Morgunblaðið - 31.05.1981, Síða 18

18
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 31. MAÍ 1981
fnttgtu Útgefandi hf. Árvakur, Reykjavík.
Framkvæmdastjóri Haraldur Sveinsson.
Ritstjórar Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson.
Fulltrúar ritstjóra Þorbjörn Guömundsson, Björn Jóhannsson.
Fréttastjórar Freysteinn Jóhannsson, Magnús Finnsson, Sigtryggur Sigtryggsson.
Auglýsingastjóri Baldvin Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, sími 10100. Auglýsingar:
Aöalstræti 6, sími 22480. Afgreiösla: Skeifunni 19, sími 83033.
Áskriftargjald 70 kr. á mánuöi innanlands. í lausasölu 4 kr. eintakiö.
Andstaða sjálfstæð-
ismanna við ríkisstjórn
Gunnars Thoroddsens
magnast með degi hverjum.
Nýjasta dæmið um það eru
ummæli, sem Jón Magnús-
son, formaður Sambands
ungra sjálfstæðismanna, lét
falla í blaðaviðtali í liðinni
viku er hann sagði: „Ríkis-
stjórnin er að missa flugið.
Það er vaxandi andstaða
gegn henni, sérstaklega inn-
an Sjálfstæðisflokksins.
Meirihluti virkra sjálfstæð-
ismanna er í andstöðu við
ríkisstjórnina."
Með þessum ummælum
hnykkir formaður Sam-
bands ungra sjálfstæð-
ismanna á ályktun, sem
samtökin sendu frá sér fyrir
skömmu þar sem sagði m.a.:
„Sú ríkisstjórn, sem nú
situr, mótar enga heildar-
stefnu í atvinnu- og efna-
hagsmálum. Síðasta kák-
frumvarp orkumálaráðherra
ber þess glöggt vitni...“ Á
fjölmennasta aðalfundi, sem
haidinn hefur verið í sögu
Heimdallar, samtaka ungra
sjálfstæðismanna í Reykja-
vík, var samþykkt ályktun,
þar sem undirstrikað var, að
leiða yrði hugsjónir sjálf-
stæðisstefnunnar til öndveg-
is og síðan sagði: „Um leið er
ljóst, að svo mun ekki verða,
nema þeir sjálfstæðismenn,
sem nú sitja í ríkisstjórn í
óþökk meirihluta sjálfstæð-
ismanna, segi sig úr ríkis-
stjórninni." Af þessum til-
vitnunum er ljóst, að unga
fólkið í Sjálfstæðisflokknum
stendur í órofa fylkingu í
andstöðu við ríkisstjórn
Gunnars Thoroddsens.
Fleiri eru þessarar skoðunar
í hópi sjálfstæðismanna en
ungir sjálfstæðismenn. Ný-
lega var haldið landsþing
sjálfstæðiskvenna. í ræðu,
sem Margrét S. Einarsdótt-
ir, formáður Landssam-
bands sjálfstæðiskvenna,
flutti á því þingi sagði hún
m.a.: „Það er undarlegt, ef
þeir, sem kalla vilja sig
lýðræðissinna, sjá ekki þá
hættu, sem er því samfara
að leiða kommúnista til
slíkra valda og áhrifa, sem
nú ber vitni í þjóðfélaginu."
í ályktun, sem samþykkt
var á landsþinginu segir
m.a.: „Landsþing sjálfstæð-
iskvenna átelur harðlega þá
lýðræðissinna, sem leiða
kommúnista til slíkra áhrifa
í málefnum þjóðarinnar,
ekki sízt öryggis- og varn-
armálum landsins, sem raun
ber vitni og er í engu
samræmi við kjörfylgi
þeirra."
Fyrir u.þ.b. einu ári var
mikið veður gert út af því í
blöðum andstæðinga Sjálf-
stæðisflokksins, að stjórnar-
sinnar hefðu náð undirtök-
um í stjórn sjálfstæðis-
félagsins á Sauðárkróki og
var það talið til marks um
stuðning við ríkisstjórnina
innan Sjálfstæðisflokksins.
Það hefur ekki verið haft
eins hátt um það í sömu
blöðum, að stjórnarand-
stæðingar eru nú í öruggum
meirihluta í þessu sama
sj álf stæðisfélagi.
Það er sama hvort vitnað
er til ungra sjálfstæð-
ismanna eða sjálfstæðis-
kvenna. Alls staðar er sömu
sögu að segja: andstaðan við
ríkisstjórn Gunnars Thor-
oddsens magnast innan
Sjálfstæðisflokksins. Ein-
hverjir kunna að segja sem
svo, að öðru máli gegni um
kjósendur flokksins al-
mennt. Þeir, sem á annað
borð taka mark á skoðana-
könnunum Dagblaðsins,
verða að játa, að samkvæmt
þeim er sömu sögu að segja
meðal kjósenda almennt. I
fyrsta lagi minnkar fylgi
ríkisstjórnarinnar meðal
kjósenda almennt. í öðru
lagi minnkar fylgi Gunnars
Thoroddsens meðal sjálf-
stæðismanna í hlutfalli við
fylgi Geirs Hallgrímssonar.
í þriðja lagi eru andstæð-
ingar ríkisstjórnarinnar í
meirihluta meðal kjósenda
Sjálfstæðisflokksins, ef
marka má þessar kannanir.
Það gildir því einu, hvort
vitnað er til flokks-
samþykkta, einstakra trún-
aðarmanna Sjálfstæðis-
flokksins eða skoðanakann-
ana. Niðurstaðan er ein og
hin sama: andstaðan við
ríkisstjórnina vex innan
flokksins og meðal kjósenda
hans og fylgi Gunnars Thor-
oddsens fer minnkandi.
Hann er að einangrast innan
Sjálfstæðisflokksins og van-
þóknun sjálfstæðismanna og
kjósenda flokksins á vinnu-
brögðum hans við myndun
núverandi ríkisstjórnar
eykst stöðugt.
Þessi sterka og augljósa
þróun hlýtur að verða um-
hugsunarefni fyrir þá trún-
aðarmenn Sjálfstæðis-
flokksins, innan þings og
utan, sem hafa verið reikulir
í afstöðu til núverandi ríkis-
stjórnar. Það er a.m.k. víst,
að tvískinnungur í afstöðu
til ríkisstjórnarinnar er ekki
í samræmi við sjónarmið
yfirgnæfandi meirihluta
sjálfstæðismanna, sem sam-
einast nú í æ sterkari and-
stöðu við ríkisstjórnina og
forystu kommúnista í mál-
efnum hennar. Svo öruggir
eru kommúnistar um tök sín
á sjálfstæðismönnunum í
ríkisstjórninni, sem þeir við
stjórnarmyndunina kölluðu
„bandingja" sína á lokuðum
fundum, að talsmenn þeirra
leyna því ekki lengur, að þeir
ráði ferðinni. Þannig sagði
formaður þingflokks Al-
þýðubandalagsins í viðtali
við Þjóðviljann í vikunni, að
efnahagsstefna ríkisstjórn-
arinnar bæri svipmót af
stefnu Alþýðubandalagsins
frá 1978 og að nú væri tekið
tillit til efnahagsstefnu Al-
þýðubandalagsins, sem ekki
hefði verið gert 1978—1979.
Þessi ummæli lýsa í hnot-
skurn stöðu Gunnars Thor-
oddsens innan ríkisstjórnar-
innar.
Andstaða sjálfstæðismanna
við ríkisstjórnina magnast
| Reykjavíkurbréf
♦♦♦♦♦♦♦♦♦<. Laugardagur 30.
Átta hundruð
milljónir
nýkróna
Skattheimta ríkisins var nokk-
uð svipað hlutfall af þjóðarfram-
leiðslu áratuginn 1961—1970 eða
21—22%, ef undan eru skilin árin
1967 og 1968. Alþýðubandalagið
fær síðan aðild að ríkisstjórn 1971,
fyrri ríkisstjórn Ólafs Jóhannes-
sonar, og þá hækkar hlutfall
skatttekna ríkisins strax í 24,1%
af þjóðarframleiðslu. Skattheimt-
an fór síðan jafnt og þétt vaxandi
á næstu árum og komst í tæp 27%
1975.
Árið 1976 tókst að færa þetta
skattahlutfall niður í 26,2% og
1977 niður í 25% af þjóðarfram-
leiðslu. Skattbyrði sem hlutfall af
tekjun greiðsluárs minnkaði úr
15,4%, sem hún var 1972, í 10,6%
árið 1977. En Adam var ekki lengi
í Paradís. Enn smaug Alþýðu-
bandalagið inn í stjórnarráðið
með óhjákvæmileg áhrif á skatta-
þróun í landinu. Á síðari hluta
ársins 1978 eru skatttekjur ríkis-
ins auknar á ný með afturvirkum
lögum og urðu 26,3% af þjóðar-
framleiðslu og 1979 urðu þær
27,6%. Skattbyrði af tekjum
greiðsluárs, sem var 11,6% 1978,
varð 13,7% 1980.
Á þessu ári, 1981, má áætla, að
aukin skattheimta frá 1978, síð-
asta stjórnarári ríkisstjórnar
Geirs Hallgrímssonar, sé um 800
milljónir nýkróna (80 milljarðar
gamalkrónur), eða sem svarar
15.000 nýkrónum (1,5 m.gkr.) á
hverja fjögurra manna fjöl-
skyldu i landinu (svokallaða vísi-
tölufjölskyldu).
Samkvæmt spám, sem fyrir
liggja um þjóðarframleiðslu og
þjóðartekjur 1981, þótti sýnt, að
viðvarandi stöðnun hefði sagt til
sín í verðmætasköpun þjóðarbús-
ins hin síðari árin og að þjóðar-
tekjur, sem eru lífskjararammi
almennings, myndu skreppa nokk-
uð saman í ár. Við slíkt efnahags-
árferði ber stjórnvöldum að draga
úr ríkisútgjöldum og skattheimtu,
til að auka á ráðstöfunarfé al-
mennings og efla verðmætasköp-
unina, þ.e. styrkja starfsemi at-
vinnuveganna. En ríkisstjórnin
valdi þá leið, sem fjármálaráð-
herra Alþýðubandalagsins mark-
aði, að skera skattheimtunni
stærri sneið af minnkandi þjóðar-
köku og rýra enn frekar hlut
almennings og atvinnuvega.
Breytingartil
lögur sjálf-
stæöismanna
Sjálfstæðismenn í stjórnar-
andstöðu lögðu fram breytingar-
tillögur við stjórnarfrumvarp um
tekjuskatt og eignaskatt á liðnu
þingi, sem grundvallaðar vóru á
þeirri skattastefnu er landsfundir
höfðu mótað og samþykkt. Þær
vóru einnig í samræmi við þau
kosningafyrirheit allra frambjóð-
enda á vegum Sjálfstæðisflokksins
í þingkosningum 1979, að stuðla að
afnámi svokallaðra vinstri stjórn-
ar skatta, þ.e. þeirra nýju skatta
og skattauka, sem vinstri stjórnir
lögðu á 1978 og 1979.
Tillögurnar fólu m.a. í sér:
• — 1) Breytingu á skattþrepum
og skattstigum, bæði varðandi
tekjuskatt og eignaskatt, sem
stuðlað hefðu að því að heildar-
skattaprósenta hefði aldrei farið
yfir 50%. Stefna átti að afnámi
tekjuskatta í áföngum á almennar
launatekjur.
• — 2) Breytingu á skattlagningu
hlutafjár og arðs af hlutafé.
• — 3) Breytingu á skiptingu
persónuafsláttar til greiðslu opin-
berra gjalda.
• — 4) Breytingu á meðferð
vaxta og verðtryggingu á náms-
lánum.
Jafnframt tjáðu sjálfstæðis-
menn sig reiðubúna til samstarfs
við stjórnarliða um lækkun ríkis-
útgjalda til að mæta tekjutapi
ríkissjóðs af lægri sköttum.
Því miður harðneitaði ríkis-
stjórnin og lið hennar allt að
fallast á þessar breytingartillög-
ur. Alþýðubandalagið réði ferð —
og skattastefna landsfunda Sjálf-
stæðisflokksins beið lægri hlut,
m.a. með atkvæðum nokkurra
þingmanna, sem kjörnir vóru með
þau fyrirheit á vörum að afnema
alla vinstri stjórnarskatta, sem nú
hafa verið framlengdir allir með
tölu, ef einn er undanskilinn.
Lánsfjárstefna
ríkis-
stjórnarinnar
Jafnframt því sem vinstri sjón-
armið í skattamálum fengu víta-
mínstyrkingu á stjórnarheimilinu
var enn skotið stoðum undir
stefnu Alþýðubandalagsins í ríkis-
fjármálum og stýringu lánsfjár og
fjárfestingar í landinu. Megin-
einkenni lánsfjárlaga fyrir árið
1981 bera þessu augljóst vitni, en
þau eru:
• 1) Heildarfjárfesting er enn
um eða yfir 26% af þjóðarfram-
leiðslu þrátt fyrir áformaðan
magnsamdrátt í stórvirkjunum,
stóriðju og hitaveituframkvæmd-
um.
• 2) Opinberar framkvæmdir
aukast enn að magni til þriðja
árið í röð og er það eini meginliður
fjármunamyndunar í landinu sem
þróast þannig.
• 3) .Stórfelldur samdráttur er
fyrirhugaður í fjármunamyndun
atvinnuveganna, eða 12,6% að
magni til, og fyrirsjáanlegur er
samdráttur í íbúðabyggingum
þriðja árið í röð.
• 4) Erlend lánsfjáröflun til
opinberra framkvæmda er aukin
um rúmlega 1 milljarð nýkróna
(100 milljarða gkr.), eða tæp
105%, og heildarlántaka til opin-
berra aðila um 85%.
• 5) Erlendar skuldir í árslok
1980 voru tæplega 6 milljarðar
nýkróna miðað við áramótagengi.
Áformað er að taka ný erlend lán
um 1,5 milljarða kr. á árinu. Þetta
þýðir 71,4% hækkun erlendra
skulda að raungildi á 4 árum.
• 6) Greiðslubyrði erlendra lána
verður á næsta ári 15,7—16,4% af
útflutningstekjum og skuldastað-
an 36,6% af þjóðarframleiðslunni
í árslok 1981. Greiðslubyrði í
prósentum af útflutningstekjum
var til samanburðar árið 1977
13,7% og skuldastaðan 31,6% af
þjóðarframleiðslu.
• 7) Haldið er áfram niðurskurði
á framlögum ríkissjóðs af sam-
tíma skatttekjum til framkvæmda
eins og gert hefur verið síðustu ár,
en lána aflað að hluta til þess að
halda uppi framkvæmdum. Þetta
er í raun nýtt form á hallarekstri
ríkissjóðs.
Ein af forsendum lánsfjárlaga
er sú að verðbólga verði ekki meiri
að meðaltali en 42% milli áranna
1980 og 1981. Þessi forsenda er
vægast sagt mjög hæpin og þá um
leið verðforsenda fjárlaganna. í
fyrra reyndist verðbólga um 60%
frá upphafi árs til loka, og jafnvel
þótt verðbólga verði um 40% á
þessu ári, eins og ríkisstjórnin
staðhæfir en litlar líkur eru á, því
miður, verður meðaltal verðbólgu
milli áranna 1980 og 1981 miklu
hærri en 42%. Þetta viðurkennir
rikisstjórnin í raun í skýrslu sinni
um fjárfestingar- og lánsfjáráætl-
un 1981 en þar segir orðrétt: „Þótt
takist að koma verðlagshækkun-
um niður undir 40% á árinu 1981
verður meðalhækkun milli ár-
anna 1980 og 1981 meiri en
fjárlög ársins miðast við, 42%.“