Morgunblaðið - 07.01.1994, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 07.01.1994, Blaðsíða 22
22 B MORGUNBLAÐIÐ FASTEIGNIR FOSTUDAGUR 7. JANUAR 1994 Lagnafréttir Plast er gott lagnaefni en hefur sín takmörk PLASTROR eru svo sjálfsagður hlutur í dag að mörgum mun koma á óvart hve stutt er síðan notkun þeirra hófst hérlendís. Frumherjinn hér á landi er tví- mælalaust Reykjalundur. Þar hófst framleiðsla plaströra á sjötta áratugnum, enda var það ekki fyrr en eftir seinni heims- styrjöld (sem lauk 1945) að notk- un plaströra varð almenn. Ekki má gleyma því að plastefni eru mörg og margvísleg. Rifj- um upp í stuttu máli hver eru helstu plastefni, sem notuð eru í rör hér- lendis. mmmi^m^mm Fyrst skal nefna POLYETEN. Úr því efni byrjaði Reykjalundur að framleiða kalda- vatnsrör. Höfuð- kosturinn við POLYETEN er hversu „seigt" það er. Þess vegna þol- ir það vel högg og hægt er að vinna með það í hörkufrosti þegar mörg önnur plastefni hreinlega brotna. POLYPROPEN hefur meira hita- og þrýstiþol; PVC er notað í raf- magnsrör og frárennslislagnir í grunnum; POLYBUDEN í hitaveitu- lagnir. Þetta eru helstu tegundirnar. PEX-rör, sem margir þekkja, er ekki sérstök efnistegund heldur POLYETEN sem hefur verið sér- staklega meðhöndlað. Það er því framleiðslumátinn sem gerir þau sérstök. eftir Sigurð Grétar Guðmundsson «\\' ~i\. A myndinni sjást bylgjuð plaströr sem PEXrör hafa verið dregi eins og rafnagnsvír í rafmagnsrör. Plaströr til húsalagna Snjóbræðslulagnir eru þar tví- mælalaust efstar á blaði, en umfjöll- un um þær þarf heilan pistil. Innan- húss aukast gólfhitalagnir talsvert, þó miklu minna en á meginlandi Evrópu. Gólfhitakerfi eiga við tals- verða fordóma að stríða hérlendis, en það veitir ekki af sérstökum pistli um gólfhita eins og snjóbræðslu. Fram að þessu hafa menn verið mjög tregir að fara inn á nýjar braut- ir í lögnum hérlendis og ekki síður að taka upp ný lagnaefni og lagna- kerfi. Plaströr eru þó orðin ráðandi í frárennslislögnum, bæði í grunnum og innanhúss. Það er athyglisvert að skoða svo- lítið hvar og hvernig þróun lagnaefna fer fram hérlendis. Þar er það lands- byggðin sem er leiðandi en höfuð- borgin er þung í taumi. Þar hefur löngum ríkt sérstök íhaldssemi, sem sumir telja frekar vera varkárni. En ef landsbyggðin hefði ekki sýnt frumkvæði og áræði má telja líklegt að plaströr væru lítt þekkt í lagna- kerfum bygginga. Mikið framfaraspor var stigið þeg- ar lagnadeild var stofnuð hjá Rann- sóknastofnun byggingariðnaðarins. Þar er loksins kominn aðili sem get- ur sagt af eða á um hvað má nota og hvað ekki. Hvað um hita- og vatnslagnir? Á því sviði hefur nákvæmlega það sama verið að gerast og áður með frárennslisrör úr plasti. Höfuðborgin hefur bannað á meðan hröð þróun hefur átt sér stað á landsbyggðinni Á hverskonar plaströrum er völ? Nefnum fyrst PEX-plaströr. Hvað A myndinni sést hvernig POLYPROBENrör eru soðin saman með litlu handhægu áhaldi. þýðir tegundarheitið PEX? PE þýðir að rörin eru búin til úr POLYETEN og eru því samstofna svörtu plaströr- unum sem Reykjalundur hóf fram- leiðslu á fyrir 40 árum. En hvað þýðir X? Það þýðir að með sérstakri framleiðsluaðferð er efniseindunum raðað saman á þann hátt sem kross- binding kallast. Þetta er gert annað- hvort með geislun eða efnafræðileg- um aðferðum. Þannig verða til plaströr sem hafa meiri hita- og þrýstiþol en POLYET- EN-rör áður höfðu, plaströr sem hægt er að nota fyrir hita- og neyslu- vatnslagnir. Rannsóknastöfnun byggingariðnaðarins hefur gefið út upplýsingabækling um PEX-rör, auk þess sem innflytjendur þeirra hafa margskonar upplýsingar. Athyglisverðast við lagnamáta PEX-röra er að draga þau í hlífðar- FJARFESTING FASTEIGNASALA? Borgartúni 31. Lögfr.: Pétur Þ. Sigurðsson hdl. Hólar. Mjög falleg fb. á 3. hæö f lyftuhúsi. 3 svefehBrb., gðð sameign. Vestursv. Góður bflskúr. Daisel. Sérfega góð ca 110 fm erxjaíb. a 2. há3ð. 3-4 svefnh. Stseði í nýrrí bfíageymslu. Laus fjóti. Þverholt. Stórglasstl. 3ja herb. íb. & 2, h«eð í faitegu húsi. 2 saml. stofur, Húsiö er allt ný endurbyggt f upprunalegri gerð. Stórar svalir. Mögtil. é sóletofu. Eign í sérfl. Grensásvegur. Góð staðsetn. Rúmg. íb. á 1. hæð. 624250 Opið mánud.-föstud. 9-18 Opið laugardag kl. 11-14 Hilmar Óskarsson, Steinþór Ólafsson. Einbylis- og raðhus Gilsárstekkur — éiribýi- ishús. Glœsfl. efnbýllshús. á 2 hæðum. Á neðri haað er einstkl.íb., hósbóndaherb., tömstundaherb., ca 60 fm bíiskúr og geymstur. Áefiri hæð eru 3 þarnaberb., hjenaherb. með 3ér btóhefb. og búningsherb,, sjón- varpssttrfa, borðstofa, arinstofs og setustofa. Faltegt útsýrti, gðð stað- sétn. Hoflegt verð. Sktpö mögul. á minní efgn. 5 herb. og sérhæöir Dalsel. Vorum aö fá einstakl. fallega íb. á 1. hæð auk sjónvstofu á jaröh. Allar innr. og gólfefni ný. Sérþvhús, éér suðurgarður og stæði í bílgeymslu. Eign í sérfl. Hólsvegur. Góö ca 92 fm neðri sér- hæð, 2 svefnherb., stór stofa, 2 wc. Bíl- skúr. Áhv. 3,3 millj. Verð 7,5 millj. Hagamelur. Vorum að fá glæsil. 112 fm sérh. Jvær saml. stofur. Suðursv. 3 svefnherb. Stórt eldh. Verð 9,5 millj. Garðhús — sérh. Sérstakl. giæsil. efri hseð ásamt tvöf, bttsk. Aflar innr. og frág. er í sérft. Góð stað- setn. Fallegt útsým. Skiptí ó minni ib. Lausfljóti. Ljósheimar. Vorum að fá góða enda- ib. á 6. hæð i lyftuh. Ca 96 fm ásamt bílsk. 3 svefnh. og suðursv. Seilugrandi. Gullfalleg endaíb. á 3. hæð, ca 100 fm. 3 svefnh. Parket. Vest- ursv. Áhv. 3,2 millj. byggsj. Seljabraut. 4ra herb. ca. 96 fm íb. á 3. hæð ásamt stæði í bilag. Vel skipul íb. m. suðursv. Þinghólsbraut. Mjög góð og björt íb. 2-3 svefnherb. og aukaherb. i kj. m. sér- inng. Parket. Einstakt útsýni. Áhv. 3,9 millj. Verð 7,5 millj. Skipti mögul. á 2ja herb. 3ia herb. Bergstaðastrœti. Vorum að fá góða mikið endurn. 60 fm íb. á 1. hæð. Nýtt eldhús. Áhv. 3,5 millj. byggsj. 2ja herb. Austurbrún. Góð ca 50 fm fb. á 2. hæð í lyftuhúsi. Vestursvalir. Fallegt útsýni. Verð 4,5 millj. Frostafold. Góð 2ja herb. íb. m. stæði í bílgeymslu. Parket, flisar. Þvhús í íb. Áhv. byggsj. 3,5 millj. hagst. lán. Grettisgata. Vorum að fá samþ. ein- stakl.ib. á jarðh. Nýtt rafm. og lagnir. Verð 2,8 millj. Skúlagata — eldri borgarar. 64 fm íb. á 2. hæð. Suðursv. Búr, geymsla og bílsk. i bílageymsluhúsi. Tjárrtarrriýri - Seltj. ttfý 2ja herb; $tor íb. á 1. hæð ásamt stæði í bflageymslu. Til afh. rMi begar. Jökulgrunn — eldri borgarar. Vorum að fá einstakl. fallegt endaraðhús fyrir eldri borgara á DAS-svæðinu. Marbau- parket og mahoní-innr. Vesturbær — einb. Nýl. faiiegt einb., kj., hæð og ris. 4-6 svefnherb. Stór bilsk. Áhv. 2,5 millj. Flúöasel — raoh. Vorum að fá fal- legt 227 fm raðh. á pöllum. 1. hæð stofa og eldh. 2. hæð 4 svefnherb. 2ja herb. fb . í kj. Staeði í bílgeymslu. Kringlusvœöið. Vorum aö fá i sölu nýl. parh. á þremur hæðum ca 336 fm. Mögul. á sérib. á jarðh. Stór, innb. bílsk. Fallelgur garður. Áhv. 5,0 millj. byggsj. Markholt — Mos. Vorum að fá gott ca 130 fm einb. á einni hæð, auk 32 fm bílsk. 4 svefnherb. Arinn. Flisar, sólstofa og stór garður. Verð 11,5 millj. Prestbakkí. Vorum að fá gott ca 212 fm raðh. á pöllum. 3 stór svefnherb., sjón- varpsherb., stór stofa og borðst. Bílsk. Kjartansgata. Loksins er komin á sölu mjög góð ca 105 fm á 1. hæð á einum besta stað borgarinnar. 2 saml. stofur, forstherb, hjónaherb., stórt eldh. Herb. / kj. Bílskúr. Krummahólar „penthouse". Vorum að fá fallega þakíb. á 2. hæðum, með svölum í norður og suður. 4 svefnh., stórar stofur. 2 baðherb., fallegt eldhús, stórkostlegt útsýni. Áhv. 2,4 millj. bygging- arsj. Ránargata. Vorum að fá mikið end- urn. efri hæð og ris í tvíbýlish. Tvær saml. stofur. 3 svefnherb. og svalir. Fallegt útsýni yfir höfnina. Sigtún. Mjög góð ca 130 fm efri sérhæð í góðu húsi. 4 stór svefnherb., 2 saml. stof- ur. Suðursv. Stórt eldh. Bilskúr. Mtðtún. Vorum að fá mikið endurn. Sérh. m. bílsk. 2 svefnh. 2 saml. stofur. Sólverönd. Ágætur garður. Áhv. 3,5 millj. bvaainaarsi. 4ra herb. Berjarimi. Sórstakl. vönduð, þjört og fatleg ný 3ja herb. ib. é 2. hæð 92 fm auk stæðis f bdgeymslu. Merhm-perket- Fffsaf- bað. Fallegt útsýni. Laus nó þegar. Vl'kurás. Falleg ca 60 fm íb. á 2. hæð. Gott svefnherb. Suðaustursv. Áhv. 2,5 millj. Byggsj. Vallarás. Vorum að fá fallega og góða 58 fm íb. á 5. hæð. Stórt svefnh. Vandaðar innr. Góð sameign. Suðursv. Fallegt útsýni. Brekkustígur. Vorum að fá góða og fallega risíb. 2-3 svefnherb. Góð stofa, vin- sæll staður. Áhv. 1,5 millj. Verð 5,6 millj. Keilugrandi. Vorum að fá mjög góða 85 fm íb. 2 svefnherb. Nýtt parket. Áhv. 3,7 millj. Byggsj. Verð 7,9 millj. Urðarstígur. vorum að fá eln- stakl. fallega neðri sérh. i2ja íb. húsi. Allt ný standsett. Parket, flfsar, nýtt bað og elcfh. Nýklatm utan. Áhv. 2,5 mlltj. Hrísmóar — Gbæ. Mjöggóð ps falíeg íb. á 9. hasð, Tvö stór svefrv- herb. fvottaherb. f Ib. Búrgeymsta innaf eldh. Bisar á gótfum, Húsvörð- ur. Gervlhnattasjónv. og elnstakt út- sýní. Laus nú þegar. I smíðum Sveighús — einb. Vorum að fá ca 220 fm einbhús á fallegum útsýnisst. Afh. fokh. að innan, frág. að ut- an. Verð 9,9 millj. Áhv. 6,1 millj. húsbréf. Lyngrimi — parh. Háteigsvegur. Vorum að fá 61 fm íb. í kj. í góðu standi. 2 barnaherb. Áhv. 3 millj. Verð 5,2 millj. Naustahlein - eldri borgarar. Elnstakl. gott og vandað raðhus m. bftsk. við Hrafnistu í Hafnarf. Stór stofa, beykilnnr. Öil þjónuata fyrir eldrí borgara «.d. tokn- Isþjónustá, bðkasafn, sundlaug, mat- ur o.ft. Verðlaunagata. Álfatún — Kóp. Vqrumaðfá 96 fm a>. á efstu haeð t' iitlu fjöJb. 3 góð svefnherb. Þvottah. á hasðínnl. Ca. 30 fm inhb. bílsk. Áhv. 2,5 míttj. Graffi'iv. Mjög falieg og fullfrég. rtý tb. á 3. haað ca 82 fm. Vandaðar irtnr. Til afh. fljótlega. Asgarður. Fallegt 123 fm raðh. a tveimur hæðum auk 26 fm bílsk. 3-4 svefn- herb. Suðursv. Fallegt útsýni. Áhv. 2,0 millj. Óðinsgata — einb. Mikið endurn. 105 fm hús á tveimur hæðum. Saml. stof- ur, 2-3 svefnherb. Verslunarrými á 1. hæð. Nýtt rafmagn, nýir ofnar, nýl. eldh. Verð 7,6 millj. Flúöasel. Vorum að fá fallega og bjarta ib. m. miklu útsýni. 3 svefnherb. Gott bað- herb. Þvottah. í íb. Flísar. Stæði i bi'lag. Goðheimar. Góð ca 100 fm ib. á efstu hæð. 3 svefnherb., stór stofa og parket. Mögul. á laufskála. Áhv. 4,2 millj. Verð 7,5 millj. Hraunbær. Vorum að fá mjög góða 105 fm endaíb. á 3. hæð. 3 svefnherb. Mjög stórar stofur. Suðursv. Ný standsett sam- eign. Verð 7,9 millj. Hjarðarhagi. Vorum að fá ca 85 fm íb. á 3. hæð. 2 saml. stofur. 2 svefnh. Park- et. Áhv. 900 þús. byggsj. Klapparstígur. Mjög góð 105 fm íb. á 2. hæð í nýl. húsi. 2 svefnherb. Parket. Stæði í bílgeymslu. Laus. Áhv. 4,9 millj. Skipti á minni eign. Krumrnahólar. Vorum að fá rúmg. íb. á 2. hæð. 2 góð svefnh. Suðursv. m. nýjum sólskála. Parket. Mjög góður bflsk. Laugavegur. Vorum aö fá góöa Ib. á efstu hæð. Tvær saml. stofur. Suöursvalir. Fallegt útsýni. Skipti á stærri eign. Sólheimar. Vorum að f;i fallega 85 fm íb. á 7. hæö. 2 svefnherb. Parket. Suðursv. Fráb. útsýni. Þverbrekka. Vorum að fá stórglæsil. ca 92 fm (b. á 1. hæð. 2 stór svefnherb. Parket. Sérinng. Einstakl. fallegt ca 200 fm parh. á tveimur hæöum. 4 svefnh. Góður bílsk. Afh. fullb. utan. Fokh. innan. Hrfsrimi. Sérstaklega skemmtil. 2ja herb. ca 70 fm íb. á 3. hæð. Hátt til lofts. Afh. tilb. u. trév. nú þegar. Búagrund - Kjal. - ódýrt Tvö parhös é einni hajð. Annað 87 fm, z svefnherb. Verð tllb. u. trév. 8,P rrrtHj. og fultb. 7,3 mfHJ. Hi« 107 fm, 3 svefnherb. Verð tllb. u. trév. 6,0 millj. og fullb, 8,3 millj. Berjarimi - sérhœð. óvenju glæsil. 218 fm efri sérhæð í tvíb. 4 svefnh. Ca 25 fm bílsk. (b. afh. fokh. en húsið fullb. að utan. Afh. nú þegar. ninfeimi 'iRftmoíl/itiI I .ijlifn (',,•".'• 11 ii f'j' glein •ic'i fu rör frá einum tengistað til annars. Til að þetta skiljist betur þá er ágætt að hugsa um raflögn. Fyrst eru lögð rör og síðan eru raflagnirnar dregnar í. Á sama máta eru hlífðarrörin (bylgjuð plaströr) lögð fyrst, síðan eru PEX-rörin dregin í. Þetta auð- veldar alla endurnýjun. PEX-rör er ekki hægt að sjóða (bræða) saman. Þau verður að tengja með málmtengjum og er það líklega það neikvæðasta við þessi annars ágætu plaströr. PEX-rör eru ekki framleidd hér- lendis. Suðuhæf plaströr Er hæg^ að fá plaströr og tengi úr plasti til að leggja hita- og vatns- lagnir innanhúss? Já, mikil ósköp. Slík kerfí hafa verið framleidd, t.d. í Þýskalandi, árum saman. En þau hafa ekki sést hérlendis. Þau eru ekki alveg eins hita- og þrýstiþolin og PEX-rörin en eiga þó að þola þann hita sem er á hitaveituvatninu á höfuðborgarsvæðinu. Þessi rör eru úr POLYPROPEN, plastefni sem er vel þekkt hérlendis. Hitaveitur hafa verið lagðar úr slík- um rörum á landsbyggðinni og þau hafa verið notuð sem snjóbræðslu- rör. POLYPROPEN-lagnakerfi til innanhússnota eru tengd með svo- kallaðri múffusuðu. Með litlu áhaldi, sem er ekki fyrirferðarmeira en lítil borvél, er rörendinn hitaður að utan- verðu og tengið (hné, té, múffa) að innanverðu. Þegar ákveðnu hitastigi er náð, sem tekur skamman tíma, er rörendanum skotið inn í tengið; við kólnun verður þetta sem heilt. Svolítið sérstakt Það má aldrei gleyma því að plast er allt annað efni en málmur. Það má raunar segja að plast sé alltaf fljótandi, aðeins mismunandi mikið. Fljótandi ástand er hægt að fram- kalla með hita- og/eða þrýstingi. Það má einnig segja að plaströr séu ekki 100% þétt. Það á fyrst og fremst við um loft. Ef alltaf er sama vatnið í plaströrakerfi getur súrefni í and- rúmslofti blandast við vatnið. Það getur aftur á mðti valdið skaða á málmum, t.d. ofnum. Þessu mega lagnamenn ekki gleyma en þetta þarf engan veginn að koma í veg fyrir notkun plaströra, aðeins að nota þau rétt við hverjar aðstæður. Önnur lagnaefni hafa einnig sína veiku punkta, sem ekki má gleyma. Nft.uf.in í Hrísey Stundum geta þessir eiginleikar plaströra tekið á sig broslegar mynd- ir. I Hrísey er fleira en menn, rjúpur og steinlagðar götur. Þar er líka jarð- hiti og holdanautabú. Nú þurftu menn að leggja heitt vatn nokkurn spöl í skurði til búsins og auðvitað völdu þeir til þess hitaþolin plaströr. Til þess að tapa sem minnstum hita á leiðinni voru plaströrin einangruð. Nóg var af úrvalseinangrun á staðn- um; mykjan úr holdanautunum. Þetta tókst með ágætum, mykjan þornaði með tímanum og varð prýðis einangrun. En það er sama hvenær skrúfað er frá heitu vatni á búinu hvort sem er í eldhúsi eða baði. Það gýs upp þessi líka indælis mykjuilmur! •\Æ iiuiii (n: aaed li) ifiiíil

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.