Morgunblaðið - 29.07.1998, Síða 22

22 MIÐVIKUDAGUR 29. JÚLÍ 1998
LISTIR
MORGUNB LAÐIÐ
I Listasafni
Arnesinga
LIST OG
HÖNIVUJV
Lislasafn Árnesinga
Selfossi
MYNDVERK
MAGNÚS TÓMASSON
Teikningar, Baltasar, minjagripa-
samkeppni, myndband o.fl. Opið alla
daga frá kl. 12-18. Til 31. júlí. Að-
gangur 200 krónur.
ÞAÐ hefur að vonum ekki farið
mikið fyrir Listasafni Arnesinga á
Selfossi, sérsýningar fáar og ein-
hver doði og skipulagsleysi í fram-
kvæmdum. En nú hefur myndlistar-
konan Hildur Hákonardóttir verið
ráðin forstöðumaður þess og vænt-
anlega verður einhver breyting hér
á sem laðar fleiri gesti að. Ekki var
það þó björgulegt síðdegis á sunnu-
daginn, því ég og félagi minn vorum
þriðji og fjórði gesturinn sem skrif-
uðum okkur í gestabókina og allan
tímann aleinir í salarkynnunum og
stöldruðum þó við í drjúga stund.
Komum frá Listaskálanum í Hvera-
gerði, þar sem allt var stúvandi fullt
eins og það var orðað í gamla daga,
hér er þó sá fyrirvari, að ekki skrifa
allir í gestabækur og á sumum stöð-
um mjög fáir.
En Róm var ekki byggð á einum
degi, og sannarlega verðskulda
framkvæmdirnar í húsinu um þess-
ar mundir stórum meiri athygli, en
árétta verður þá skoðun að safnið
mætti hafa yfir sér meiri nálgun og
innileika hvað innri byrði snertir,
vera meira lifandi safn með
brúsandi blóði. Það er vel að merkja
mögulegt að vekja upp líf í fortíð-
inni, hún er í öllu falli raunverulegri
og áþreifanlegri en framtíðin, einnig
má gera nútíðina þreytta og lúna,
innihaldslausa.
Þetta fæst hvorld með marmara
ái tjaldMögn urm o^gj
A-felilibústö)ðunri át
Verðdæmi:
Útborgun aðeins 89.250,-
Afborgun pr. mán. ca. 4.500,-
Borgartúni 22
Sími: 551 1414
Sölumenn Esso-planl
893 7788 / 897 7785

ísso plarö'5JU
við Borgartun. -
aðeins
miðvikudag,
fimmtudag
og föstudag
fmer
Nú er rétti tíminn til að tryggja sér tjaldvagn eða
fellibústað á frábæru verði og á frábærum kjörum.
Aðeins fram að verslunarmannahelgi hjá Evró.
fASY CAMP
\ST TJALDVAGNAR
2ja til 6 manna
Montana 10 sek. að tjalda
né eðalviðum, heldur einfaldlega
sjálfu andrýminu, þeirri stemmn-
ingu sem á einhvern hátt er töfruð
fram, en sú tilfinning ætlar að verða
æði lífsseig er inn er komið, að allt
sé til bráðabirgða og safnið á upp-
hafsreit. Einnig að þeir sem þar
hafa áður ráðið ríkjurn hafi aldrei
komið út fyrir mörk sveitarinnar,
aldrei heimsótt sambærilegar stofn-
anir erlendis, í öllu falli ekki af hárri
gráðu...
Burðarás athafnaseminnar að
þessu sinni er úrtak á verkum hins
landsþekkta myndhöggvara Magn-
úsar Tómassonar, með hið umdeilda
verk „Fangar frejsisins" í sviðsljós-
inu. Orðræðan hefur þó ekki snúist
um sjálft verkið heldur nafngiftina
og hugsunarháttinn að baki, lista-
maðurinn þannig að mestu stikkfrír.
En þess eru hins vegar mörg dæmi,
að vanbúnar hugmyndir sem vakna
í heilabúum stjómmálamanna nái
fram að ganga hér á landi, einkum í
húsagerðarlist og skipulagi. Löngu
tímabært að listamenn, arkitektar
og skipulagsfræðingar þakki fyrir
sig og rísi gegn hnefaréttinum. Líf
Höllu og Eyvindar og frelsisvitund
þeirra aðdáunarverðara og háleit-
ara en svo að hægt sé að kenna við
noldcra tegund helsi og hafta. Feg-
urð heiðanna, víðáttur óbyggðanna
og úrsvali hálendisins eins langt frá
vistarböndum, lokuðum búnim og
frelsissviftingu af öllu tagi og verða
má.
Eðlilega nálgast maður verk
Magnúsar með nokkrum kvíða og
fyrirvara, en það er í sjálfu sér engu
síðra mörgu öðru sem hann hefur
gert um dagana þótt ekki boði það
tímamót. En allir fordómar fykju út
í bláann buskann ef um væri að
ræða minnismerki sem staðsetja
ætti fyrir framan fallega tilhöggna
steinhúsið við Skólavörðustíg, eða í
öðru falli minna á upprunalegan til-
gang stjórnsetursins við Lækjar-
torg, við túnfót þess. Hugsunarhátt-
urinn að baki minnismerldsins
þannig að mínu mati og margra
annarra ótvírætt alrangur, jafnvel
þótt nafninu yrði breytt í „Fórnar-
lömb frelsisins“. Þetta fólk sem var
altekið frelsisþrá gisti aldrei nein
lokuð búr né myrkar dýflissur, en
var á flótta undan niðurlægjandi
helsi vistarbanda og annarri ánauð
réttlausra á tímunum.
Sjálft úrtakið er í senn áhugavert
og fullgilt, þótt nokkuð þröngt sé
um verldn í húsakynnunum og um-
hverfi þeirra hrátt og annarlegt.
Riss Baltasars af ásjónum manna
í sveitinni eru gerð af mikilli hand-
fimi, teljast þó meira í ætt við tæki-
færisteikningar af hárri gráðu en
rannsóknir á möguleikum miðilsins
og innra byrði hvers og eins, sér-
kennum og útgeislan. Fara ei held-
ur vel í húsakynnunum og mynd-
band Ingu Dóru Middleton eitthvað
svo utangarna á staðnum.
Urtak af verðlaunuðum og at-
hyglisverðum tillögum í minjagripa-
samkeppni „Átaks til atvinnusköp-
unar“ í samvinnu við Handverk &
hönnun, er um sumt áhugavert,
jafnvel mjög áhugavert, vekur þó
helst upp ýmsar fyrri hugleiðingar
um ástandið í þessum málum hér á
landi og íðum almennt. Þótt up-
gangurinn sé mikill og lofsverður,
minna gripirnir full mikið á að ekki
er til sérstök menntastofnun í listíð-
um og handverld. A síðustu tímum
eru slíkir skólar kenndir við hugtak-
ið, Design, á mjög breiðum grund-
velli, og engin þjóð á norðurhveli
jarðar hefur hér meiri þörf á að líta
sér nær en sú er byggir þetta út-
sker, því hér er jafnvel iðnhönnun
ekki viðurkennd fullgild til náms-
lána. Kenna þarf fólki að forma og
móta hugmyndir sínar og það er
oftar en ekld þrautin þyngri. Menn
verða ekld ósjálfrátt hárskerar, þótt
þeir festi sér greiðu og skæri, það
virðast allir gera sér ljóst en gleyma
hinu, að þótt hugmynd sé í hendi
þarf kunnáttu og þjálfun til að út-
færa hana.
Það sem öllu máli skiptir er að
menn eru komnir af stað og þá er að
halda áfram veginn fram, og ekld
stundinni lengur því að þjóðarnauð-
syn lcrefur...
Bragi Asgeirsson
Orvænting og þrá
TðNLIST
Reyklioltskirkja
KAMMERTÓNLEIKAR
Verk eftir Beethoven, Debussy, Pi-
azzolla og Franck. Steinunn Birna
Ragnarsdóttir, píanó; Auður Haf-
steinsdóttir, fiðla; Guðmundur Krist-
mundsson, víóla; Bryndís Halla Gylfa-
dóttir, selló; Martynas Svégzda von
Bekker, fiðla; Risto Lauriala, píanó.
Reykholtskirkju, laugardaginn 25.
júlíkl. 20:30.
ÞRIÐJU tónleikar Reykholtshá-
tíðar hófust með 3. Píanókvartett
Beethovens, yndislegu æskuverki
frá Bonn-árunum, þar sem braut-
ryðjandi tóngreinarinnar, Mozart,
sveif yfir vötnunum. Það er merki-
legt til þess að hugsa, hvað ein lítil
víóla til viðbótar gerir mikinn
gæfumun njá berangurslegu triói pí-
anós, fiðlu og sellós, því fyllingin og
jafnvægið verða alit önnur og meiri.
I hinu að svo stöddu full hljómmikla
rými Reykholtskirkju sem til stend-
ur að dempa með m.a. orgellofti,
vonandi í tæka tíð fyrir hátíðina að
ári, fór iðandi tónaflæði útþátta
óhjákvæmilega nokkuð í graut, enda
tempóvalið með hressilegra móti og
brá stöku sinni fyrir smágösli í pí-
anói, enda margar nótur á tímaein-
ingu. Víólan var að vísu stundum
ívið of sterk, en í heild var þetta
óvenjuefnilega kammmerverk ágæt-
lega flutt og með sópandi „gusto“.
Hin fallegu smástykki Debussys
fyrir selló og píanó, Beau soir og
Romance, voru einkar hlustvæn, sér-
staklega hið fyrra, þar sem píanist-
inn seiddi fram mánaskinsrómantík
af sannkallaðri silkimýkt í fyrir-
myndarjafnvægi við munúðarfullan
knéfiðlutón Bryndísar Höllu við dá-
góðar undirtektir áheyrenda. Það er
ævinlega einstaklingsbundin spum-
ing um smekk hvað dýnamíkin má
vera vökur í þvílíkum verkum. Miðað
við píanóið virtist undimtuðum sell-
óið stundum í vakrara lagi, með
snöggum risum og hnigum í styrk
sem gátu minnt á ýkta „klukku-
dýnamík" sumra upphafshyggju-
stefnumanna í barokkinu, og sem
höfðu tilhneigingu til að verka eirð-
arlaus, enda fylgdi oft ofuriítil flýting
og seinkun í kjölfarið sem harmóner-
aði ekki alltaf 100% við hlutfallslega
stöðugri píanótúlkun Steinunnar.
Við öllu jarðneskulegri tón kvað í
Invierno porte og Primavera por-
tena, tveim argentínskum tangóum
eftir Astor Piazzolla, hinn mikla
endumýjara greinarinnar sem lézt
fyrir sex árum. Kunnáttumaður inn-
an eymaskots hafði orð um að
tvennt væri sine qua non í argent-
ínskum tangó, örvænting og bein-
skeytt löngun til að fjölga mann-
kyninu. Sé eitthvað til í því, sem
hljómar ekki ósannfærandi, þá var
óneitanlega nokkur borðstofukeim-
ur af flutningi þeirra Auðar, Bryn-
dísar og Steinunnar, þrátt fyrir
mörg góð tilþrif. í sanngirnisaugna-
miði er þó rétt að taka fram, að
þessi tónlist var líklega sú sem
Reykholtskirkjan í núverandi
hljómmynd hentaði verst af öllum
atriðum hátíðarinnar, enda ofur-
dýnamísk snerpa, að ekki sé talað
um meitlað stakkató, illframkvæm-
anleg í núgildandi ómvist.
Hin fræga og vinsæla Sónata
Césars Francks í A-dúr fyrir fiðlu
og píanó var síðust á dagski'á; mikið
og oft njörvað verk, en einnig fullt
af fallegu hljóma- og laglínuferli.
Martynas Svégzda von Bekker,
hinn ungi tónlistarsendiherra Lit-
haugalands, strauk fiðluna af stakri
mýkt, svo að virtist að olía væri á
bogháram en ekki myrra, og hafði
m.a. sér til ágætis að vera fremur
stöðugur í styrkrænum útfærslum,
þó að inntónun hans væri að svo
komnu ekki alltaf lýtalaus, né held-
ur rytmísk eldfimi áberandi, hvað
sem svo seinna kann að verða. Á pí-
anó kvaddi sér hljóðs hinn fjölhæfi
Risto Lauriala frá Finnlandi, sem
lét sig ekki muna um að skjóta inn
aukatónleikum eftir auglýst hátíð-
arlok næsta sunnudagskvöld með
Goldbergtilbrigðum Bachs; afar
teknískur, ki'aftmikill og skýr pí-
anisti með að virtist nokkuð sér-
stæðar persónulegar hugmyndir
um útfærslu viðfangsefnanna. Þetta
mikla síðrómantíska kammerverk
var að mörgu leyti skemmtilegt
áheyrnar í túlkun þeirra félaga, þó
að smágranur kviknaði um að jafn
ólíkir persónuleikar og þessir hefðu
sennilega getað grætt á aðeins
lengri tíma til listrænnar samlögun-
ar.
Ríkarður Ö. Pálsson