Morgunblaðið - 09.08.1981, Qupperneq 2

34
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 9. ÁGÚST 1981
Islenskur
ullarfatnadur
er tískuvara
erlendis
íslenski ullar-
fatnaðurinn og
tískusveiflur
Þeirri spurningu hefur verið varpað fram,
hvernig íslenskir ullarfataútflytjendur fari
að því að aðlaga hráefnið og þann fatnað,
sem framleiddur er úr því tísku hvers tíma
og þeim markaði, sem fyrir er?
Olafur Ottósson framkvæmdastjóri Ála-
foss, svaraði þessari spurningu á eftirfar-
andi hátt:
„Sá markaður, sem ullarfatnaður er
seldur á er Norður-Ameríkumarkaður og
Evrópumarkaður, þar sem örar breytingar
eru í tískunni, og Sovétmarkaður, en
útfiutningur þangað hefur dregist saman,
vegna hiutfallslega hækkandi verðs."
„íslenskir ullarfataframleiðendur hafa
reynt að gæta þess, bæði við útlits- og
efnishönnun, að halda ákveðnu jafnvægi
milli þess stíls, sem talinn er íslenskur og
tískunnar á hverjum tíma.“
„Það hefur líka verið uilariðnaðinum til
láns, að fólk hefur tekið náttúruleg efni
fram yfir gerviefni undanfarin tíu ár, þá
ekki hvað síst ullina, sem mjög hefur verið í
tísku. Náttúrulegir litir hafa líka átt sífellt
meiri vinsældum að fagna í tískuheiminum.
„Þeir sem starfa að hönnun á ullarfatnaði
fylgjast vel með því, sem er að gerast í
tískuheiminum. Þeir fara á tískusýningar út
um heim, til dæmis á Prét a Porté
fatasýningar í París og svo til Bandaríkj-
anna. Þá eru tískublöð keypt reglulega og
fyigst með litum og litaspám, sem Interna-
tional Wool Secrateriat gefur út. Einnig fá
útflytjendur ábendingar frá söluaðilum sín-
um erlendis og sölufólki um hvers konar
fatnaður er líklegastur til að seljast á hinum
ýmsu mörkuðum."
Vöruþróun
og vöruval
Fyrsti ullarfatnaðurinn, sem náði vin-
sældum á erlendum mörkuðum var íslenska
lopapeysan. Þótti hún sérstæð og hefur sala
á íslenskum lopapeysum gengið mjög vel allt
frá upphafi. Erlendis var íslenska lopapeys-
an tengd Islandi og sögulegri hefð, en við
ættum að vita betur, því lopapeysan í
núverandi mynd á sér enga slíka hefð hér á
iandi. Mynstrið er grænlenskt og að því best
er vitað mun fyrsta peysan hafa verið
prjónuð eftir mynd í dönsku vikuriti laust :
eftir 1950.
Hvað sem því líður, þá gegnir lopapeysan
mjög þýðingarmiklu hlutverki í þróun ullar-
iðnaðarins, því hún opnaði markað fyrir
íslenskar ullarvörur. Árið 1969 er farið að
vélprjóna ullarfatnað og naut hann góðs af
þeirri markaðsaðstöðu, sem handprjónið
hafði skapað. Eftir því sem framleiðsla og
hönnun á vélprjónuðum fatnaði var bætt, óx
hiutdeild þessa fatnaðar og nú má segja, að
handprjónið fljóti með vélprjóninu hvað
varðar sölu erlendis.
Ulla Magnússon deildarstjóri vöruþróun-
ar hjá Álafossi, sagði í þessu sambandi:
Þeir sem vinna að vöruþróun og hönnun-
armálum verða ávallt að gæta þess, að
tryggja að vöruúrval, tegund, gæði, útlit,
samsetning og framleiðslukostnaður vör-
unnar sé í samræmi við þörf þeirra
markaðshópa, sem í hlut eiga. Þróunin
hefur orðið sú, að vöruval á ullarfatnaði
hefur aukist mjög á undanförnum árum,
samfara aukinni sölu og nýjum mörkuðum.
Á þetta einkum við um vélprjónaðan og
ofinn fatnað."
Þær vörutegundir, sem nú eru framleidd-
ar hjá hinum tíu aðilum, sem stunda
útflutning á vélprjónaðri ullarvöru af ein-
hverri alvöru er kvenfatnaður, einkum
peysur, léttir jakkar af ýmsum stærðum og
gerðum og fóðraðar kápur. Á síðari árum
hefur Álafoss hafið framleiðslu á lettum
kvenullarfatnaði, sem fyrirtækið kallar Ála-
foss Breeze. Hér er einkum um að ræða
kjóla, pils og dragtir úr vélprjónaðri eða
ofinni ull. Þá er framleiddur karlmanna- og
barnafatnaður, einkum peysur og jakkar."
Hönnun og val
ullarfatnaðar
til útflutnings
„Þegar flík er hönnuð er margs að gæta og
þar koma margir við sögu,“ sagði Sigurður
Arnórsson aðstoðarframkvæmdastjóri Iðn-
aðardeildar Sambandsins. „Sjálft efnið þarf
/
að hanna og gera af því sýnishorn. Flíkin er
teiknuð og útbúin munstur og valdir saman
litir. Síðan er búið til eitt sýnishorn af
flíkinni í ákveðinni stærð og litum, sem
framleiðsluaðilarnir fara síðan vel yfir og
athuga hvort flíkin samræmist ekki þeim
kröfum, sem gerðar eru til hennar."
„Þegar ákveðið er hvaða flíkur skuli verða
fyrir valinu til fjöldaframleiðslu, en í þessu
sambandi er oft talað um „collection", þá
koma framleiðsluaðilar, sölu- og umboðsað-
ilar saman og ákveða þessa hluti. Hjá
flestum ullarútflutningsfyrirtækjum kemur
fram ein, „collection" á ári, eða á haustin."
Dýrari en hliðstæður
fatnaður erlendis
Þegar íslenskur ullarfatnaður er kominn í
verslanir erlendis er hann venjulega dýrari
en hliðstæður fatnaður framleiddur í öðrum
löndum. Ýmislegt kemur þarna til greina, en
að sögn Þráins Þorvaldssonar framkvæmda-
stjóra Hildu hf., „þá hefur það verið
markmið íslenskra ullarfataútflytjenda, að
framleiða vandaða og dýra gæðavöru þar
sem verð skiptir tiltölulega litlu máli í
kaupákvörðun neytandans."
Hverjir kaupa
íslenskan
ullarfatnað
Enda þótt ekki hafi farið fram kannanir á
því, hverjir það séu einkum, sem kaupa
íslenskan ullarfatnað, þá er það skoðun
margra ullarútflytjenda, að enda þótt varan
sé dýrari en hliðstæð vara erlendis, þá sé
það ekki fyrst og fremst efnað fólk, sem
kaupi ullarfatnaðinn. Sagði Tom Holtin
forstjóri Hildu hf. í þessu 8ambandi: „Ég tel
að það sé miklu fremur vel upplýst og
fróðleiksfúst fólk, sem ferðast og hefur
ánægju af því að afla sér þekkingar á því
umhverfi sem það er statt í, sem kaupir
íslenskan ullarfatnað. Við sem starfað
höfum að kynningum á ullarfatnaði erlend-
is, höfum orðið vör við að það fólk, sem
hefur keypt íslenskar ullarvörur hefur
venjulega viljað fá að vita meira um vöruna
og þá ekki hvað síst þjóðina, sem hún kemur
frá.“
íslendingar sjálfir hafa lítið keypt af
vélprjónuðum, íslenskum ullarfatnaði, aftur
á móti hefur sala á handprjónuðum ullar-
peysum til Islendinga verið stöðug.
Steinunn Jónsdóttir verslunarstjóri Ála-
foss hafði þetta um málið að segja: „Það er
erfitt að skýra af hverju íslendingar kaupa
ekki meira af ullarfatnaðinum. Líklegast
finnst þeim fatnaðurinn vera fyrir útlend-
inga. Sem dæmi um þetta viðhorf get ég
sagt frá því, að inn í búðina kom kona með
ungt barn. Barnið benti á ullarhúfu og sagði:
„Ég vil fá svona húfu“. Þá sagði móðirin:
„Þetta er bara fyrir útlendinga".
„Sala á vélprjónuðum fatnaði til Islend-
inga hefur þó farið vaxandi að undanförnu
Texti: Hildur Einarsdóttir
eftir því sem hönnun á fatnaðinum hefur
orðið betri. Ein skýringin á því að íslend-
ingar kaupi lítið af ullarfatnaði gæti líka
verið sú, að prjónað er mikið úr ullinni
heimafyrir."
Markaðsstarf ís-
lenskra ullarfata-
útflytjenda
Markaðsstarf íslenskra ullarfataútflytj-
enda hefur verið mjög markvisst á undan-
förnum árum. Til að kynna vöru sína hafa
útflytjendur eða umboðsaðilar þeirra tekið
þátt í sýningum og ferðast víða. Kynning á
Islandi er stór þáttur í kynningu ullarfatn-
aðar, þó að hráefnið sjálft sé auðvitað
þungamiðja kynningarstarfseminnar.
Undirstaða árangursríkrar markaðs-
starfsemi er að geta aðgreint vöruna frá
öðrum samkeppnisvörum á markaðnum.
Það hefur íslendingum tekist. Dreifing
vörunnar fer annars vegar fram með hjálp
heildsala eða umboðssala og hins vegar
beint til verslana. Þótt ullarvörurnar séu oft
seldar í samblandi við annan fatnað í
verslunum, þá er hann víða seldur á
afmörkuðum svæðum í verslunum. Ef varan
er til dæmis seld í stórmörkuðum eins og
tíðkast víða á Norður-Ameríkumarkaði, þá
er íslenska ullarfatnaðinum venjulega fund-
inn sér bás en honum er ekki blandað saman
við annan ullarfatnað. Þannig er sérstæði
íslenska ullarfatnaðarins undirstrikaður á
þessum hörðu samkeppnismörkuðum.
Grundvöllur
framleiöslunnar
íslensk ullarfataframleiðsla hefur átt
góðu brautargengi að fagna og gera má ráð
fyrir að söluaukning verði 20—30% á þessu
ári. En hverjar eru höfuðástæðurnar fyrir
þessari velgengni? Þráinn Þorvaldsson
framkvæmdastjóri Hildu hf. var spurður
þessarar spurningar. Hann sagði:
„í fyrsta lagi er hér um að ræða íslenskt
hráefni og séríslenska vinnsluaðferð. Það
má svo aftur deila um það hvort sérkenni
íslensku ullarinnar sé orðin til vegna
sérkennileika hráefnisins eða skapast í
vinnslu bandsins, sem þróuð hefur verið í
íslenskum spunaverksmiðjum.
í öðru lagi eru kynning á Islandi og
sögulegri hefð landsins veigamiklir þættir í
kynningu á ullarvörum. Flestir vita að
ísland er fallegt og sérkennilegt land. Úr
sérkennilegu umhverfi má vænta sérstæðr-
ar vöru. Þessi samofna kynning á landinu og
þeim afurðum, sem þar eru framleiddar úr
náttúrulegum efnum hefur tekist mjög vel.
í þriðja lagi hefur markaðssetning ullar-
vara tekist með afbrigðum vel. Góðir
hönnuðir, innlendir eða erlendir, sem skap-
að hafa heillegt úrval af fatnaði eftir
kröfum markaðarins hafa ráðið úrslitum
svo og efnishönnunin, sem talin er sérís-
lensk. Kynningarstarf á erlendum mörkuð-
um hefur líka verið mjög árangursríkt. Bæði
hefur notið við dugmikilla einstaklinga og
það hafa myndast tiltölulega stórar söluein-
ingar. Útflutningsmiðstöð iðnaðarins hefur
einnig gegnt veigamiklu hlutverki. Sú stofn-
un hefur samræmt markaðslegt átak ullar-
útflytjenda.
í fjórða lagi má nefna tiltölulega góðar
fjárhagsfyrirgreiðslur. Þótt iðnrekendur
Lettir vélprjónaðir ullarjakkar, trefill og húfa í atíl við ( náttúrulegum litum frá Hildu hf.