur
sínar. Daglega berast fréttir um, að
Arabar hafi fcomið fyrir sprengjum í
fjölfömum íbúðahverfum, og deyði
þannig og limlesti saklausa borgara. Of-
stækið er svo mikið, að jafnvel í fjar-
lægum löndum er sprengjum varpað á
stofnanir, sem tengdax eru ísrael, t.d.
var fjögurra ára drengur myrtur á skrif
stofu flugfélagsinis E1 A1 í Aþenu eigi
alls fyrir löngu.
Ég veit ekki hvað þeir eru margir,
sem vildu leggja nafn sitt við slikar
„hernaðaraðgerðir“. Við þessu er þó lít-
ið sagt opinberlega. Ef hinis vegar ísra-
elsmenn gera hefndarráðstalfanir ætlar
allt um koil að keyra. Sameinuðu þjóð-
irnar umtuirnast og mótmælaorðsend-
ingar feykjast um allar trissur. Þó eru
þessar ráðstafanir í formi beinna árása
hermanna á aðra hermenn — og það
margfalt fleiri henmenn.
En þótt ísraelsmenn eigi samúð alls
þorra manna, eiga þeir fáa vini í raun.
Fralkkar og Bretar neita að selja þeim
vopn, en berjast af ákefð um mola af
borðum ollíuauðugra arabaríkja, og
franska stjómin virðist nú hafa kórón-
að sína happa og glappa stefnu í utan-
rikismálum. Embættismenn henmar
hafa var'la 'hafft við að éta ofan í sig
ósannindin um vopnasölu til Libyu.
Varla voru þeir þúnir að neita, að þeir
ætluðu að selja þangað flugvélar, þeg-
ar tilkynnt var að þær yrðu 15. Þegar
þeir voru búnir að harðneita að þær
yrðu fleiri, voru þær orðnar 50. Þá sóru
þeir og sárt við lögðu að þetta væri
allt, en þá voru þær orðnar 100. Og nú
er upplýst að Libya fær allLs 110 af
tóm. Eða verður eklki að telja að svo
sé, þegar þeir mótmæla Atlantshafs-
bandalaginu með því að leysa fullltrúa
Varsjárbandalagsins út með gjöfum? Að
vísu verður að viðurikenna að ekki var
krafizt neinnar greiðslu fyrir máining-
una, sem þeir „sikenktu" nokkrum her-
skipum NATO, þegar þau fcomu í heim-
sókn, en einihvern veginn heffur maður
á tiMininingunni að eklki hafi verið ai-
veg sami hugux bak við „gjafirnar“
tvær.
Rússinn, sem skrifar greinina, segir
m.a.: „Hætt er við að í odda skerist milli
fólksins og ráðamanna, sem halda í her-
inn“. í viðtali, sem ég átti vi'ð rússn-
eska aðmírálinn, sagði hann meðal ann-
ars: „Við munum ávallt koma till hjálp-
ar þar sem frelsi er í hættu“. (Sbr.
Ungverjaland, Téklkóslóvakía). Nú er
spurningin, hvort brölt þessa fámenna
hóps línufcommúnista á íslandi, flokk-
ist undir frelsisbaráttu í Kreml?
fuMkomnustu herflugvélum, sem Frakik
ar framleiða. Auk þess fær landið
urmul aff skriðdreikum og öðrum her-
gögnuim. Þetta á allt að fara til lands,
sem hefur ekki fleiri flugmenn en svo
að telja má á fingrum sér, lands sem er
nýbúið að lýsa yfir algjörum stuðningi
við Egypta í stríðinu gegn ísrael.
Bandarikj'Uinium lieizit eiklki á þessa
þróun, og Nixon lofaði ísraelsmönnum
vopnum til að vega upp á móti. Og þá
varð allt vitlaust. Egyptar mótmæltu
hástöfum og sögðu að það væri mikill
munur á að selja vopn til landa, sem
ættu hendur sínar að verja, og að selja
þau árásaraðilanuim. Rússar tóku í
sama streng óg hafa tilkynnt að ef Nix-
on efni lofforð sitt muni Rússar selja
Egyptum enn meiri vopn.
Það er þó staðreynd að Rússar hafa
sóð Egyptuim fyrir margfalt fleiri flug-
vélum en ísraelsmenn hafa yfir að
ráða. Engu að síður vilja þeir halda þvi
fram að eina réttlætanlega stefnan sé
að ausa vopnum í 100 milljón Araba
svo þeir geti „varið sig“ fyrir tæpum
þrem milljónum ísraelsmanna. Þetta
segja þeir þótt það séu Arabar, sem
hafa lýst því yfir, að þeir muni ekki
linna styrjöldinni fyrr en Ísraelsríki sé
liðið undir lok.
Sumir hafa ásakað ísraelsmenn fyrir
að vilja efcíki láta herteknu svæðin aff
hendi, ef það gæti orðið til þess að frið-
arviðræðuir myndu hefjast. Þess verð-
ur að gæta, að í fyrsta lagi treysta
þeir varlega samningum við Araba, eins
og reynslan hefur kennt þeim. í öðru
lagi, sem er jafnvel enn mikilvægara,
hafa yfirráð yfir þessum svæðum ger-
breytt herfræðilegri aðstöðu landsins.
Landaimærin að óvinaríkjunum hafa
stytzt um mörg hundruð kílómetra, og
það er ekki svo lítið atriði fyrir fá
menina þjóð, sem á tölfræðilega við
margfa'lt ofurefli að etja.
Ég vil fá
minn mann
— í Ólafsfirði
STYKKISHÓLMI 8. fabrúar. —
LeilkifléDag óllaflsiviílkur sýmdl hér
suininiudlagiinin 1. fébrúar l'eilkiritið
Ég vól tflá miinin mianu, efltir Plhil-
ip Kimig. Á þetlta aíð vara slkiop-
lieikur þótt éig (kæmi eklki auiga
á það. YAiflteiitit fliiranisit mór þteasii
slj'ónlailkuir alllltoff líitillfljiönleigt verk
eflni fyrir þetta áigæta Leikféliaig
sem svo ofit hiafdr sýnit hviað því
er flæirit oig jiaflnian va/llið leiikrált
sem miaðiur ihefir hialflt ánægijiu af
að sjá, eða þau siam éig ihiafi séð
á vtegiuim þesis, emdla heiflir fél’a'gið
um miörg ár vterið viirikuir þátt-
tákamdi í ieikmiálium Smaaflelil-
inlga. Þatlta Iteilkrit fljialllar um
prest slem er ófavæinitur teg ar
syisitir hianis ffyrir (búi toans. Einin-
itg fcerruur hiislkiuipinin þar við sögu.
En þessi euu glarð þaniniig að
miaður undirast að þeir filkulli
hiafla fengið próf til að situinidia
prestskap, svo ekki sé meiina
siagt. Og þaininiig er fliá öliu 'geinig-
ið að í iiokin fliininst manini þetta
ileálkriit eklki nieitt niedtt og avo
k'emur spurniimgin: Hvað er eig-
inillegia verið að fiana. Og ef þetta
er slkap þá Skil ég ekki hvað
slkop er. Gu'ðjióin Inigi Siigurðisson
hafir satt leikritið á svið. Mteð-
fferð hl'utverkia var misijlöfln eins
og gengur og gerist. Sumir léku
val að mímiim dlóimi og gteiðu
mteira úr símum hTJul'.veilkum ein
eflnd sitóðu til.