Morgunblaðið - 31.05.1981, Qupperneq 32

32
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 31. MAÍ1981
Menn
kaupa ekki
smiðsauga
Halldór Karlsson í Smiðastofunni er gott dæmi um þann
þorra athafnamanna á íslandi sem hafa byrjað með tvær
hendur tómar, siglt fast og ákveðið eftir sínu striki til þess að
sanna að íslendingurinn getur eins og hver annar skilað
árangri í þvi sem hann tekur sér fyrir hendur. Halldór á
glæsilegt safn tuga listaverka eftir 30 listamenn og annað
áhugamál hans er skák. Með langri reynslu rímar hann við
tízkuna i smíði og hönnun eldhúsinnréttinga sinna og frá
upphafi leit hann á smíðarnar sem liftryggingu. Um áratuga
skeið hefur hann smiðað fyrir fólk i öllum landshlutum enda
segist hann sækja á mið fjöldans, en skyldi starfið byggjast á
hugsjón?
Texti: ÁRNI JOHNSEN Myndir: RAGNAR AXELSSON
Halldór Karlaaon í Smíðaatofunni.
Sýniahorn af aigin hðnnun og framlaiðalu.
„Þetta starf er fyrst og fremst
lífsbarátta, sem smám saman hef-
ur þróast úr vísinum yfir í berið.
Ég byrjaði með tvær hendur
tómar og hélt áfram. Þetta er eins
og að þróa skákina, það þarf vissa
seiglu í lífsbaráttunni til þess að
verða ofan á. Heppnin fæst ekki
ókeypis, hún kemur með þrot-
lausri vinnu, því víst er það rétt að
Guð bjargar þeim sem bjarga sér
sjálfir."
„Fékk greitt fyrir-
fram upp í væntan-
leg vidskipti"
„Þegar ég hóf minn atvinnu-
rekstur byrjaði ég á því að kaupa
mér fyrstu vélina fyrir launin
mín, fyrir vinnu hjá Snorra í
Húsasmiðjunni við að byggja við-
byggingu við Aburðarverksmiðj-
una árið 1952. Við byrjuðum tveir
ungir strákar við að smíða smá
húsgögn, barnarúm og eldhúsborð
og stóla. Eg fór siðan yfir í
innréttingasmíði á Grimsstaða-
holtinu hjá Daníel Tómassyni,
góður kall Tómas.
Ég réðist í það árið 1956 að
byggja lítið verkstæði, tvöfaldan
bílskúr heima hjá mér og notaði
húsnæðismálalán til þess að
kaupa mér vélar og verkfæri og
tvö til fimm þúsund krónur fékk
ég fyrirfram upp í væntanleg
viðskipti hjá ýmsum mönnum sem
treystu mér. Skúrinn reis á einum
mánuði með hjálp góðs vinar
míns, Finns Hermannssonar, sem
á hverju kvöldi í heilan mánuð
létti mér róðurinn. I þessum
bílskúr starfaði ég í ellefu ár, eða
þar til leiðin lá niður í Súðavog í
140 fm húsnæði á hæð sem ég
keypti þar og var snöggtum betri
en skúrinn. Þar lágu átta ár með
nokkra pilta í vinnu og fyrir sex
árum flutti ég úr því húsnæði í 540
fermetra húsnæðið sem ég er nú í
og virðist ekki veita af plássinu.
Hjá mér vinna nú sjö smiðir og
ein stúlka.“
Reynst mér bezt
að búa smiðina til
„Mér hefur reynst það best í
gegnum árin að búa smiðina til.
Flestir minna smiða eru frændur
mínir af Austfjörðum og þeir hafa
reynst prýðissmiðir. Sá sem hefur
verið lengst hjá mér kom fyrir 19
árum.
Viðskiptavinirnir eru orðnir
margir í gegn um árin, þetta hefur
hlaðið utan á sig frá ári til árs og
það gerir starfið mjög lifandi og
skemmtilegt að kynnast mörgu
góðu fólki. Það er heilmikil lífs-
reynsla að kynnast fólki úr öllum
stéttum og öllum landshlutum og
kynnin verða persónulegri með
þeim hætti sem ég hef á með því
að hafa sambandið við viðskipta-
vinina á eigin hendi.“
Gekk með kvíguna
yfir Fjarðarheiði
„Sautján ára gamall, árið 1947,
fór ég frá Seyðisfirði. Ég lærði
smíðar hjá frænda mínum af
Norðfirði, Stefáni Sigmundssyni.
Þá voru erfið ár hér og mér er
sérstaklega minnisstætt að maður
gat ekki gengið inn í búö og keypt
sér tommustokk. Þjóðin var svo
fátæk að hún átti ekki gjaldeyri
fyrir slíku og á það líklega ekki
enn þótt nóg sé til af tommustokk-
um nú.
Þegar ég fór frá Seyðisfirði
hafði ég átt heima um árabil í litlu
og hlýlegu húsi inni á Bakka.
Grunnfiötur hússins var 24 fm að
stærð og í dag er það sama stærð
og sum eldhúsin sem ég er að
smíða innréttingar í. Á jarðhæð-
inni inni á Bakka var eldhús og
stofa niðri og tvö herbergi undir
súð uppi. Þarna undi sjö manna
fjölskylda glöð við sitt.
Pabbi var sjómaður og land-
verkamaður og hafði búskap fyrir
sig og maður reyndi að leggja
hönd á plóginn. Þegar ég var
fjórtán ára keypti ég kvígu fyrir
sumarkaupið mitt og kom með
hana gangandi heim yfir Fjarðar-
heiði haustið 1944. Þá voru fáir
bílar á ferðinni og lítið um að
bílferðir féllu til. Aðra kú eignuð-
umst við ekki, en hún reyndist
vel.“
Getum gert
þetta sjálfir
„Þú spyrð um minn tón í
lífsbaráttunni? Mér finnst að ég
hafi verið að byggja upp það sem
er þjóðhagslega hagkvæmt, leggja
áherslu á að við getum gert þetta
sjálfir. Mitt sjónarmið er að við
þurfum ekki að vera með neina
minnimáttarkennd gagnvart því
sem er útlent. Hér heima getum
við unnið ekki síðri vöru en boðið
er upp á erlendis og það er bæði
þjóðhagslega hagkvæmt vinnulega
séð og gjaldeyríslega að þetta
starf sé unnið hér á landi. Minn
Rætt við
Halldór
Karlsson
í Smíða-
stofunni
tónn hefur fylgt reynslu þess
manns sem byrjaði að rækta í litlu
koti og síðan taka niðjarnir vænt-
anlega við og halda áfram að auka
og bæta.“
Hugdarefni til
lífsfyllingar
„Þótt starfið hafi tekið megnið
af mínum tíma, þá tel ég ákaflega
heppilegt fyrir hvern mann að
eiga sér hugðarefni, lífsfyllingu,
svo að starfið taki mann ekki
algjörlega. Maður þarf að eiga
persónulegt líf sem veitir manni
lífsfyllingu og þar hefur skákin
verið númer eitt hjá mér frá
barnæsku, en síðari árin hefur það
veitt mér mikla ánægju að kynn-
ast góðum myndlistarmönnum og
verkum þeirra, komast inn í þann
undraheim sem fylgir þeim. Slíkt
gefur manni nýja vídd að loknum
starfsdegi."
Vilji til að bjarga
sér sjálfur
Ég spurði Halldór um ágóða-
vonina í rekstrinum og hvað sá
þáttur léki stórt hlutverk.
„Þetta var fyrst og fremst vilji
til þess að koma sér upp aðstöðu
til þess að bjarga sér sjálfur, geta
notað hverja stund til vinnu án
þess að vera með vangaveltur um
lengd vinnutímans á þessum ár-
um. Aðalatriðið var að geta unniö
og oft var þetta tvöfaldur vinnu-
tími fyrstu árin þótt afraksturinn
væri ekki eftir því. Tækjakostur
var takmarkaður og efnin erfið,
seinlegt að skapa úr þeim hlutina.
En það hefur mikið breyst með
tilkomu nýrra efna og þróaðra
véla.
Ég hef ekki haft áhuga á að
hafa reksturinn meiri en svo að ég
næði sæmilega utan um þetta og
þetta hefur þróast upp í að vera
fjölskyldufyrirtæki. Eg tel það
happasælast að hafa þetta ekki of
stórt.“
Hraðar tízku-
sveiflur
„Jú, samkeppnin hefur aukist
hin síðari ár. Þar vegur þyngst
erlenda samkeppnin sem við eig-
um að geta staðið af okkur með
réttum tækjakosti og því að hafa
með sér góðan vinnukraft. Með því
móti ættum við ekki að þurfa að
verða undir í baráttunni. En það
eru hraðar tískusveiflur í þessum
hlutum og það þarf að fylgjast vel
með. Tískan er að vísu innflutt
eins og í öðrum þáttum þar sem
hún skiptir máli, en maður verður
að gæta þess að hafa auga fyrir
því sem fólk vill kaupa, finna nýtt
form þegar eitt gengur yfir úr
takti tískunnar.
Okkar lán hefur verið að við-
skiptavinunum fer fjölgandi frá
ári til árs og það er vandalaust að
auka umsvifin með bættri aðstöðu
og auknum húsakosti ef maður vill
á annað borð.“
Einstefna í
samráði við
viðskiptavininn
„Hvað er það sem þú leggur
áherslu á í hönnun þeirra innrétt-
inga sem þú lætur smiða eftir
þínum eigin teikningum?"
„í gegnum árin hef ég yfirleitt
hannað mína framleiðslu sjálfur.
Þetta hefur verið eins konar
einstefna, en þó í samráði við
viðskiptavininn hverju sinni. Á
hverjum tíma hef ég reynt að
sameina hugmyndir viðskiptavin-
arins og mínar, hlusta eftir þvi
hvað er að baki óskum viðskipta-
vinanna, en reynslan hefur þó leitt
í ljós að það er nokkur hringrás í
þessu. Þetta er eins og í fatatísk-
unni, pilsfaldurinn er nokkuð
rokkandi. Fyrst og fremst stílar
maður þó upp á að smíða góða
gripi fyrir hóflegt verð, innrétt-
ingar fyrir fjöldann og einmitt
þess vegna tel ég viðskiptin hafa
aukist ár frá ári. Ég hef gætt þess
að halda mig á þeim miðum sem
fjöldinn rólar á, reynt að stíla upp
á það að framleiðslan á hverjum
tíma valdi því að viðskiptavinur-
inn finni að hann er að gera góð
kaup. Enda hef ég aldrei þurft að
stunda auglýsingastarfsemi. Hinn
ánægði viðskiptavinur hefur gert
það alveg ókeypis að sjá fyrirtæk-
inu fyrir nægum verkefnum."
Menn kaupa ekki
smiðsauga
„Þú nefndir áðan að búa til
smiði.“
„Já, til þess að geta fengið góða
smiði finnst mér best að búa þá
til, fá unga menn og þjálfa þá upp.
Það tekur mislangan tíma eftir
því hve góðum hæfileikum þeir
eru gæddir en það er sérstakt
happ að vera smiður af Guðs náð
og ekki geta menn keypt sér
smiðsauga. En þetta gengur í
ættir og það er mikið um alls