Morgunblaðið - 05.12.1979, Blaðsíða 10

Morgunblaðið - 05.12.1979, Blaðsíða 10
42 MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 5. DESEMBER 1979 Ólafur M. Jóhannesson: Hugleiðing vegna ummæla eins af „góðu gæjunum" á Kjarvalsstöðum í ágætri grein í Helgarpóstin- um á föstudaginn var, eftir Halldór Björn Runólfsson, er hann nefnir „Góðir gæjar", er að finna viðtal við fimm myndgerð- armenn er þar sýna nú. Einn þessara „góðu gæja", Kristinn Harðarson, segir sem svo í viðtalinu að hann hafi „... alltaf teiknað mikið —". Síðan segir Kristinn: „Ég teikna samt með öðru hugarfari en áður. Það er ekki atriði hvort myndin sé vel teiknuð, heldur hitt hvort hún sýni hvað sé að gerast í mynd- inni. Ég hendi ekki teikningu þótt hún sé illa gerð. Sýni hún það sem ég vil að komi fram er takmarkinu náð. Það sama gildir um ljósmyndir mínar. Hand- bragðið skiptir mig ekki máli." Þessi ummæli Kristins eru at- hyglisverð. Hann hafnar fágun handverksins í þágu birtingar hugmyndarinnar. Samkvæmt skilningi Kristins skiptir ferill- inn að baki myndlistarverki ekki máli. Standi þessi ummæli fyrir nýja listastefnu, þá sker sú á þróunarferil evrópskrar mynd- listar. Þar hefur til skamms tíma bilið milli iðnaðarmannsins og myndlistarmannsins verið heldur óljóst. Rétt eins og iðnað- armaðurinn þurfi vissa lagni og þekkingu til að smíða góðan stól, var myndgerðarmanninum ætl- að að búa yfir álíka kostum til að geta staðið fyrir sköpun mynd- listarverks. Lítum á þetta í víðara sam- hengi. Myndverk líkt og smíðis- gripur er einn þáttur hlutveru- leikans. Það getur einnig í ríkum mæli verið táknmynd hins óhlutbundna, og þar með íbúi þess óáþreifanlega heims sem umlykur okkur. En myndverk er ekki aðeins einn þáttur hins tvíeina veruleika. Það er og virkt, mótandi afl innan hans. Það er vegna þess að ýmislegt „gerist" í myndverki. Þar er sjálfstætt líf, sem krefst at- kvæðisréttar. Það sem „gerist" í myndverki er árangur þess sköpunarstarfs sem myndgerðarmaðurinn legg- ur fram að viðbættu sköpunar- starfi neytanda myndverksins. Þarna kemur handbragðið inn í, það er hluti sköpunarstarfs myndgerðarmannsins og þar með óaðskiljanlegt því „hvað gerist" í myndverkinu. Sé hand- bragð á myndverki lélegt þá kemur það beint fram í því sem „gerist" í myndverkinu og þar með í huga neytanda þess. Sé einn þáttur þess sem þarna „gerist" gerður óábyrgur, þá er myndgerðarmaðurinn sviptur árbyrgð. Hann er gerður ábyrg- ur fyrir því lífi sem hann hefir kveikt, ekki hvernig hann hefir kveikt það að eigin mati. í rauninni er hann ábyrgur fyrir hvorutveggja því það er óaðskilj- anlegt. Sé iðnaðarmaður á sama hátt gerður óábyrgur fyrir hand- verki sínu þá gæti það til dæmis þýtt, að smíðaði hann stól þá skipti það eitt máli að þar væri hægt að fá sér sæti. Sé þetta ný stefna, sem hinn ágæti teiknari Kristinn Harðarson boðar í Helgarpóstinum á föstudaginn var, þá ætti hún að hafa ýmsar hliðarverkanir. Listaskólar eða sjálfsnám yrðu óþarfir hlutir þeim sem hygðust leggja stund á myndgerð. Nær væri að berja skipulega í haus slíkra manna á kostnað ríkisins svo þeir fengju heilahristing reglulega, eða moka í þá fríu LSD og sleppa þeim síðan á styrk út í þjóðfélag- ið svo þeir næðu að koma einhverju sköpulagi á það sem „gerðist" í höfði þeirra. Það væri síðan þeirra sjálfra að dæma um hvort það sem „gerðist" í heila- búinu kæmi fram, og flokkaðist þar með undir list, eða eitthvað álíka. Heilinn er ákaflega fullkomið tæki, á hendurnar má líta sem framlengingu hans. Þær koma sköpulagi á þær hugmyndir sem í heilanum verða til. Hve vel tekst til um samstarf hugar og handa ræður hve nálgun hug- myndarinnar verður mikil. Draumur nýlistamannsins hlýt- ur að vera að flytja hugmyndir beint milli heila án nokkurra hjálpartækja. Meðan slíkur beinn flutningur er ekki mögu- legur þá eru hendurnar að nokkru ábyrgar fyrir hvernig slíkt tekst. Það er annars undar- legt, að mér kom í hug er ég hugleiddi þessa nýju listastefnu, sem mér virðist þarna verið að boða, eldgömul kínversk sögn, hún er svona. „Einu sinni var kroppinbakur sem hét Su. Kjálkabörð hans voru svo sigin að þau námu við nafla. Axlir hans lágu hærra en höfuðið. Hárskúf- urinn á hnakka hans vísaði til himins. Rassinn var þar sem rifin áttu að vera. Hann komst bærilega af með því að fást við saumadútl. Þegar þegnarnir voru kall- aðir til þegnskylduvinnu var Su ekki valinn vegna van- sköpunar. Hins vegar þegar kom að útdeilingu korns fékk hann þrefaldan skammt." Já, það „gerist" margt skrýtið í henni veröld. SINDRA STALHR STÁLLION Fyrirliggjandi í birgðastöð STANGAJARN Fjölbreyttar stæröir og þykktir SÍVALTJÁRN FLATJARN VINKILJARN i- FERKANTAÐ JÁRN D Borgartúni 31 sími 27222 Islandpfetde **fe >? # Hestabók Iceland Review á þýzku og sænsku NÚ ER bókin um íslenzka hestinn, sem Iceland Review gaf út í fyrra, komin út á samtals fimm tungu- málum — með dreifingu í sjö löndum. í vikunni komu sænsk og þýzk útgáfa á markaðinn hérlend- is, fyrir voru ensk og dönsk auk hinnar íslenzku. í þýzku útgáfunni heitir bókin einfaldlega Islands- pferde, en á sænsku: Islandshást- en — Gudarnas hest. „Óhætt mun að fullyrða að engin bók um íslenzka hestinn hafi verið gefin út á jafnmörgum tungumálum samtímis og fengið jafnmikla útbreiðslu. Hefur hún hvarvetna hlotið mjög góða dóma," segir í fréttatilkynningu frá Iceland Review. Bókin, sem á íslenzku heitir: FÁKAR — íslenzki hesturinn í blíðu og stríðu, er skrifuð af Sigurði A. Magnússyni og prýðir hana mikill fjöldi litmynda, sem teknar eru af hestinum á öllum árstíðum.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.