Morgunblaðið - 15.10.1989, Qupperneq 20

20,, C
Einvígi hinna
glötuðu tækifæra
Skák
Margeir Pétursson
UNDANÚRSLIT áskorenda-
keppniunar eru Iangt á veg kom-
in í Lundúnum, eftir sex skákir
í einvígi þeirra Jans Timman og
Jonathans Speelman hefúr hinn
fyrrnefhdi hlotið þrjá og hálfan
vinning, en Englendingurinn tvo
og hálfan. Aðeins hefur verið lok-
ið fjórum skákum i einvígi Sovét-
ínannanna Anatolys Karpov og
Arturs Jusupov og hefúr Karpov
hlotið tvo og hálfan vinning gegn
einum og hálfúm.
Það sem einna mest hefur komið
á óvart er óörugg taflmerinska
Karpovs, sem fyrirfram var talinn
geta afgreitt Jusupov án þess að
lenda í rriiklum erfiðleikum. Tafl-
mennskan í hinu einvíginu hefur
verið mjög fjörug, |)ótt fimm skák-
um af sex hafi lokið með jafntefli.
Eins og Jusupov hafa þeir Timman
og Speelman báðir brennt af dauða-
færum. Skákirnar hafa flestar
gengið þannig fyrir sig að Timman
hefur fengið hartnær unnar stöður
úr bytjunum skákanna, en síðan
misst j>ráðinn og j,afnvel tvívegis
lent í taphættu.
Það fara að verða síðustu forvöð
fyrir Speelman að jafna metin, því
einvígin eru aðeins átta skákir
hvort. Það virðist hins vegar allt
geta gerst í viðskiptum Karpovs og
Jusupovs miðað við það sem á und-
an er gerigið. Barátta fjórmenning-
anna virðist þó að þvi leyti tilgangs-
lítil að með þessari taflmennsku á
enginn þeirra nokkurt erindi gegn
Gary Kasparov, heimsmeistara, sem
virðist aldrei hafa verið sterkari.
Þeir Jan Timman og Artur Jus-
upov virðast mun betur undirbúnir
en andstæðingarnir. Speelman kom
að vísu með nýjan leik snemma í
annarri skákinni við Timman, en
hann reyndist mjög illa ígrundaður
og strax eftir 16 leiki var staða
Englendingsins orðin vonlaus. Má
reyndar teljast með ólíkindum að
Speelman skuli ekki hafa tapað
fleiri skákum, í þeim fyrstu og þriðju
átti Timman því sem næst raktar
vinningsleiðir sem hann missti af.
Undirbúningur Karpovs virðist
heldur ekki upp á marga fiska, eða
þá hann hefur gersamlega vanmetið
Jusupov, sem er geysilega harður
einvígismaður, þótt frammistaða
hans á mótum hafi verið léleg upp
á síðkastið.
En gegn Kaipov dugir skammt
að vinna hina fræðilegu baráttu,
hann er allra skákmanna útsjónar-
samastur í vörn og því hefur Jus-
upov fengið að kenna á. í þriðju
skákinni þvingaði Karpov hann
snemma til að fórna skiptamun. Upp
kom mjög óljós staða, en í tvísýnu
miðtafli missti Karpov þráðinn og
endataflið virtist mjög hagstætt fyr-
ir Jusupov. En þá varð hann of bráð-
ur á sér, lék ótímabærum peðsleik
og endaði með því að tapa skákinni.
3. einvígisskákin:
Hvítt: Artur Jusupov
Svart: Anatoly Karpov
Nimzoindversk vörn
1. d4 — Rfþ 2. c4 — e6 3. Rc3 —
Bb4 4. e3 - 0-0 5. Bd3 - c5 6. a3
Beinir taflinu út í hið hvassa
Saemish-afbrigði, sem yfirleitt kem-
ur upp eftir 4. a3.
6: — Bxc3+ 7. bxc3 — Rc6 8. Re2
— b6 9. e4 — Re8!
Það er langt síðan nauðsyn þess-
arar varúðarráðstöfunar var sönn-
uð. Reshevsky beitti t.d. leiknum
gegn Botvinnik á heimsmeistara-
mótinu 1948 ,og vann á svart þrátt
fyrir að Botvinnik hafi þá verið á
hátindi feriis síns. Herfræði svarts
í þessu afbrigði er mjög í anda Nim-
zowitsch sjálfs, hann beinir öllum
spjótum sínum að peðinu á c4, en
það er þó sjálfur Capablanea sem
fyrstur kom með tilfærsluna Rf6-e8.
Það var gegn P. Johner á stórmót-
inu í Karlsbad 1929. Sú skák er
reyndar gott dæmi um það hvernig
ekki á að tefla stöðuna á hvítt: 10.
0-0 - Ba6 11. Be3 - d6 12. Da4?!
— Ra5 13. Hfdl - Dc7 14. Hacl
— Dc6 15. Dxc6 — Rxc6 og eftir
uppskiptin eru færi svarts mun
betri. Nú vita allir meistarar að
hvítur þolir alls ekki drottningakaup
í þessu afbrigði. Taflmennska Capa-
blanca á svart hefur einnig verið
endurbætt, í ellefta leik er nú talið
nákvæmara að leika 11. — Ra5I,
þrýsta strax á c4 og geyma d6-
reitinn handa riddaranum á e8.
Gott dæmi um þróun hugmyndanna
á 60 ára tímabili!
10. 0-0 - Ba6 11. f4 — f5 12. Rg3
— g*>
Héi- hefur svartur í nýlegum
skákum fengið góða stöðu eftir hinn
varlega leik 12. — Re7, en sá leikur
er ekki fyllilega í anda Nimzowitsch
sem hafði dálæti á að láta þann ridd-
.ara standa á a5 og ráðastgegn c4.
13. Be3 - Rd6! 14. exf5 - Rxc4!
Sérfræðingar í London töldu að
13. leikur Karpovs væri nýr, en svo
er ekki. Skákin McCambridge-Jó-
hann Hjartarson á alþjóðamótinu á
Neskaupstað 1984 tefldist eins fram
að þessu. í staðinn fyrir þennan
djarfa leik Karpovs lék Jóhann 14.
— gxf5 15. dxc5 — Rxc4 16. Bxc4
— Bxc4 17. Hf2 — Bd5 og skákinni
lauk með jafntefli í aðeins 23 leikj-
um.
15. Bxc4 — Bxc4 16. Ixg6
Jusupov afræður að fórna skipta-
mun, því annars tapar hann peði
bótalaust. ’
16. - Bxfl 17. Dh5 - De7 18.
Hxfl — hxg6+ 19. Dxg6+ — Dg7
20. Dd3 — cxd4 21. cxd4 — Dh7
22. Db5 - a6! 23. Db3
Það á ekki við Karpov að vera
með beran kóng, en hann teflir vörn-
ina af sinni venjulegu nákvæmni.
Nú verður hvítur að gæta sín, éftir
23. Dxb6 — Dd3 er svartur kominn
í öfluga gagnsókn.
23. - Re7 24. Hf3 - Hac8! 25.
Dxb6 - Hc6
Hér virðist eðlilegt framhald af
gagnsóknaráætlun svarts að leika
25. — Rd5, því 26. Dxa6 — Rxe3
27. Hxe3 — Hcl+ og næst 28. —
Hxf4 lítur mjög illa út á hvítt.
Hvítur heldur þó öllu gangandi með
' 26. Dd6!
26. Da5 - Rd5 27. Rfl - Df5 28.
Del!
Jusupov er fljótur að koma
drottningunni í sókn eftir peðsránið,
en það er þó stór galli við hvítu
stöðuna hversu iila biskupinn á e3
stendur á meðan svarti riddarinn á
d5 er stórveldi. Þrátt fyrir þetta
tekst hvíti að halda sókninni gang-
andi og svörtu hrókunum í skefjum.
28. - Hb8 29. Dh4 - Kf7 30. h3
- Hc3 31. Kh2 - Hg8 32. Rg3 -
Df6 33. Dh5+ - Dg6 34. De5 -
Dg7 35. Dd6 - Ke8?
Eftir 35. — Hxe3 verður hvítur
að taka jafntefli með þráskák, en
Karpov trúir ekki öðru en að hvíta
sóknin fari að renna út í sandinn.
En aftur treystir Jusupov sér til að
skilja biskupinn á e3 eftir í upp-
námi!:
36. 15! - De7
36. — Hxe3 og 36. — Rxe3 hefði
hvítur væntanlega báðum svarað
nieð 37. 16!
37. Db8+ - Dd8 38. De5 - Dc7
Nú getur hvítur unnið þvingað
með 39. f6!, en Jusupov var í miklu
tímahraki. Nú nær Karpov að létta
á stöðunni, en það hefur orðið hon-
um dýrkeypt. Hvítur er með tvö peð
upp í skiptamuninn og svarti kóng-
urinn hefur fjarlægzt samstæð frí-
peð hvíts. Möguleikar hvíts í enda-
taflinu eru því sízt lakari og Jus-
upov nær í framhaldinu að virkja
menn sína sérlega vel á meðan
Karpov finnur ekki heilsteypta áætl-
un.
39. Dxc7 - Hxc7 40. fxe6 - dxe6
41. Re4 - Hc2 42. Bd2! - a5 43.
Hb3 - Kd7 44. Hb5 - Ha8 45.
a4 - Kc6 46. h4 - Hc4 47. Hc5+
- Hxc5 48. dxc5 - Rb4 49. h5 -
Kd5 50. Rf6+ - Ke5 51. Bc3+ -
Kf4
Eftir stórkostlega taflmennsku
frá því hann fórnaði skiptamun
verða Jusupov hér á sorgleg mistök
og hann eyðileggur árangur alls
erfiðisins. Leikurinn kostar það að
samspil hvítu mannanna lamast og
til að gera kónginn virkan verður
Jusupov að slíta frípeðin sundui'.
Rétt var 52. Kh3! og svartur á mjög
erfitt með að finna nytsama leiki.
52. — Hd8 53. Kh4 er t.d. mjög
slæmt og svartur yrði líklega að
leika 52. — Kg5, en þá er rétti
tíminn kominn fyrir 53. g4! og hvítur
hefui' mjög góða vinningsmögu-
52. - Hd8! 53. h6
Hin skemmtilega björgunartil-
raun 53. Kh3? - Hd3+ 54. Kh4 -
Hxc3 55. h6 gengur ekki vegna 55.
- Hxc5 56. h7 - Hc8! 57. Rg8 -
Hcl 58. Kh5 - Hhl+ 59. Kg6 -
Hxh7 og svartur ætti að vinna.
53. - Kg5 54. h7 - Kg6 55. Kg3
- Rc6 56. Kf4 - Kg7! 57. g5 -
Hd3 58. Be5 - Hdl 59. g6
Tapar manni, en hvítur er hvort
eð er orðinn leiklaus.
59. — HD+ 60. Kg5 - Rxe5 61.
Rh5+ og hér fór skákin í bið, en
Jusupov gafst upp án frekari tafl-
mennsku. Þetta var stórkostleg bar-
áttuskák sem kemst næstuin .því í
flokk með 13. einvígisskák Fischers
og Spasskys hér um árið.
Gunnar Már Péturs-
son - Afinæliskveðja
Hratt flýgur stund, og trúi þeir
sem vilja, en Gunnar Már Pétursson
verður sjötugur á morgun, mánu-
daginn 16. október.
Þó að við séum alltaf að upplifa
einhver tímamót, eru sum þeirra
markverðari en önnur. Þá horfum
við gjarnan um öxl og virðum fyrir
■ okkur liðna tíð og það sém við blas-
ir. Nú á Gunnar Már merkisafmæli
og langar mig því að skrifa nokkur
orð honum til heiðurs.
Hann er fæddur í Kaupmanna-
höfn, sonur Láru Eggeitsdóttur,
Benediktssonar, bónda og alþingis-
manns að Laugardælum, og Péturs
Magnússonar, bankastjóra og ráð-
herra. GuAnar Már ólst upp í Kaup-
mannahöfn, gekk þar í mennta-
skóla og síðan í háskóla, þar sem
hann stundaði nám í viðskiptafræð-
um. Starfaði síðan um tíma á skrif-
stofu, eða þar til hann flutti alkom-
inn til íslands árið 1945, þá tuttugu
og sex ára gamall og hefur búið
hér síðan.
Fljótlega réðst hann til Aimennra
trygginga, þar sem liann hefur
starfað allar götur síðan og gerir
enn. Hef ég fyrir því vissu, að þar
hefur hann alltaf verið í miklum
metum, enda er hann mjög traustur
starfsmaður, yfii-vegaður, athugull
og nákvæmur. I vöggugjöf hlaut
Gunnar Már höfðinglegt yfirbragð
og góðar gáfur. Hann er einlægur
og góðlyndur og allt yfirlæti er
honum víðs fjarri.
Þann 2. júlí 1955 kvæntist hann
Önnu Georgsdóttur. Foreldrar
hennar voru Margrét Kjartansdóttir
og Georg Jónsson, bóndi á Reyni-
völlum í Sketjafirði, bróðir hinna
þjóðkunnu listamanna Ríkharðs og
Finns Jónssona. Eiga þau fimm
börn, tvær stúlkur og þtjá drengi,
sem öll eru efnisfólk og vel af Guði
gerð. Áður hafði Gunnar Már eign-
ast dóttur sem búsett er í Dan-
mörku. Heimili þeirra hefur lengst
af verið í Bauganesi 27 í Sketja-
firði, þar sem gestrisni og hlýlegt
viðmót mætir þeim sem þangað
koma. Það leynir sér heldur ekki
að þau hjónin hafa ræktað garð af
alúð og kostgæfni. Ánægjulegt hef-
ur verið að fylgjast með sanispili
foreldra og barna, sem verið hafa
miklir félagar og samhent í flestu
sem gert hefur verið. Spilar Gunnar
Már t.d. ennþá veggjabolta með
sonum sínum, en á sínum tíma var
hann einn besti veggjaboltaspilari
Kaupmannahafnar. Þetta er mjög
erfið íþrótt og sýnir því vel hversu
þróttmikill hann er’og vel á sig
kominn.
Kynni mín af Gunnari Má hófust
þegar hann gerðist félagi okkar
Víkinga. Það var mikið lán fyrir
félagið að fá hann til starfa. Frami
hans þar varð líka skjótur. Hann
var fyrst kjörinn formaður 1952 og
síðan endurkjörinn formaður :Oftar
en nokkur annar eða þrettán'sinn-
um, en alls sat hann í stjórn félags^
ins í fimmtán ár. Auk þess var
hann frá upphafi í byggingarnefnd
fyrir félagssvæðið og félagsheimilið
við Hæðargarð og þar til húsið var
fullgert og afhent félaginu. Var ég
í mörg ár með honum í stjórninni
og öll árin í byggingarnefndinni,
svo kynni mín af Gunnari Má urðu
því bæði mikil og náin. Hér gefst
ekki ráðrúm til að rekja allt það
mikla starf sem hann vann sínu
félagi öll þessi ár, það yrði allt of
langl mál í stuttri afmælisgrein, en
á það bent, að þess er að nokkru
getið í sjötíu og fimm ára afmælis-
riti Víkings og vísast til þess þar.
Á þessum árum ávann Gunnar Már
sér mikið traust hjá þeim fjölmörgu
aðilum og fyrirtækjum sem hann,
sem formaður Víkings, þurfti að
hafa samskipti við, ekki síst við
uppbyggingu félagsheimilisins við
Hæðargarð. Var ómetanlegt fyrir
félagið að liafa slíkan burðarás,
meðan staðið var í miklum og kostn-
aðarsömum framkvæmdum og oft
engir handbæi'ir peningar í sjóði.
Það gefur augaleið að starf hans
fyrir Víking öll þessi ár, hefur tek-
ið ómældan tíma, sem óhjákvæmi-
lega hefur bitnað á heimili og fjöl-
skyldu. Menn ætti því ekki að
gleyma þeim stóra þætti sem eigin-
konur eiga í öllu þessu ólaunaða
félagsmálastarfi, sem því miður er
þó oftast raunin.
Að sjálfsögðu hefur Gunnai' Már
fyrir löngu hlotið æðstu heiðurs-
merki Víkings og nú síðast var
hann gei'ður að heiðursfélaga. Hann
hefur einnig hlotið margvíslega við-
urkenningu æðstu íþróttasamtak-
anna í landinu fyrir störf sín í þágu
íþróttanna og æsku þessa lands.
Má nú segja að árangurinn af
starfi hans fyrir Víking blasi við í
dag. Fyrii' dugmikið starf margra
mætra manna hefur félagið nú öðl-
ast þann virðingarsess sem okkur
alltaf dreymdi um. Víkingur er orð-
ið stórveldi í íslensku íþróttalífi, og
í dag hefur félagið á að skipa dug-
miklum forystumönnum sem vinna
markvisst að því að efla félagið og
treysta jafnframt þær heilladijúgu
undirstöður sem lagðar voru érið
1952 og Gunnar Már átti stærstan
þátt í að skapa og gera að veru-
leika. Ég hygg því að á engan sé
hallað þó ég segi að hann sé, að
öðrum ólöstuðum, sá maður sem
mest og best hefur unnið sínu fé-
lagi, sem seint verður fullþakkað.
Því vona ég, að á þessum heiðurs-
degi í lífi hans, fái hann notið ávaxt-
anna af sínu mikla starfi fyrir
Víking, og að á honum sannist, sem
stendur í helgri bók, að eins og
maðurinn sáir, mun hann og upp
skera.
Svo þakka ég Gunnari Má fyrir
öll samstarfsárin og um leið þá
miklu vinsemd sem hann auðsýndi
mér í veikindum mínum, er hann
heimsótti mig eða hringdi nær dag-
lega. Kom þá vel í ljós hans hlýja
sinni og einlægni, sem raunar alla
tíð hefur verið hans aðalsmerki.
Við Fjóla óskum afmælisbarninu
til hamingju með þessi tímamót og
árnum honum og fjölskyldu hans
allra heilla um ókomin ár.
Gunnlaugur Lárusson
WordPerfect I
24.-27. okt. kl. 9-13
14.-17. nóv. kl. 13-17
Orðsnilld fyrir byrjendur. Grundvallaratriði MS-DOS stýrikerfisins. Farið í allar helstu
skipanir í \A/ordPerfect.
Allar nánari upplýsingar og bókanir hjá Ásrúnu Matthíasdóttur,
Einari J. Skúlasyni hf., Grensásvegi 10, sími 686933
ATH: VR og fleiri stéttarféiög styrkja félaga sína til þátttöku
Tölvuskóli Einars J. Skúlasonar hf.