Morgunblaðið - 23.09.1982, Blaðsíða 16

16
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 23. SEPTEMBER 1982
Norræn ljóð
þýdd á ensku
Bókmenntir
Jóhann Hjálmarsson
Martin Allwood er breskt skáld
sem hefur lengi búið í Svíþjóð. Hann
hefur þýtt Ijóð eftir mörg stensku-
mælandi skáld á ensku og unnið að
kynningu þeirra í enskumælandi
löndum. Fyrir meira en þrjátíu árum
kom út safnritið 20th Century
Scandinavian Poetry og var Martin
Allwood ritstjóri þess. Nú er eins
konar framhald þessa safns komið
út á vegum Allwoods: Modern
Scandinavian Poetry 1900—1975,
útg. Anglo-American Center,
Mullsjö, Svíþjóð. Bókin er um
fjögur hundruð blaðsíður og í
henni eru verk samískra skálda,
grænlenskra, færeyskra, ís-
lenskra, danskra, norskra,
sænskra og finnskra. Inngangur
fylgir um skáldskap hverrar þjóð-
ar og eru þýðendur margir.
Modern Scandinavian Poetry
mótast að sjálfsögðu af smekk og
þekkingu ritstjórans, en hann hef-
ur leitað til margra manna í því
skyni að fá góð ráð um val skálda
í bókinni. Magnús Árnason mun
hafa haft töluverð áhrif á val ís-
lensks efnis, en auk hans eru
nefndir Robin Fulton, Halldór
Pálsson, (Hermann Pálsson?), Al-
an Boucher, Inge Knutsson og Sig-
urður A. Magnússon, en hinum
síðastnefnda er sérstaklega þakk-
að fyrir hlutdeild hans. Kynn-
ingarorð íslenska kaflans ritar
Kristinn Jóhannesson í Gauta-
borg.
Val efnis er nokkuð handahófs-
kennt, en mun að öllum líkindum
hafa mótast af því sem til er þýtt
eftir norræn skáld, ekki beinlínis
vetið leitað til þýðenda að þýða
sérstaklega fyrir þetta safn. Hvað
Svíþjóð varðar kemur val efnis
mest á óvart. Þar er mikið af ljóð-
um eftir skáld sem eru nær
óþekkt, en Martin Allwood telur
ástæðu til að gera verðuga full-
trúa sænsks skáldskapar meðal
enskumælandi þjóða. Ég þykist
hafa fylgst sæmilega með sænskri
Ijóðlist, en í Modern Scandinavian
Poetry rekst ég á skáld sem ég hef
ekki áður heyrt nefnd. Einna best
hefur tekist að koma saman
danska kaflanum sem hefst á
Sophus Claussen og endar á Dan
Turell.
Islenski kaflinn er alls ekki for-
kastanlegur. Aftur á móti hlýtur
það að þykja dálitið sérkennileg
kynning aðeins eitt ljóð skuli birt
eftir Tómas Guðmundsson en þrjú
eftir Örn Arnarson svo dæmi sé
nefnt.
Um þýðingarnar ætla ég að vera
fáorður. Sumar þeirra eru vel
heppnaðar, aðrar ekki meira en
endurskin frumkvæða. Þetta gild-
ir fyrst og fremst um íslenska
kaflann, en getur líka átt við ljóð
hinna þjóðanna.
Modern Scandinavian Poetry er
ein þeirra mörgu bóka sem minnir
á að skáldum er ekki alltaf gerður
greiði með þýðingum. Það er mik-
ilvægt að vandað sé til þeirra og
þeim ekki fleygt í prentverk fyrr
en góður árangur hefur náðst.
En þetta safnrit mun eflaust ná
þeim tilgangi sínum að vekja
áhuga einhverra á skáldskap nor-
rænna þjóða. Það er út af fyrir sig
góðra gjalda vert. Auðvitað vakir
það fyrst og fremst fyrir mönnum
eins og Martin Allwood að auka
hrókur norrænna skálda.
J.J. Cale bregst ekki
Hljóm-
plotur
Finnbogi Marinósson
J J. Cale
„Grassbopper“
Mercury
„Grasshopper" heitir nýjasta
plata söngvarans, lagasmiðsins
og gitarleikarans J.J. Cale. Þetta
mun vera sjöunda platan sem
hann sendir frá sér, en öllum
ætti að vera kunnugt um plötur
eins og „Really", „5“, „Trouba-
dour“ og „Shades". Állt plötur
sem skilyrðislaust ættu að vera í
hverju plötusafni. Annars er það
þannig að plötur J.J. Cales eru
ekki eins þekktar og sum laga
hans. Ekki veit ég hvort margir
þekkja áðurnefndar plötur en án
efa þekkja nú allir lög eins og
„Cocaine" og „Early in the Morn-
ing“, en þessi lög hefur Eric
Clapton gert ódauðleg í útsetn-
ingum sínum og má finna þau
bæði á stórkostlegri hljómleika-
plötu hans „Just One Night“.
Eitt af því sem einkennt hefur
plötur J.J. Cales er „sándið“.
Sumar þeirra hafa verið teknar
upp við ákaflega frumstæð skil-
yrði og hefur það bitnað nokkuð
á hljómgæðunum. Hins vegar
hefur þetta einkennilega „sánd“
gefið þeim ákaflega sérstæðan
blæ, gert þá tónlist sem hann
flytur enn meira heillandi. Að
vísu breyttist þetta nokkuð á síð-
ustu plötu hans „Shades“ en á
henni er „sándið" gott og meira
að segja jafn gott yfir alla plöt-
una. Því er eins farið með nýj-
ustu plötuna „Grasshopper".
„Sándið“ er gott og er ástæðan
sú að það er ekki Cale sjálfur
sem stjórnar upptökunni eða
hljóðblönduninni. Hann hefur þó
eitthvað að segja við flest lögin
en þau eru annað hvort aðeins
hljóðfæraleikur eða söngur og
kassagítar, svo stíll hans við
hljóðblöndun heyrist ekki svo
glöggt.
Alls eru 14 lög á „Grasshopp-
er“ og flokkast þau öll undir það
að vera dæmigerð J.J. Cale-lög.
Flest eru þau frekar róleg eða þá
þau tilheyra svokölluðu „soft“-
rokki. Rólegu lögin eru 'öll ein-
staklega góð og skilar tilfinn-
inganæm rödd Cales sér vel.
Hvert af öðru eru þau frábær og
nægir þar að nefna „Don’t wait“
og „Does your Mama like to
reggae“. „Soft“-rokkararnir eru
og verða eflaust hans sterka
hlið. Annars er ekki gott að festa
tónlistina við neitt ákveðið.
Sumir finna til svokallaðrar
„laid back“-tilfinningar þegar
þeir hlusta á Cale og öðrum
finnst hann vera kominn út í
„country“-tónlistina á „Grass-
hopper“. Hvernig svo sem þessu
er varið þá verða allir að lokum
sammála um að „Grasshopper"
sé frábær plata og það er það
mikilvægasta. Allt spil er óað-
finnanlegt og sjálfur kemst J.J.
Cale mjög vel frá plötunni. Gít-
arleikurinn er heillandi og
sömuleiðis söngurinn sem skilar
vel innihaldsríkum textum á
sinn sérstæða hátt. Bestu lögin
eru (það var erfitt val): „Drifters
Wife“ og „Downtown L.A.“.
Frá stofnfundinum i Færeyjum.
„Verkalýðshreyfingin í
Norður-Atlantshafi
c itu •
Samstarfsnefndin, frá vinstri: Ásmundur Stefánsson, Jens Lyberts og Óli
Jacobsen.
Verkalýðssamtökin á íslandi,
Grænlandi og Færeyjum stofnuðu
síðastliðinn fóstudag, 17. septem-
ber 1982, með sér formleg samtök
til að efla samstarf og samskipti
verkalýðshreyfingarinnar í löndun-
um þremur. Stofnun samtakanna
var lokaáfanginn á ráðstefnu ASÍ,
Alþýðusambands Grænlands
(SIK) og færeysku verkalýðsfélag-
anna, sem haldin var í Þórshöfn
dagana 13.—17. þessa mánaðar. í
Færeyjum eru engin heildarsam-
tök launafólks, en stofnaðilar
þessara nýju samtaka eru Föroya
Arbeidarafélag, Föroya Fiski-
mannafélag og Föroya Handverk-
arafélag, auk SIK og ASÍ.
Nafn hinna nýju samtaka er
„Verkalýðshreyfingin í Norður-
Atlantshafi", sem á færeysku er
„Verka- og veiðumannafylkingin
í Norðuratlantshavi" og á græn-
lensku „Nunat atlantikup
avannaaniittut sulinermik in-
ussutissarsiuteqartuisa suleqat-
igiiffiat".
Tilgangur samtakanna er, eins
og áður sagði, að efla samstarf
og samskipti verkalýðssamtak-
anna í löndunum þremur. I því
skyni munu samtökin miðla upp-
lýsingum sín á milli um þá þætti
þjóðlífsins sem mikilsverðir telj-
ast fyrir hagsmuni launafóiks í
löndunum, hvort sem um er að
ræða kjarasamninga, félagslega
löggjöf eða nýtingu fiskimiða.
Þá er stefnt að gagnkvæmum
heimsóknum trúnaðarmanna á
vinnustöðum og sameiginlegri
nýtingu fræðsluefnis. Sérstak-
lega er tekið fram í starfsáætlun
samtakanna, að aðildarfélögin
séu skuldbundin til að taka ekki
að sér verkefni sem stöðvast
hafa vegna verkfalla í einhverju
landanna. Einnig er stefnt að
menningarlegum samskiptum og
hafa þau þegar hafist, með yfir-
litssýningu 30 verka í eigu Lista-
safns ASÍ, sem haldin var ráð-
stefnudagana í Þórshöfn. Rétt er
að geta þess að Flugleiðir sýndu
þann velvilja að flytja lista-
verkin til og frá Færeyjum án
endurgjalds.
Á ráðstefnunni var ákveðið að
næsti ársfundur samtakanna
verði haldinn á Grænlandi í ág-
úst 1983. Þriggja manna sam-
starfsnefnd mun fara með mál-
efni samtakanna milli ársfunda
og er Jens Lyberth, formaður
SIK, formaður hennar. Aðrir í
nefndinni eru óli Jacobsen,
formaður Föroya Fiskimannafé-
lags, og Ásmundur Stefánsson,
forseti ASÍ.
Af hálfu ASÍ sóttu ráðstefn-
una í Þórshöfn þau Ásmundur
Stefánsson, forseti ASÍ; Guð-
mundur J. Guðmundsson, for-
maður Verkamannasambands
íslands; Óskar Vigfússon, for-
maður Sjómannasambands ís-
lands; Þórunn Valdimarsdóttir,
framkvæmdastjóri Verka-
kvennafélagsins Framsóknar, og
Snorri Konráðsson, starfsmaður
Menningar- og fræðslusambands
alþýðu. Þorsteinn Jónsson, for-
stöðumaður Listasafns ASÍ,
annaðist uppsetningu yfirlits-
sýningarinnar í Þórshöfn.
Frá opnun yfirlitssýningar á 30 verkum íslenzkra listmálara í Þórehöfn.