Morgunblaðið - 28.07.1981, Page 29

29
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 28. JÚLÍ1981
Ungur maður varaði við erlendum skemmdarverkamönnum:
Áætlanir um að eyðileggja
hvalstöðina og hvalbátana
„Komst sem betur fer aldrei í framkvæmd,“ segir Jón Baldur Hlíðberg
JÓN BALDUR Hliðberg heitir
unKur maður ok áhuKasamur um
hvalavernd og hvalafriðun. Jón
er starfandi i Skuld “félagsskap
áhugamanna um almenna nátt-
úruvernd“, en það er hópur fólks
sem hefur barist fyrir friðun
hvalastoína og að tsiendingar
hætti hvalveiðum. Yfir 200
manns eru á skrá i Skuld.
í maí árið 1980 komst Jón í
samband við útlendinga sem ætl-
uðu sér að eyðileggja hvalstöðina í
Hvalfirði og hvalbátana og koma
þannig í veg fyrir áframhaldandi
hvalveiðar Islendinga. Þegar Jón
sá hvert stefndi skýrði hann
rannsóknarlögrglu ríkisins frá
vitneskju sinni, en ekkert varð úr
því að skemmdarverk yrðu unnin
á hvalveiðiflota Islendinga, né
heldur á hvalstöðinni. Morgun-
blaðið hitti Jón að máli og skýrir
hann hér frá atvikum og tengslum
sínum við hina erlendu skemmd-
arverkamenn.
„Það var í maí árið 1980 sem ég
komst í samband við franskan
mann sem staddur var hér á landi,
ég var beðinn um að hitta hann, en
hann hafði lýst áhuga sínum á að
komast í samband við hérlenda
hvalfriðunarmenn. Hann kynnti
mig fyrir manni sem hann kvaðst
hafa kynnst á Hótel Borg og var
sá breskur, en búsettur í Amster-
dam. Hann kom mér síðan í
samband við annan Breta, en hann
kemur síðar inn í söguna. Mér er
ekki kunnugt um að þessir menn
séu í neinum félagsskap tengdum
hvalafriðun, en mér þykir líklegt
að Frakkinn standi á bak við þetta
allt, en Bretarnir tveir séu einung-
is leigðir til ákveðinna verka.
Þessir menn eru ekki í neinum
tengslum við Greenpeace, svo mér
sé kunnugt um,“ sagði Jón.
„Smám saman dróst Frakkinn
út úr myndihni, hann fór til
útlanda, en Bretinn varð eftir. Mér
fór síðan að skiljast það sem fyrir
þessum mönnum vakti, en það var
að sökkva hvalbátunum með því
að losa um pakkningar á stefnis-
röri bátanna. Þessi áætlun tafðist
og reyndist óframkvæmanleg á
þeim stutta tíma sem þá var til
stefnu. Ég sagði þá að ég skyldi
taka að mér þetta verk, að sökkva
skipunum með framangreindum
hætti og virtist Bretinn sáttur við
það. Hann fór síðan af landi brott,
en ég gerði ekkert í málinu,
bátarnir fóru á veiðar og ég vonaði
að málið væri búið. Síðan fékk ég
upphringingu frá Bretanum og var
ég spurður um hvort ég hefði
nokkuð á móti því að vinur
Bretans kæmi í heimsókn. Siðan
leið og beið, en ekki kom Bretinn
og vonaði ég að málið væri endan-
lega dottið uppfyrir. Síðan var það
í febrúar að ég fékk aðra upp-
hringingu frá þessum aðilum, þá
var það vinur Bretans, hann var
raunar Breti líka, og sagðist hann
vera hér á landi og hringja frá
Hótel Loftleiðum. Ég fór strax til
fundar við hann og þá kom í ljós
að hann hafði á prjónunum áætl-
anir um að eyðileggja hvalstöðina
Jón Baldur Hliðberg.
með því að kveikja i henni og
eyðileggja jafnframt tækjabúnað
með því að brjóta og bramla. Ég
kom honum ofan af því að eiga
nokkuð við hvalstöðina og ákvað
hann þá að snúa sér að bátunum.
Lengi vel stóð þessi áætlun tæpt,
en mér tókst að stoppa þetta í bili
með því að útvega ekki það efni
sem til þurfti. Það efni sem nota
átti til verksins var ákveðin
blanda af bensíni og öðru efni, en
blanda þessi brennur við hátt
hitastig, gerir mikinn eld og heit-
an og veldur miklum skemmdum.
Bretinn taldi að með þessari
blöndu væri hægt að sökkva skipi,
a.m.k. myndi slíkur eldur gera
hvalbátana óstarfhæfa um lengri
tírna," sagði Jón.
„Gerð var áætlun um það hvern-
ig að þessu skyldi standa, en hún
var í grófum dráttum sú að útvega
bíl og auðkenna hann með ýmsu,
sem fljótlegt yrði að fjarlægja,
m.a. setja á hann nýjar númera-
plötur, þannig að ekki yrði hægt
að rekja bílinn til okkar. Síðan
átti að keyra bílinn niður á
bryggju, Bretinn að stökkva út í
skjóli við kofa sem þar eru. Síðan
átti hann að fara um borð í
bátana, fara fyrst í bátinn sem
ystur lá, og koma síðan fyrir
flöskum með sprengiefni í öllum
bátunum. Þegar það væri búið átti
hann að hlaupa að vaktinni á
bryggjunni og vara menn við,
þannig að þeir gætu forðað sér.
Síðan var ætlunin að hann hlypi í
gegnum Slippinn og þaðan upp í
bæ. Þar átti bíll að bíða hans og
aka honum á Hótel Loftleiði.
Dularklæðum sínum ætlaði hann
að fleygja af sér á leiðinni. Hann
var og búinn að finna leið inn á
hótelið, sem hann kæmist um
óséður og hafði hann hugsað sér
að nota konu sína, sem á hótelinu
var, til gefa sér fjarvistarsönnun.
Með þessu móti yrði erfitt að
sanna neitt á hann. Þetta komst
sem betur fer aldrei í framkvæmd,
en ég fór til lögreglunnar og
skýrði henni frá málinu á þessu
stigi. Þetta var í febrúar mánuði,
en eftir þetta sá lögreglan um
málið," sagði Jón.
„Það var síðan í apríl mánuði
síðastliðnum að Bretinn hringdi
aftur og sagðist koma til landsins
þann 1. maí. Hann kom þá, en fór
utan strax aftur, — daginn eftir.
Það eru tilgátur uppi um hvað
vaidið hafi skyndilegri brottför
hans og er önnur sú að hann hafi
orðið var við lögregluna sem með
honum fylgdist, en hin að á
þessum tíma var fundur Alþjóða
hvalveiðiráðsins á Hótel Loftleið-
um og voru þar margir hvalfriðun-
arsinnar. Kannski hefur hann ekki
viljað leiða grun að þeim. Þetta er
sagan. Hún sýnir bersýnilega í
hvaða aðstöðu Islendingar eru í
hvalamálum og hvaða augum er
litið á okkur erlendis í þessum
efnum. Fólk er búið að gefast upp
á að rökræða máljn við okkur,
þolinmæði þess er þrotin. Við
höfum skellt skollaeyrum við að-
vörunum vísindamanna og haldið
áfram hvlalveiðum þrátt fyrir
óskir og aðvaranir, bæði áhuga-
manna um hvalafriðun og flestra
ríkja hins vestræna heims. Það er
ljóst að hvalveiðar Islendinga eru
bráðum á enda, hvort sem við
verðum skikkaðir til að hætta
veiðum, eða hvort við leggjum
hvalveiðar niður af eigin dáð,“
sagði Jón.
„Það er búið að reyna að leiða
íslendingum fyrir sjónir hversu
óheillavænlegri hvalveiðistefnu
við fylgjum, en við höfum ekki
farið að ráðum vísindamanna Al-
þjóða hvalveiðiráðsins. Við höfum
heldur ekki lagt fram gögn til
sönnunar þess að hvalastofnar séu
ekki í hættu, nema að mjög litlu
leyti. Nú hafa formælendur Haf-
rannsóknarstofnunarinnar og
sjávarútvegsráðuneytisins játað á
sig mistök, það hefur komið í Ijós
sem við höfum haldið fram, að
búrhveli og langreyðar eru í
hættu,“ sagði Jón.
„En hvað þessa menn varðar,
Bretana tvo og Frakkann, þá geri
ég ekki ráð fyrir því að að þeir vilji
hafa nokkur afskipti af mér eða
íslendingum í framtíðinni. En
hættan er samt alltaf fyrir hendi
að þeir eða einhverjir aðrir reyni
að koma í veg fyrir hvalveiðar
íslenginga, með einverjum ráð-
um,“ sagði Jón Baldur Hlíðberg.
„Margir mánuðir liðnir
síðan við ákváðum að skip-
ið kæmi heim á sunnudegi44
Sigurfari II afhentur eigendum, verð skipsins með
fjármagnskostnaði á smíðatíma 37,3 milljónir króna
FJÖLDI Grundfirðinga tók á móti
skuttogaranum Sigurfara II, SH
105, er skipið kom til heimahafnar
á sunnudag. Skipið er smiðað hjá
skipasmíðastóð Þorgeirs og Ellerts
hf. á Akranesi og var afhent
síðastliðinn laugardag. „Það eru
margir mánuðir liðnir siðan við
ákváðum að skipið skyldi koma
heim á sunnudegi,“ sagði Iljálmar
Gunnarsson. útgerðarmaður og
aðaleigandi Sigurfara, i samtali
við Morgunblaðið. Aðspurður um
hvenær skipið færi til veiða sagði
Hjálmar: „Ætli við látum ekki
mánudag, þriðjudag og miðviku-
dag liða og förum svo út á fimmtu-
daginn. Það er ekki sama hvenær
byrjað er,“ sagði Hjálmar og sagð-
ist ekki neita þvi, að hjátrúin væri
rík í mönnum.
Sigurfari II var afhentur á Sund-
unum skammt frá Reykjavík síð-
astliðinn laugardag, en sigldi siðan
á sunnudag frá Akranesi til Grund-
arfjarðar. Samið var um smíði
skipsins fyrir um þremur árum, en
síðan var beðið alllengi eftir að
smíði skipsins væri samþykkt. Frá
því að byrjað var á smíðinni sjálfri
eru liönir 15 mánuðir. Verð skipsins
er 31,7 milljónir króna, en með
fjármagnskostnaði á smíðatíma er
kostnaður um 37,3 milljónir króna.
Skipið er 50,3 metrar að lengd og
431 brúttólest. Skipið tekur 4800
kassa i lest, eða rúmlega 200
smálestir af ísuðum kassafiski.
Skipið er búið öllum fullkomnustu
tækjum. Aðalvélin er af Alco-gerð,
2230 hestöfl, og er vél þessi hin
fyrsta sinnar tegundar í íslenzku
fiskiskipi. Vélin er bandarísk hönn-
un, en framleidd í Hollandi. Tvær
Caterpillar-ljósavélar eru í skipinu,
337 hestöfl hvor. Rapp-Hydema
vindukerfi er í skipinu með „auto-
trolli". Sigurfari er að öllu leyti
hannaður og smíðaður af starfs-
mönnum Þorgeirs og Ellerts á
Akranesi. Benedikt Guðmundsson,
skipaverkfræðingur, teiknaði skipið.
Hjálmar Gunnarsson og Gunnar
Hjálmarsson eru eigendur skipsins
og er Sigurfari þriðja skipið, sem
Þorgeir og Ellert smíða fyrir
Hjálmar. Hin skipin eru Siglunes og
Haukaberg, en Siglunesið hefur
Hjálmar nú selt til Hvammstanga.
Elzta skip sitt, Sigurfara, er Hjálm-
Skipasmíðastöðin hefur afhent útgerðarmönnunum Sigurfara: Talið frá vinstri: Helga Árnadóttir, Gunnar
Hjálmarsson, Hjálmar Gunnarsson, Þorgeir Jósefsson, Jósef H. Þorgeirsson og Svanlaug Sigurðardóttir.
Sigurfari II SII 105 siglir út úr Reykjavíkurhöfn á laugardag, en á
sunnudag kom skipið til Grundarf jarðar. (l.jósmynd Oiafur K. Masnús.s<>n.)
ar nú að láta rífa á Grundarfirði.
„Hann er búinn að gera sitt gagn,
blessaður,“ sagði Hjálmar í samtali
við Mbl. Við afhendingu skipsins á
laugardag kom fram, að fyrsta
skipiö, sem Þorgeir og Ellert smíð-
uðu fékk einmitt nafnið Sigurfari,
en síðar Sæbjörg, og var mikið
happaskip. Það skip var afhent árið
1941 eða fyrir réttum 40 árum.
Aðspurður um það hvernig hon-
um litist á útgerð nýja skipsins
sagði Hjálmar, aö það væri annar
höfuðverkur að gera slíkt skip út
heldur en að láta byggja þaö. „Ég
vona, að við náum tökum á þessu
skipi og hef trú á, að það reynist
okkur vel, þannig að ég er ekki
kvíðinn. Það er nauðsynlegt fyrir
hvert byggðarlag að eiga góð skip og
endurnýja þau þegar þörf er á.
Útgerðin er að verða illviðráðanlegt
dæmi og allir sem fást við atvinnu-
rekstur vita hve mjög hefur verið
þrengt að. Þar er vaxtapólitíkin
erfiðust, en vextirnir eru alltof háir.
Ég vil, að það komi fram, að ég er
þakklátur fyrir þann frið, sem við
fengum meðan þetta skip var í
smíðum og sem betur fer var ekki
reynt að tæta smiði þessa skips
niður í fjölmiðlum eins og sumir
hafa lent í. Ég þakka þeim samvinn-
una, sem lögðu hönd á plóginn við
smiði skipsins og sérstaklega vil ég
færa þakkir mínar þeim Armanni
Jakobssyni, bankastjóra Útvegs-
bankans, Halldóri E. Sigurðssyni,
fyrrverandi alþingismanni, Helga
Jónssyni, útibússtjóra Landsbank-
ans á Akranesi, og Einari Ingvars-
syni, aöstoðarmanni bankastjórnar
Landsbankans í Reykjavík,“ sagði
Hjálmar Gunnarsson.
Að sögn Guðjóns Guðmundsson-
ar, skrifstofustjóra hjá Þorgeiri og
Ellert, er fyrirtækið nú að skipta
um vél, brú og raflögn og byggja
yfir Harald, eitt skipa Haralds
Böðvarssonar. Hann sagði, að meö
haustinu yrði byrjað á smíði skips
fyrir Hraðfrystihús Breiðdælinga,
það skip verður 280 smálestir að
stærð og 35 metra langt. Er um
svonefnt raðsmíðaverkefni að ræða
og þrír aðrir samningar hafa verið
undirritaðir um sams konar skip, en
j)eir hafa ekki verið staðfestir af
stjórnvöldum. Þeir samningar eru
við Síldar- og fiskimjölsverksmiðj-
una á Akranesi, Lárus Guðmunds-
son á Grundarfirði og Greip hf. í
Ólafsvík.
Gáfu kirkjunni
2 þúsund kr
VIÐ KOMU Sigurfara II til
Grundarfjarðar á sunnudag var
mikið um dýrðir á staðnum. í
hófi, sem haldið var í tilefni af
komu skipsins, gaf Þorgeir og
Ellert hf. á Akranesi Grundar-
fjarðarkirkju 20 þúsund krónur
eða sem nemur 2 milljónutn gkr.