Morgunblaðið - 28.07.1981, Síða 34

I
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 28. JÚLÍ1981
AMSTERDAM
við Suðursjó
Föstudaginn 26. júní sl. hófu Flugleióir beint flug milli Keflavíkur og Amsterdam í
Hollandi og tóku þar með upp þréóinn þar sem frá var horfið 1968 en frá 1959 og til þess
tíma hafði verið flogið til Amsterdam með viðkomu í Glasgow. Þetta nýja Amsterdamflug
er í samræmi við þá stefnu Flugleiða að fljúga að sumarlagi beint til ýmissa stórborga í
Norðurálfu en nú þegar eru slíkar ferðir farnar til Frankfurt og DUsseldorf. í Hollandi gaetir
flugfélagið KLM hagsmuna Flugleiða, sem aftur eru umboðsaðili hollenska félagsins hér
á landi. Flogið er eínu sinni í viku, á föstudögum, og verður sá háttur á hafður út
ágústmánuð.
í þessa fyrstu ferö buðu Flugleiðir blaðamönnum á dagblöðunum og ríkisfjölmiðlunum
þar sem þeim var kynnt eitt og annað, sem Amsterdam hefur upp á að bjóða, undir
öruggri leiðsögn Sveins Sæmundssonar, blaðafulltrúa Flugleiða. Aö vísu var geröur
stuttur stans að þessu sinni, alltof stuttur, en þrátt fyrir það er óhætt að fullyrða aö
Amsterdam er engri annarri lík.
Gömul hús frá velmektartímum Amsterdamborgar. Eins og sjá má eru þau ekki
mikil á þverveginn og einnig vekur athygli gálginn, sem gengur út úr mæninum. Á
honum er krókur og í hann var brugðið kaðli, og húsmunir og annað sem þurfti
ínnanstokks, síöan degið upp og sett inn um glugga þar sem við átti. Stigarnir í
þessum húsum eru nefnilega lítt til flutninga fallnir, bæöi brattir og þröngir.
Komiö var til Schiphol-flugvallar aö
nóttu til og því gafst ekki mikill tími til aö
svipast þar um enda flestir óöfúsir aö
komast sem fyrst heim á hótel og vera vel
undir morgundaginn búnir. Nokkur um-
ferð virtist þó vera um völlinn þótt aö
næturlagi væri enda er flughöfnin í
Schiphol einhver sú fullkomnasta í Evrópu
og hafa Hollendingar ekkert til sparaö aö
gera hana vei úr garði, t.d. er þar aö
margra sögn besta fríhöfnin á meginlandi
Evrópu.
Eins og kunnugt er eru Hollendingar
miklir landvinningamenn og hafa í þeim
efnum einkum herjaö á Ægi konung og
tekiö af honum miklar lendur. Þannig er
þaö líka meö Schiphol, þar var áöur sjór
og mun nafniö ekki þýöa Skiphóll þrátt
fyrir líkinguna heldur Skipahel eöa Helj-
arvík vegna tíöra skiptapa, sem þar uröu í
vondum veðrum. Ekki allfjarri flugvellinum
er skipaskuröur og þar sem landiö liggur
lægra en sjávarmál rennur fljótiö til sjávar
allnokkru yfir höföum þeirra, sem lifa og
starfa beggja vegna skuröarins. Þykir
mörgum þaö undarleg upplifun aö þurfa
jafnvel aö keyra höfuöið aftur á hnakka til
aö geta virt fyrir sér fleyin þar sem þau
ösla áfram og hafa himininn einan aö
bakgrunni.
Segja má, aö Schiphol og Amsterdam
liggi um þjóöbraut þvera. Þaöan er hvaö
styst til allra átta á meginlandinu og sem
dæmi má nefna, aö til Brússel, Frankfurt
og Parísar er ekki nema þriggja, fjögurra
og fimm klukkustunda akstur og frá
flugvellinum er flogiö til 80 ákvöröunar-
staöa í Evrópu og 90 í öörum heimshlut-
um.
Nótt í Amsterdam
Eins og fyrr segir var það ætlun okkar
blaöamannanna aö haga sér eins og
hagvanir heimsborgarar og taka á sig
náöir strax og komið væri á hóteliö en hér
átti þaö viö, sem stundum vill veröa, að
margt fer ööru vísi en ætlaö er. Þegar viö
höfðum komiö okkur fyrir brá svo viö, aö
allur svefndrungi var á bak og burt svo aö
ekki þótti annað tækt en aö litast lítillega
um, þó ekki væri nema bregöa sér út á
tröppur stundarkorn. Þegar þangaö var
komið var svo ekki verið meö neinn
þykjustuleik lengur, heldur stefnan tekin
beint niöur í bæ þar sem gengiö var milli
góöbúanna, ef svo má segja, fram eftir
allri nóttu.
Trúlega má segja, aö næturlífiö í
Amsterdam sé fjörugt en þó er merkilegur
rólyndisblær yfir öllu, mannfólkið afslapp-
aö og enginn aö flýta sér og sú
stóðréttarstemmning, sem einkennir
skemmtanalífiö hér á landi, er víösfjarri.
Krár og barir eru opin næstum næturlangt
og í gamla bænum má heita aö ölstofa sé
í ööru hverju húsi. Þaö er því úr nógu að
velja og þegar viö höföum kneyfaö öliö í
einni kránni var haldiö á þá næstu og
þannig koll af kolli þar til bjarma tók af
nýjum degi.
í hverfi
hinna rauðu Ijósa
í einum elsta hluta Amsterdamborgar
er lítiö hverfi, sem kennt er viö rauð Ijós,
sem þar loga víöa eftir aö skyggja tekur.
Þaö, sem þar fer fram, er aö vísu ekki
alveg í samræmi viö guösótta og góöa
siöi, en á hinn bóginn alveg óaöskiljan-
Vegir liggja til allra átta frá Amsterdam
enda borgin stundum nefnd „Hliðið að
Evrópu“. Þessi skilti fyrir utan flugstöðina
á Schiphol-flugvelli gefa dálítla hugmynd
um hvert leiðirnar liggja.
legur hluti af mannlífinu í stórborgum
heims þó aö misjafnlega leynt fari..
Stundum er sagt, aö forvitnin sé
fæstum góö, en viö kollegarnir vorum þó
staöráönir í aö koma ekki svo til Amster-
dam, aö viö gætum ekki sagst hafa komiö
á þennan vafasama staö þegar heim væri
komið. Þess vegna gengum viö nokkra
stund fram hjá „búöargluggum" og virtum
fyrir okkur varninginn, sem yfirleitt var
hinn álitlegasti, geröumst jafnvel svo
djarfir aö taka nokkrar hispursmeyjarnar
tali og inna eftir verölagningunni og
fengum þá alls staðar sama svarið, 50
gyllini kostaöi greiöinn, hvorki meira né
minna, þannig aö allt virtist meö felldu
með verölagseftirlitið þeirra Hollendinga.
Fleira mætti tína til, sem svona hverfi
hefur upp á aö bjóöa, bókabúöir og bari
þar sem meginstefiö er eitt og hiö sama,
holdsins lystisemdir, og vafalaust er betra
fyrir ókunnuga aö vera ekki mikið einir á
ferli á þessum slóöum enda misjafn
sauöur í mörgu fé þar sem annars staöar.
Siglt um síkin
Daginn eftir komuna til Amsterdam var
fariö í ferö meö útsýnisbáti eftir síkjunum
í Amsterdam, sem um svo langan aldur
hafa sett svip sinn á borgina. Vegna þeirra
er Amsterdam stundum nefnd „Feneyjar
noröursins" eöa „Borg hinna þúsund
brúa“ og er óhætt aö ráöleggja öllum,
sem til borgarinnar koma, aö láta ekki
slíka ferö leggjast undir höfuö, fara jafnvel
frekar tvær en eina, aöra í björtu og svo
aftur aö kvöldlagi þegar bakkar og brýr
eru lýst upp meö þúsundum Ijósa.
Saga síkjanna í Amsterdam er nátengd
vexti og viögangi borgarinnar. Á 17. öld
átti hún sína gullöld, þá var hún ríkust
borga í Evrópu og bankamennirnir og
kaupmennirnir voru nokkurs konar fjár-
haldsmenn fyrir flestar aöalsættir álfunn-
ar. Á þessum tíma var ráöist í þá miklu
framkvæmd aö grafa þrjá hringlaga
skuröi í gegnum borgina frá sjó og þeir
síöan tengdir meö óteljandi minni skurö-
um. Yfir síkjunum eöa skuröunum eru
síöan bogadregnar brýr, meira en 1000
aö tölu, en á bökkunum reistu höndlararn-
ir húsin sín og gjarna vöruhúsin líka. Af
þessum sökum gátu kaupskipin oft lagst
upp aö beint fyrir framan bæjardyrnar hjá
eigandanum, ekki ósvipað því þegar
menn leggja bílnum sínum fyrir framan hjá
sér nú á dögum.
Aö sigla um síkin í gömlu Amsterdam er
eins og aö hverfa aftur um aldir og ekki
fer hjá því aö gesturinn fái örlitla tilfinn-
ingu fyrir ríkidæmi borgarinnar hér áöur
fyrr. Hvert húsiö ööru fegurra ber fyrir
augu og reisuleg eru þau, ekki vantar þaö,
enda hafa Hollendingar lengi gert lítiö aö
því aö teygja húsin sín út og suöur heldur
byggja þeir upp í ioftiö. Hollendingar hafa
nefnilega ávallt veriö fátækir aö því, sem
viö íslendingar þykjumst hafa nóg af, en
þaö er landrýmiö. Húsin eru því mjó og
sem dæmi um þaö má nefna, aö mjósta
húsiö er rétt rúmlega gluggabreiddin.
Annað, sem athygli vekur, eru hinir
fjölmörgu fljótaprammar eöa „lektur" eins
og Sveinn Sæmundsson kallaöi þá. Þessir
fljótaprammar eru mikilvirkt flutningatæki
og í stööugum feröum milli hafnarborg-
anna viö sjóinn og stórborganna langt inni
á meginlandinu. Á þeim búa heilu fjöl-
skyldurnar allan ársins hring, og óneitan-
lega er þaö sérkennileg sjón aö sjá þessi
fljótandi heimili meö fallegum gardínum
og blómum í glugga og þvottasnúrur í
skutnum. Aö sögn Sveins er fljótafólkiö
aö sínu leyti eins og sérstakur þjóöflokk-
ur, og sækir ekki meira en þaö þarf til
annarra. Algengt er aö starfiö gangi frá
föður til sonar og lífsförunautsins er
gjarna leitaö meöal lektufólksins.
Rembrandt, Van Gogh
Amsterdam er stórborg og getur státaö
af flestu því, sem slíkar borgir hafa upp á
aö bjóöa, fjölskrúöugu mannlífi og
myndastyttum, byggingum og brúm, síkj-
um og söfnum. Listasöfnin eru á milli 50
og 60 talsins og vafalaust er Ríkislista-
safniö hvaö merkilegast en þar eru sýnd
verk gömlu hollensku meistaranna, Rem-
brandts, Vermeers og Frans Hals. Þá er
einnig vert aö geta Vincent van Gogh-
safnsins og Stedjelijk Museum, eins
stórkostlegasta nýlistasafns sem um get-
ur.
Eins og fyrr getur eru veitingahús mörg
í Amsterdam og fjölbreytnin meö ólíkind-
um. Heita má aö þar eigi flestar þjóöir
sinn fulltrúa, ekki síst Kínverjar og
Indónesar, sem löngum hafa veriö annál-
aöir fyrir matargeröarlist. Þaö þarf því
enginn aö svelta sem til Amsterdam
kemur, og verðlagið er vissulega meö
öörum hætti en viö eigum aö venjast.
Hér hefur fátt eitt verið nefnt af því,
sem hægt er aö sjá og reyna í Amster-
dam, enda mætti halda þeirri upptalningu
áfram til eilíföarnóns. Hér veröur þaö ekki
reynt enda er sjón jafnan sögu ríkari. Aö
síöustu er rétt aö þakka Flugleiðum
framtakiö og óska væntanlegum feröa-
löngum góörar feröar á vit ævintýranna í
Amsterdam. — Sv.
í bátsferð um gömlu Amsterdam. Gróskumikil tré setja mjög svip sinn á borgina og
hér hafa lekturnar eða húsbátarnir bundíð festar undír krónum þeirra.
’iiiiuuiítUimiiiiiiJimiiJiJiixiigiiuiiiiiiiiiiiimiiiiiiti
Fólk í þjóðbúningum í Volendam, litlum í sumum götum er kaffistofa eða krá í
fiskibæ skammt frá Amsterdam. hverju húsi og hér getur að líta eina, sem
lllllllllimillllllllllllllllllllllllllMI44«M444m*ilHMN«tf»milimi