Morgunblaðið - 25.08.1983, Síða 14

14
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 25. ÁGÚST 1983
Ný von um betri afkomu
og vöxt á komandi árum
'Æ
- sagði Víglundur Þorsteinsson formaður FII
Enskur hár-
greiðslumeist-
ari með sýningu
DAGANA 27. og 28. ágúst mun
enski hárgreiðslumeistarinn,
Keith Williamsson, halda hár-
greiðslusýningu hér á landi. Hár-
greiðslusýningu þessa mun hann
halda í samvinnu við Hár-
snyrtistofuna Papillu, en hann
mun vera á hennar vegum hér.
Hárgreiðslusýningin verður
í veitingahúsinu Broadway.
Keith Williamsson er vel
þekktur bæði í Englandi og
eins vestan hafs. Mikla athygli
hafa hárkollur hans vakið og
hárskraut unnin úr hári.
Á sýningunni hér að þessu
sinni mun hann aðallega vera
með þrjú sýningaratriði: 1.
Viktoríutímabilið May Fair
Lady, 2. Cats-söngleikinn, 3.
Baseball.
Öll módel koma fram í við-
eigandi klæðnaði í hverju sýn-
ingaratriði. Klæðnaðurinn er
sérstaklega hannaður og val-
inn af hárgreiðslumeistaran-
um.
Sunnudagskvöldið 28. ágúst
verður sérstakt boðsmiðakvöld
fyrir viðskiptavini og velunn-
ara Papillu. Boðsmiðar verða
afhentir þeim sem þess óska, á
hársnyrtistofunni Papillu
Laugavegi 24.
Hér fer á eftir ræða sú, sem Víg-
lundur Þorsteinsson, formaður Fé-
lags ísl. iðnrekenda, flutti við opnun
iðnsýningar ’83 sl. fóstudag:
„Forseti íslands, ráðherrar og
aðrir góðir gestir.
I tilefni af 50 ára afmæli Félags
íslenskra iðnrekenda ákvað stjórn
félagsins að efna til þeirrar iðn-
sýningar sem hér verður opnuð á
eftir. Markmið okkar var ekki að
hafa uppi háreysti og berja bumb-
ur vegna afmælisins sem slíks,
heldur hitt að reyna að ná saman
á iðnsýningu a.m.k. 100 framleið-
endum af þeim 2500 sem eru í fé-
laginu og fá fram sýningu, sem
sýndi vel þá breidd og fjölhæfni
sem í dag er að finna í íslenskum
iðnaði.
Eftir að hafa fylgst með þessari
sýningu í mótun undanfarna daga
trúi ég að það hafi tekist, en um
það fáum við að dæma nú á eftir.
Á undanförnum mánuðum hef-
ur kviknað ný von í íslenskum iðn-
aði um betri afkomu og vöxt á
komandi árum. Samkeppnisstaða
iðnaðarins hefur batnað mjög á
undanförnum misserum þannig að
á þessu og á næsta ári er mögu-
leiki á að iðnaðurinn nái að yfir-
vinna áföllin sem yfir hann gengu
árin 1981 og 1982.
Það útaf fyrir sig er okkur iðn-
rekendum fagnaðarefni, en hitt er
að samkeppnisstaðan hefur ekki
batnað vegna þess að mönnum sé
orðin að fullu ljós þýðing iðnaðar-
ins í framtíðinni, heldur er ástæð-
unnar enn sem fyrr, fyrst og
fremst að leita í þeim ráðstöfun-
um sem grípa hefur þurft til,
vegna þeirra áfalla sem gengið
hafa yfir sjávarútveg okkar, þann-
ig að fyrir þjóðina í heild er síður
en svo ástæða til fagnaðar.
Ég sagði áðan að með iðnaðin-
um hefði kviknað ný von þrátt
fyrir að bætt samkeppnisstaða
okkar eigi rætur sínar fyrst og
fremst í þeim gengisfellingum
sem fylgt hafa áföllunum í sjávar-
útvegi.
Sú von hefur kviknað vegna
þess að í fyrsta skipti um margra
ára skeið eygjum við lausn á
starfsskilyrðamálum iðnaðarins
og svo hitt sem er þýðingarmest
að nú hefur í fyrsta sinn um langt
skeið verið ráðist af alvöru að
þeirri óðaverðbólgu sem hér hefur
geisað. Óðaverðbólgan er og verð-
ur versti óvinur atvinnuveganna
og þar með allri þjóðarinnar. Bar-
áttan við hana í hverju fyrirtæki
tekur upp mestalla starfskrafta
stjórnenda. Starfskrafta sem fyrst
og fremst á að nýta til framtíð-
arstefnumótunar og uppbyggingar
í fyrirtækjunum. Afleiðingin verð-
ur fyrst stöðnun og síðar hnignun.
Hvort tveggja fyrirbæri sem við
höfum séð í íslensku þjóðlífi á
undanförnum árum.
Á sl. vetri náði verðbólgan
hærra og áður óþekktu stigi hér á
landi.
Hinn 1. maí sl. var verðbólga
síðustu 12 mánuði þar á undan
87% og á hraðri uppleið, 1. ágúst
var verðbólgan mæld á sama hátt
101%, 1. nóvember nk. verður hún
enn 85—90% en þó á niðurleið.
Þessi reikniaðferð er raunhæft
mat á verðbólgunni þegar við er-
um að horfa til baka. Ágætis að-
ferð fyrir þá sem vilja lifa í fortíð-
inni.
En það er annar máti á að
reikna verðbólguna og sá sem að
Víglundur Þorsteinsson
mínu mati skiptir öllu máli, en
hann er að gera sér grein fyrir því
hver er hraði verðbólgunnar í dag
og hvers við megum vænta.
Síðustu sex mánuðina hefur
verðbólgan, reiknuð til heils árs,
verið yfir 100%. Á næstu þremur
mánuðum verður verðbólguhrað-
inn, mældur á sama hátt, um 40%
að meðaltali, og þegar kemur fram
yfir áramót ætti hann að vera
kominn niður í um 20%.
Það er þessi þróun sem hefur
kveikt þá von sem ég gat um áðan.
En vonin ein þó góð sé dugir ekki
til að hleypa nýjum krafti í at-
vinnustarfsemina og hefja nýtt
vaxtartímabil. Verkefni næstu
mánaða er að skapa þá trú sem
þarf til að svo geti orðið.
Það sem nú skiptir máli er að
horfa fram á veginn og taka
ákvarðanir í efnahagsmálum sem
byggja á framtíðarsýn og láta for-
tíðina lönd og leið.
Á síðustu mánuðum hefur veru-
leg kjaraskerðing gengið yfir
okkur íslendinga. Kjaraskerðing
sem eins og alltaf áður kemur
þyngst niður á þeim sem minnst
bera úr býtum. Þessa kjaraskerð-
ingu verðum við að vinna upp á
næstu árum jafnframt því sem við
varðveitum og treystum þann
árangur í baráttunni við verðbólg-
una, sem nú er í augsýn.
Á næsta vetri eru framundan
örlagaríkir kjarasamningar,
samningar sem ráða úrslitum um
það, hvort tekst að leggja grunn
að stöðugu efnahagslífi og hag-
vexti eða hvort við göngum á ný
braut óðaverðbólgu.
Aðgerðir í peningamálum og
skattheimtumálum ríkis og sveit-
arfélaga á næstunni eru forsenda
fyrir lausn kjarasamninganna.
Vaxta- og skattalækkanir á
næstu vikum og mánuðum eru að-
gerðir sem geta breytt þeirri von
sem nú ríkir í trú.
Aðgerðir sem geta orðið sú
blóðgjöf sem hleypir öflugum
vexti í atvinnustarfsemi okkar.
Framsýni vinnuveitenda, verka-
lýðsforystu og stjórnmálamanna
ræður úrslitum um þróun mála
hér á næstunni.
Hvers konar hik og úrtölur nú,
auka líkurnar á þvf að baráttan
við verðbólguna mistakist.
Það er hlutverk okkar allra, að
taka höndum saman og breyta
voninni í vissu og virkja krafta
okkar að fullu til nýs vaxtarskeiðs
í íslensku atvinnulífi."
Þórir S. Gröndal skrifar frá Florida:
Nýtt M Ameríku
Allt fagurt er augum þekkt segir
máltækið, og það virðast margir
forráðamenn sjónvarpsstöðva
hérna í henni Ameríku hafa haft
að leiðarljósi, þegar þeir þurftu
að ráða kvenþuli til að lesa frétt-
irnar á kvöldin. Hér tíðkast oft
að hafa bæði karl- og kvenþul á
skerminum í einu. Karleintakið
er einatt á miðjum aldri, reynd-
ur og þekktur sjónvarpsmaður,
sam starfað hefir við frétta-
öflun og -lestur í áraraðir. Kon-
ugarmurinn verður að vera af
yngra taginu, og fram að þessu
var talið mikilvægara, að hún
væri snoppufríð og fögur á að
líta, en að hún væri með vel
birgt heilabú.
Fréttakona nokkur, Christine
Craft, 39 ára að aldri, sem var
látin hætta að lesa fréttirnar á
sjónvarpsstöð í Kansas City, fór
nýlega í mál við eigendur stöðv-
arinnar. Hún sagði þá hafa gefið
sem ástæður fyrir brottrekstrin-
um, að hún væri of gömul, of
sjálfstæð, ekki nógu aðlaðandi
fyrir karlkyns áhorfendur og
líka of gáfuð fyrir starfið. Þeir
sögðust hafa látið gera skoðana-
könnun, og hún hefði leitt í ljós,
að allt of margir áhorfendur
hefðu verið farnir að skipta yfir
á aðra stöð, sem bauð upp á
kvenþul, sem haldinn var mikl-
um kynþokka og undirgefni en
hafði þar að auki tóman haus.
Christine sagði, að á meðan
hún vann þar, hefðu forráða-
mennirnir heimtað, að hún fengi
sér ný föt, breytti um hár-
greiðslu og eyddi óratíma í að
líma á sig gerviaugnhár. Á sama
tíma hefðu þessir vísu herrar
aldrei skipt sér af því, hvernig
karlþulurinn var til hafður eða
klæddur, hvað þá að hann hefði
verið beðinn um að líma á sig
aukahár. Margt fleira tíndi hún
til, sem sýna átti, að hún hefði
verið beitt hinum versta órétti,
bara af því, að hún var kvenmað-
ur, sem vildi vinna gott starf, en
ekki láta nota sig sem eitthvert
kynbombutákn fyrir brenglaða
karláhorfendur.
Dómur er nú fallinn í málinu
og vann Christine glæsilegan
sigur. Voru henni dæmdar
$500.000,00 í skaðabætur, en
vinnuna vildi hún ekki aftur, því
hún var búin að ráða sig annars
staðar. Kvenþulir um land allt,
sem komnir eru af léttasta
skeiði, geta nú dregið andann
léttar í þeirri vissu, að ásjónum
þeirra muni verða varpað út um
ókomin ár, hvort sem karlfólk-
inu líkar betur eða verr.
Óvæntur símareikningur: Fyrir
síðustu jól sem endranær, var
margur maðurinn hér í vand-
ræðum með að velja jólagjafir
fyrir sína nánustu. Fótaböðin,
sem nú eru til á næstum hverju
heimili á íslandi, voru notuð í
gjafir árið á undan og því allar
lappir hreinar og nuddaðar.
Komu þá símaframleiðendur
til hjálpar og auglýstu grimmt
þráðlausa síma, sem hægt var að
labba með um allt hús og út í
garð. Sáu margir Flóridabúar,
að þetta var aldeilis upplögð gjöf
fyrir eiginkonur, því miklum
tíma er eytt úti í portum, görð-
um og við sundlaugar. Nú þyrfti
ekki lengur að stökkva inn, þeg-
ar síminn hringdi. Eitt slíkt tól
lenti því á heimili undirritaðs
um jólin.
Ekki leið á löngu þar til tekið
var eftir furðulegum eiginleikum
tækis þessa. Þegar það hringdi,
voru oft ókunnar manneskjur
byrjaðar að tala saman, þegar
maður hallóaði. Þegar verið var
að tala við fólk úti í bæ, komu
óviðkomandi raddir inn á línuna
í tíma og ótíma. Bráðlega kom í
ljós, að næsti nágranni átti einn-
ig þráðlausan síma og svo virt-
ist, sem báðir símarnir væru á
sömu bylgjunni. Reynt var, í
samvinnu við eiganda hins sím-
ans, að stilla tækin til að koma í
veg fyrir flækjur símtala, en allt
kom fyrir ekki.
f janúarlok kom nágranninn
að tali við mig og var heldur
undirfurðulegur á svipinn. Dró
hann upp símareikning, sem
hann hafði fengið þá um daginn
og var á honum $21,00 símtal til
Reykjavíkur! Daginn eftir skil-
uðum við þessum þráðlausa
síma. Það er líklega hálfgert
ólán fyrir íslendinga að nota
slíkt tæki. Orðið „sírni" þýðir
reyndar „þráður“ og þetta er því
eins konar símalaus sími. Engin
glóra í slíku.
Vald yfir lífi og dauða: Líffæra-
flutningar verða tíðari með
hverju ári. Nýrna-, lifrar- og
hjartatilflutningar eru orðnir
algengir og yfirleitt takast að-
gerðirnar. Lengja þær líf mót-
takendanna um mörg ár og
stundum áratugi. En þessir
flutningar á líffærum eru enn
feikilega dýrir og næstum engin
sjúkrasamlög vilja borga fyrir
þá. Einnig er eftirspurn eftir líf-
færum miklu meiri en framboð-
ið.
Og hér stendur hnffurinn í
kúnni. Hver á að ákveða, hverj-
um verða úthlutuð ný líffæri?
Hver á að borga fyrir flutning-
inn, ef líffærið finnst? Fram að
þessu hefir rikisvaldið reynt af
veikum mætti að halda sér utan
við deilurnar, sem sprottið hafa
um þessi mál. Reagan-menn
vilja helzt, að spítalar, háskólar,
kirkjur og líknarstofnanir reyni
að koma einhverju skipulagi á
rinmilreiðina, sem nú ríkir.
Á meðan ekkert er gert, tíðk-
ast það æ meira, að örvita að-
standendur sjúklinga, sem ekki
geta umflúið dauðann ef þeir fá
ekki ný líffæri, leiti á náðir fjöl-
miðlanna. í upphafi komust
áhorfendur sjónvarps við, þá er
þeir þurftu að horfa upp á grát-
andi móður með veiklulegt ung-
barn í fanginu, grátbæna þá um
að koma sér til hjálpar með að
finna nýja lifur fyrir barn sitt og
peninga fyrir aðgerðinni.
Þannig hefir það æxlast, að
fjölmiðlarnir og sér í lagi sjón-
varpið hafa nú vald yfir lífi og
dauða fjölda fólks, sem vantar
ný líffæri. Þeir ákveða hvaða að-
ilar, oftast ungbörn, séu bezta
fréttaefnið og svo er staðið fyrir
líffæraleit og fjársöfnun. En nú
er svo komið, að slíkar fréttir af
grátandi aðstandendum eru
hættar að vekja þá meðaumkun
og framkalla þá hjálpsemi, sem
vart var við í fyrstunni. Fjöl-
miðlamenn sjálfir vilja nú losna
við þennan kaleik, en eru f vand-
ræðum með það, hvernig eða
hvert þeir eiga að snúa sér.
Enginn vafi er á því, að eitt-
hvert skipulag muni komast á
þessi mál fyrr eða síðar. Líf-
færabönkum verður komið á
stofn og einhver aðferð verður
fundin upp til að ákveða, hver á
að lifa og hver á að deyja. Þang-
að til mun halda áfram þessi
sorglega og ömurlega barátta
þeirra, sem ekki geta lifað nema
þeir fái líffæri úr annarri mann-
eskju.