Morgunblaðið - 25.08.1983, Qupperneq 17

MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 25. ÁGÚST 1983
17
áhuga á að betrumbæta flugher
landsins og hafa í þeim tilgangi
leiðbeint orrustuflugmönnum með
vélar af MIG-15 gerð. Um sjötíu
flugmenn og vélstjórar frá Nicar-
agúa munu hafa lokið námi i Búlg-
aríu í desember og höfðu þrjátíu
þeirra viðkomu á Kúbu á bakaleið
til frekari þjálfunar.
Til samanburðar við vígbúnað
Nicaragúa má geta þess að herinn
í E1 Salvador hefur einungis um
tuttugu og tvö þúsund og fimm
hundruð hermönnum á að skipa og
nýtur aðstoðar fimmtíu og fimm
bandarískra ráðgjafa eins og áður
er getið. Flugher landsins er illa í
stakk búinn og býr að mestu við
úreltan vélakost. Skæruliðar í E1
Salvador, er njóta stuðnings
stjórnar sandínista i Nicaragúa,
eru taldir vera á bilinu fimm til
sex þúsund. Stjórn Hondúras hef-
ur yfir sautján þúsund hermönn-
um að ráða og hefur sér til aðstoð-
ar um hundrað og fimmtíu banda-
ríska hernaðarráðgjafa, einkum
grænhúfur. Flugher landsins
stendur allvel að vígi og er búinn
nýjustu orrustuþotum, sem að-
keyptar eru frá ísrael. Á Costa
Ríca hafa stjórnvöld reynt að
þræða meðalveg hlutleysis og hafa
sér við hönd um fimm þúsund
þjóðvarðliða í mesta lagi.
Með hliðsjón af slíkum saman-
burði getur fáum blandazt hugur
um fyrirætlanir kommúnista á
svæðinu og er með ólíkindum ef
bandaríska þingið hyggst áfram
sigla með laufsegli að sandínistum
í Nicaragúa. Þegar hugað er að
væntanlegum ávinningi Sovét-
manna af aukinni hlutdeild í mál-
efnum Mið-Ameríku, koma að
minnsta kosti fjögur atriði fram í
hugann:
I fyrsta lagi er Sovétmönnum
augljós hagnaður í að láta Kúbani
og nóta þeirra blása eld að ófriði
við bæjardyr Bandaríkjanna. Lífi
sovézkra hermanna er þannig ekki
stofnað í hættu og Reagan storkað
til að auka hernaðarumsvif á
svæðinu án verulegrar hernaðar-
áhættu fyrir Sovétmenn. Með
þessum hætti yrðu hendur banda-
ríska flotans bundnar og athygl-
inni beint frá öðrum ófriðarsvæð-
um, svo sem löndunum við Persa-
flóa. Sovétmenn gætu hrósað sigri
að hafa afhjúpað Reagan sem her-
mangara og farið enn á kostum
sjálfir sem ástvinir friðar.
í öðru lagi hafa Sovétmenn látið
í veðri vaka að þeir kunni að koma
fyrir meðaldrægum kjarnorkueld-
flaugum á Karíbahafi haldi Evr-
ópuþjóðir fast við fyrri ákvarðanir
BANDARÍSK
FLOTADEILD
Flugmóöurskipið
„Coral Sea“ og ajö
önnur herskip
■EHi Bandarískir Flóttamanna-
35 ráögjafar búöir
□ Kontra-búöir Flugvellir
|JL> Aöalstöövar sandínista Aögeröir Tgegn sandínistum
• Limon
Meðfylgjandi kort birtist í brezka blaðinu „The Times“. Nokkrar breytingar hafa hins vegar orðið á herafla
Bandaríkjanna síðan kortið birtist og er það helzt að herskipum hefur fjölgað.
um að taka í þjónustu sína banda-
rískar stýriflaugar og Pershing II
eldflaugar í desember á þessu ári.
Hótanir Sovétmanna eru til vitnis
um að þeir munu svifast einskis til
að koma höggi á keppinautinn nái
þeir frekari fótfestu í ríkjum
Mið-Ameríku.
f þriðja lagi er vert að hafa í
huga að það var undan ströndum
Mið-Ameríku, sem Hitler leyndi
hluta þýzka kafbátaflotans á ár-
unum 1942—’43 og ógnaði með
honum hafflutningaleiðinni frá
Bandaríkjunum til Bretlands.
Tækist Sovétmönnum að koma sér
upp flotastöðvum í Mið-Ameríku
má víst telja að þeir myndu fara
líkt að í heimsófriði. Má því ljóst
vera að flotabækistöðvar komm-
únista í Mið-Ameríku myndu
bjóða hættunni heim fyrir þjóðir
við norðanverða Atlantsála.
í fjórða lagi eiga heimspólitísk
sjónarmið eflaust sinn þátt í til-
raunum Sovétmanna til að veikja
stöðu Bandaríkjanna á hefð-
bundnu áhrifasvæði sínu. Eins og
Henry Kissinger, formaður sér-
stakrar Mið-Amerfkunefndar for-
setans, vék að nýlega, ættu Banda-
ríkin örðugt um vik að sannfæra
aðrar vinaþjóðir um hollustu sína
og traust ef þau brygðust nú
bandamönnum þar sem forysta
Bandaríkjanna hefur verið óskipt
í hundrað og sextíu ár. Lætur að
líkum að tilburðir Sovétmanna
miða ekki sízt að því að veikja
stöðu Bandaríkjanna á alþjóða-
vettvangi og gera sér pólitiskan
höfuðstól úr sundurþykkju Banda-
ríkjamanna og skjólstæðinga
þeirra.
Vart verður því neitað að her-
ská Mið-Ameríkustefna Reagans
virðist í svipinn hafa íþyngt sam-
starfi Bandaríkjanna og Vestur-
Evrópuríkja. Viðbrögð eru þó á
ýmsan veg. Thatcher, forsætisráð-
herra Bretlands, sem eflaust er
minnug dyggilegs stuðnings Reag-
ans í Falklandseyjastríðinu, hefur
látið svo um mælt að Banda-
ríkjamönnum sé fullkomlega
heimilt að stunda heræfingar í
Mið-Ameríku án samráðs við Atl-
antshafsbandalagsríkin. Vitað er
að Frakkar eru á öndverðum
meiði. Vegna átaka í Chad, þar
sem Mitterand væntir stuðnings
Reagans, hefur forsetinn þó mjög
stillt í hóf mótbárum sínum gegn
stefnu Bandaríkjamanna i Mið-
Ameríku. Ef marka má frásagnir
vestur-þýzkra dagblaða óttast
hins vegar Kohl, kanzlari Vestur-
Þýzkalands, að styrjaldarástand í
Mið-Ameríku hafi áhrif á mál-
efnalega stöðu kristilegra demó-
krata, sem undirbúa um þessar
mundir andsvör gegn væntanlegri
atlögu friðarsinna gegn stjórn-
völdum í haust. I raun varpa að-
stæður vestur-þýzka kanzlarans
lærdómsríku ljósi á þann vanda,
sem Reagan er á höndum. Forset-
inn verður annars vegar að mæta
hernaðarbrölti kommúnista í
Mið-Ameríku með fullri einurð, en
hins vegar að sýna þeim Evrópu-
leiðtogum skilning, sem nú ryðja
braut varnaráformum Atlants-
hafsbandalagsins síðar á árinu.
Líkur benda til að Mið-Amer-
íkustefna Bandaríkjastjórnar á
næstu mánuðum verði samofin
festu og varúð. Leynd, sem hvílt
hefur yfir ferðum Stones, sendi-
manns Reagans, um löndin á
svæðinu bendir til að stjórnvöld
hyggist beina athygli frá málefn-
um heimshlutans, sem verið hafa í
brennidepli að undanförnu. Frið-
arfrumkvæði Contadora-hópsins
kann í þessu efni að vera velkom-
inn reki á fjörur yfirvalda vestan-
hafs.
Þegar til langs tíma lætur hlýt-
ur á hinn bóginn að teljast ólíklegt
að friðarumleitanir beri árangur
nema lýðræðisöfl sýni þrek í skjóli
hervalds. Veiti bandariska þingið
ekki forseta svigrúm til mótunar
farsælli utanríkisstefnu nú dregur
dimmu á forystuhlutverk Banda-
ríkjanna í framtíðinni. Verði
kommúnískir valdhafar ekki
beittir efnahags- og hernaðarleg-
um þvingunum getur ekkert forð-
að vanburða nágrönnum frá
áframhaldandi undirróðri, morð-
öld og ófrelsi. Svo sem árásin á
Nicaragúa átti upptök sín í E1
Salvador, verða varnir E1 Salva-
dor að hefjast í Nicaragúa. Ein-
kenni plágunnar verða því aðeins
afmáð að ráðið verði niðurlögum
sjálfrar meinsemdarinnar.