Breiðablik - 01.07.1908, Síða 8

24
BREIÐABLIK
öllum öldum, mist sjónar á því, hvað hann hefði
sjálfur sagt um þau. AuðvitaS hefði hann sagt
margt um þau. En á það eitt sk}ddi bent nú, að
hann hefði sagt, að sitt ríki væri ekki af þessum
heimi. Það hefði nú ekki verið mikill vandi að
sjá. Því þegar hann hefði sagt þetta, hefði
hann verið einmana og yfirgefinn af öllum vin-
um sínum, hataður og fyrirlitinn og smánaður
af allri þjóðitir.i og rétt að því komið, að valdhaf-
arnir léti negla hann á kross. En mennirnir
hefði gert hans ríki að þessa heims ríki. Fyrir
því væri svo í lófa lagið, að fá höggstað á því,
eins og menn hefði heyrt hér í kveld. Og þegar
svona hetði verið ástatt um hann, hefði hann
fullyrt, að hann væri konungur. En í hverju
hefði konungstign hans verið fólgin? Hann
hefði sagt það sjálfur x sömu andránni. Hún
var fólgin í því að bera sannleikanum vitni.
Þetta hefði þá verið það allra-síðasta, sem hann
hefði brýnt fyrir mönnunum, áður en krossinn
hefði verið lagður á herðar honum og hann hefði
lagt af stað til lífláts, að æðsta konungstign
mannsandans væri í því fólgin, að bera sannleik-
anum vitni. Þessu hefði kristnin að öllum jafn-
aði gfeymt, trúarbrögðin hefði þá að sjálfsögðu
orðið alt annað en kristindómur; og fyrir því
væri ekki nema eðlilegt, að margir töluðu á líka
leið, eins og hér hefði verið talað í kveld.
Vitanlega væri kristindómurinn ofinn af fleiri
þráðum. Kristur hefði verið víðsýnasti andinn,
sem nokkuru sinni hefði komið fram í þessum
heimi. Og kenning hans hefði verið víðtækari
en nokkur önnur kenning, sem þessari veröld
hefði verið flutt. En þessi væri áreiðanlega
mikill hluti uppistöðunnar, að berxi sannleikan-
um vitni skilyrðislaust og hverjar afleiðingar,
sem það virtist hafa, þó það færi með mann út á
Golgata. Að elska sannleikann, hvar sem hann
kemur fram, og hvernig sem hann kemur fram,
elska hann æfinlega og um alla hluti fram. Að
virða sannleiksþrá mannanna, þó að hún fari
með þá út á aðrar götur en þær, sem maður
sjálfur telji ráðlegt og fýsilegt að ganga. “
En svo varö hann prestur í smábæ,
þar sem andlegt audrúmsloft var næsta
óheilnæmt, hugsunarháttur sljór og lágur;
þar var hlegið að öllu því, sem prests-
konan taldi „björtustu geislana fráguöi.“
Og hann, presturinn, lét það viðgangast.
Hún var ekki ánægð með hann lengur,
hvorki með ræður hans í kirkju né fram-
komu hans utan kirkju. Henni fanst
sannleiksást hans vera að sljóvast og það
að verða að engu, sem hún bar mesta
lotningu fyrir og elskaði mest í fari hans.
Svo bar það við, að reka átti kennara
frá alþýðuskóla bæjarins, svifta bláfátæk-
an barnamann atvinnu sinni og hafa rétt-
trúnaðinn að yfirvarpi, til að fá því til-
tæki framgengt. Kennarinn hafði sagt
börnunum, að ritningin væri ekki öll guðs
orð. Ymsar kenningar í kverinu teldi
hann vafasamar og ýmsir guðræknustu
menn í heiminum liti á það sömu augum.
Bezt fyrir þau að fullyrða ekkert um þessi
atriði fyrr en þau hefði fengið meiri
þroska og sjálfstæði.
Prestskonunni fanst þetta alveg laukrétt.
Henni var líka kunnugt, að hér lá annar
.fiskur undir steini. Sýslumaðurinn og
kaupmennirnir vildu koma honum frá, til
að koiria einum sinna fylgifiska í stöðuna,
og þeir voru allir óvandaðir menn, sem
hvorki skeyttu guðsótta négóðum siðum,
en höfðu nú hvorttveggja að yfirskyni. —
Prestur var einn í skólanefnd. Nú varð
hún ónmræðilega hrædd um, að hann
kynni að fylla flokk þeirra varmenna,
sem vildi reka hann.
Og það fanst henni glæpur, skelfilegur
glæpur, því hún vissi, að kennarinn var
trúaður maður og guðrækinn. Hún
réðst að manni sínum með ótal spurning-
um, er hann kom heim af skólanefndar
fundi. Kemst að því, að kennarinn hefir
verið rekinn. „Hvernig fórstu að gera
þetta?“ sagði hún með grátstaf í kverk-
um. Og svo þuldi hún yfir honum alt,
sem brunnið hafði í sálu hennar út af
þeirri svívirðing, að hann skyldi svíkja
sannleikann.
Presturinn fer að bera hönd fyrir höfuð
sér. Og þó það sé prestskonan, en ekki
presturinn, sem er söguhetjan,er sú vörn
fegursta atriði sögunnar. Hún sýnir svo
glögt, hve óumræðilega næmur skilning-
ur skáldsins er á því, sem verður hug-
sjónum mannanna að fótakefli.
,, Eg' veit, að samkvæmt einhverju dularfullu
lögmáli tilverunnar verða ávalt einhverir menn
þeim mun verri, sem meira er unnið gott. Eg