Vísir - 03.10.1962, Blaðsíða 6

Vísir - 03.10.1962, Blaðsíða 6
VlSIR . Miðvikudagur 3. október 1962. Ny róttæk stefna Frjáls- lynda flokksins Fyrir nokkrum dögum birtist fróðleg grein í Politiken um frjálslynda flokkinn í Englandi, sem nú er í miklum upp- gangi. Er þar fjallað um hina nýju stefnu hans og foringja. Ritstjórn Vísis telur rétt að greinin komi fyr- ir augu íslenzkra les- enda og birtist því meg- ininntak hennar hér í ís- lenzkri þýðingu. Frjálslyndi flokkurinn í Eng- Iandl berst nú á tveimur víg- stöövum. A flokksráðstefnu í Llandudno í Wales úthúðuðu fulltrúar frjálslyndra stjórninoi, dæmdu hana „óhæfa, jafnvel á mælikvarða fhaldsmanna" og ræddu um „11 ára vanhirðu á landinu" undir stjórn íhalds- manna. 1 lokaræðu sinni á ráðstefn- unni kallaði Joseph Grimond foringi frjálslyndra, Hugh Gaitskell foringja Verkamanna- flokksins „afturhaldssegg." Hagstæður skoðanamunur Ástæðan fyrir stóryrðum frjálslyndra er sú, að skoðana- kannanir og úrslit aukakosn- inga s.l. vor eru þeim mjög f hag. Frjálslyndir, sem nú hafa 7 menn í Neðri deild, fengu um 1,6 milljón atkvæða f þingkosn- ingunum 1959, eða um 6 af hundraði greiddra atkvæða, en við aukakosningar s.l. vor fengu þeir að jafnaði 30 af hundraði greiddra atkvæða. Nokkrar síð- ustu skoðanakannanirnar benda til þess, að fjórði hluti kjósenda í landinu myndi í dag kjósa frjálslynda. Við skoðanakönnun um miðj- an september reyndust 46 af hundraði þeirra, sem spurðir voru óánægðir með stjórnina og 50 af hundraði óánægðir með Macmillan sjálfan. Gefur þetta að sjálfsögðu stjórnarandstæð- ingum byr undir báða vængi. Þegar Grimond kallaði Gait- skell „afturhaldssegg", var það vegna þess hve stefna hans 1 Efnahagsbandalagsmálinu hefur verið hikandi og ruglingsleg. „Gaitskell gerir eina merkustu ákvörðun sögunnar að rökræð- um um 5% lækkun á tolli af niðursoðnum ferskjum", segir Grimond. Á ráðstefnu f rjálslynda f lokks ins voru menn mjög áhugasam- ir um þátttöku Breta í Efna- hagsbandalaginu, „svo að Stóra- Bretland geti lagt sitt af mörk- um til friðar í heiminum og sameiningar Vestur-Evrópu," eins og stóð í fundarsamþykkt Hver hefði trúað, að maður ætti eftir að heyra þúsund Breta Iýsa sig samþykka afsölun sjálf- stæðis Bretlands og sameiningu föðurlands þeirra og Evrópu? En þetta gerðist, þegar ráð- stefnan hafði samþykkt viðbót við stefnuskrá flokksstjórnar- innar um að hraða efnahags- umræðunum. Elna Dangerfield, ein af efna- hagssérfræðingum flokksstjórn- arinnar, varaði fundarmenn við að ganga svo langt, en rök- semdum hennar var algerlega hafnað. „Óska fundarmenn í raun og veru eftir, að þetta land gangi í evrópskt ríkjasamband?" spurði hún. — „Já," hrópuðu fundarmenn. „Samþykkir fundurinn þá, að evrópskt þing setji okkur lög?" hélt hún áfram. / Aftur hrópuðu' fundarmenn já, og svarið var hið sama, þeg- ar hún reyndi síðustu röksemd- irnar: „Halda fundarmenn í raun og veru, að þetta Iand geti verið hluti Evrópuríkja- hún einnig ein af varaforsetun- um, en í raun og veru má telja hana æðstaprest frjálslyndra: dóttir Asquiths forsætisráð- herra, tengdamóðir Josephs Grimond og móðir Mark Bon- ham Carter, sem var áður þing- maður en er nú einn af ráðu- nautum flokksins. Lady Violet man þá tíð, er Gladstone var síðast forsætis- ráðiierra. Hún er tengiliður milli hins litla hóps frjálslyndra, sem nú situr 1 Neðri deildinni, og stóra gamla flokksins, sem kyn- slóð eftir kynslóð hafði forystu í brezkum endurbótalöggjöfum. Á ráðstefnunni var nú til um- ræðu endurbótastefnuskrá, sem stendur hinum eldri ekki að baki. Rauði þráðurinn var: „Gerið Stóra-Bretland að nú- tímaríki". Hvað eftir annað var mælt með skipulagningu, en íhaldsstjórnin hefur ekki lagt svo mikið upp úr því, m.a. vegna þess að eyrum íhalds- Jo Grimond. landi og Skotlandi verða æ strjálbýlli. Ibúarnir flykkjast til suðausturhluta landsins, ná- grennis Lundúna. Hin mikla stjarna frjálslynda Horfa bjartsýnir fram á leið sambands jafnframt þvi að vera miðpunktur brezka heimsveld- isins?" Dóttir Asquith Á ráðstefnuna vantaði einn stærsta persónuleika frjálslynda flokksins, hinn 83 ára þjóð- félagsumbótamann William Be- veridge lávarð. Hann er einn af varaforsetum flokksins, en gat ekki mætt vegna veikinda. Aft- ur á móti komu Lady Violet Carter til þingsins. Formlega er manna hættir við að skilja orð- ið „skipulagning" sem „sósíal- ismi". „Stóra-Bretland verður að gera sér ljóst, að meginland Ev- rópu er að færast nær, m.a. vegna fyrirhugaðra jarðgangna undir Ermarsund", segja frjáls- lyndir. — Jarðgöngin krefjast nýrra vega í Suður-Englandi, enda er vegakerfið löngu ófull- nægjandi. Fátækrahverfin. Mörg héruð í Norður-Eng- Meðan þing frjálslynda flokksins stóð yfir í bænum Llandudno í Wales í síðustu viku för formaður iiokksins Jo Grimond til kunnrar spákonu þar í bænum og Iét hana spá um framtíð sína. Hún sagði m. a.: — Vegna viljastyrks yðar munuð þér ná mark- inu. Flokkurinn sem þér stjórnið mun ná marki sínu eftir þrjú til fimm ár. Eftirá spurðu blaðamenn spákonuna hvaða flokki hún fylgdi. Hún svaraði: — Ég hef alltaf fylgt Verkamannaflokknum. flokksins, Eric Lubbock, sem s.l. vor náði einu kjördæmi frá íhaldsflokknum, réðst á hæga- ganginn í útrýmingu fátækra- hverfa. Með þeim hraða, sem nú er, lýkur Liverpool áætlun sinni eftir 90 ár. f landinu eru nú um það bii 4 milljónir íbúða, sem voru byggðar fyrir 1880, og eru þær nú nær ónothæfar. Á stórum svæðum í iðnaðarhér- uðum Norður-Englands er þriðja hvert hús án vatnsleiðslu. Vanræksla ríkisstjórnarinnar hvað viðvíkur fbúðabygging- um hefur haft í för með sér, að nú er að rísa upp ný tegund hverfa, „fátækrahverfi á hjól- um", þar sem fólk býr árið um kring í íbúðarvögnum. Ein hinna áhrifamiklu áætl- ana frjálslyndra er áð koma á „iðnaðarlýðræði". Áætlunin var gerð af formanni framkvæmda- stjórnar aðalstjórnarinnar, Des- mond Banks, en hann boðaði „aðra brezku iðnbyltinguna" þ.e. I hlutfalli milli fjármagns og vinnuafls. Hann sagði, að með lækkun skatta ætti ríkið að stuðla að því, að verkamenn og aðrir launþegar gæti eignazt hlutabréf f fyrirtækjum, sem þeir ynnu hjá. Auk þess ætti að breyta hlutafélagalöggjöfinni svo að i.o^r, sem lengi hafa starfað hjá fyrirtækinu, fái sömu aðstöðu og hluthafar, þ.e. a.s. að framkvæmdastjórnin hafi sams konar lagalegan rétt gagnvart báðum aðilum. Bank* Iagði mikla áherzlu á, að réttur verkamanna og annarra laun- þega til að eiga þátt í eftirliti og arði fyrirtækisins færi aðeins eftir stöðu hans sem starfs- manns, en væri óháð því, hvort hann væri auk þess hluthafi. Róttæk stefna Hópur fundarmanna bar fram tillögu um viðbót við fundar- samþykktina. þess efnis, að verkamenn og aðrir starfsmenn hefðu rétt til beinna kosninga í stjórn félag=in3. Um tillögu þessa urðu mjög heitar umræð- ur, og vbruðu formælendur hægri arms flokksins mjög við henni — utan úr fundarsal heyrðist m.a. hrópað „rauð bylting" — en hún var samt samþykkt með yfirgnæfandi meiri hluta. Þar með er frjálslyndi flokk- urinn orðinn formælandi stefnu, sem er róttækari hvað viðvíkur hlutfalli milli vinnuafls og fjár- magns en nokkuð, sem verka- mannaflokkurinn hefur boðað — burtséð frá hinum venjulegu kröfum ;hans um þjóðnýtingu. Þessi stefna getur átt eftir að kosta frjálslynda flokkinn at- kvæði margra gamalla fylgis- manna, en heimspekin að baki henni hlýtur að vera sú, að hún fái miklu flerri fylgismenn úr hinum sívaxandi hópi skrif- stofu- óg verzlunarfólks og meðal fagmanna. Þetta er draumurinn um mið- stéttarflokk, með aðgang að þeim hlutum stóru flokkanna tveggja, sem næstir eru miðju. Margir af fulltrúunum á flokksfundinum i Llandudno var u.igt fólk, sem oft hafði smá- börn með sér. Skiptust þá for- eldrarnir á að gæta barnanna á ströndinni, svo að annar hvor aðilinn gæti tekið þátt í ráð- stefnunni. Hver hefði trúað, að Englendingar gætu jíka verið svona? Einn af meðlimum flokks- stjórnarinnar, Barbara Joyce, sem sjálf er ung móðir, álítur þessa verkaskiptingu alveg ó- hæfa. Hún hefur beitt sér fyrir, að í framtiðinni sjái ráðstefnan um barnagæzlu. Hún fær áreiðanlega vilja sín- um framgengt, úr því að Bretar hafa á svo margan hátt reynzt öðru vísi en þeir hafa fengið orð fyrir að vera. Ánægjulegt er að sá flokkur sem trúir á sjálfan sig og fram- tíð slna skuli ekki aðeins vilja endurbæta þjóðfélagið, heldur einnig vernda hina lítils meg- andi í þjóðfélaginu. Jöklar styttast víðar en hér á landi Það er á allra vitorði, að jöklar hafa stytzt verulega hér á landi sfðustu árin, sumir mjög mikið. En þetta gerist víðar en hér á landi, því að fregnir frá Nýja Sjá- Iandi herma, að frægasti jökull landsins, Franz Jósefs-jökullinn, sem er i Alpafjöllum Ný-Sjálend- inga, hafi minnkað svo á árinu 1960—61, að hann sé nú hvorki meira né minna en 100 metrum styttri en áður. Jökull þessi hefur raunar verið að styttast árum sam- an,,þvf að sfðan 1951 hefur hann „hopað" hvorki meira né minna en 1150 metra eða meira en kflómetra. Franz Jósef og næsti jökull, sem heitir Fox-jökull, og er einnig mjðg frægur og eftirsóttur af fjallagörp- um, eiga engan sinn líka, að þeir ganga niður að hálfgerðum hita- beltisskógum, sem eru við rætur þeirra. Jöklafræðingar segja, að minni úrkoma á undanförnum ár- um hafi orsakað þessa rýrnun jökl- anna, og þurfi mikla úrkorou um nokkurt árabil, til þess að þeir nái sér á strik aftnr. (UNESCO).

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.