Vísir - 20.04.1966, Blaðsíða 9

VlSIR . Miðvikudpwr ?A -i-ril ?9SS.
MINKAELDIER UMTALSVERÐUR ÞÁTT-
UR I VERDMÆTA ÖFLUNINNI
Þingnefnd Beggur fil csð minkaeldisfrumvarpið verði samþykkt
Landbúnaðarnefnd neðri
deildar Alþingis hefur sam-
þykkt að mæla með frum-
varpi því sem fyrir þingi ligg-
ur um minkaeldi í landinu.
Minni hluti nefndarinnar var
hins vegar frumvarpinu ó-
samþykkur. Fróðlegt er að
heyra röksemdir meiri hluta
nefndarinnar varðandi þessa
nýju atvinnugrein. Birtir Vís-
ir því hér á eftir nefndarálit-
ið. Þess má geta, að frum-
varpið hefur þegar verið sam-
þykkt í neðri deild og liggur
nú fyrir efri deild til umræðu.
j^efndin hefur rætt frumvarp-
ið á fundum. I upphafi
kom fram eindregin ósk inn-
an nefndarinnar um, að frum-
varpinu yrði vísaö til umsagnar
náttúruvemdarráös og forstöðu
manns náttúrugripasafnsins,
enda þótt umsagnir beggja
þessara aðila bærust til Alþing
is um frumvarp um loödýrarækt
er lá fyrir síöasta þingi. '
Nefndin varð við þessari ósk
og umsagnir hafa nú borizt frá
báðum þessum aöilum að nýju.
Nefndin varð ekki á eitt sátt
um afgreiðslu málsins og klofn
aði. Munu 3 nefndarmenn skila
séráliti, en þeir lýstu sig and-
víga frumvarpinu.
Við meðferð málsins á síðasta
Alþingi leitaði landbúnaðar
nefnd neðri deildar umsagnar
búnaðarþings, Sölumiðstöðvar
hraðfrystihúsanna og veiði-
stjóra. Komu ekki fram tilmæli
innan nefndarinnar um að leita
umsagnar þessara aöila að nýju
þar sem svo skammt var liðið,
frá því að þær bárust. í nefnd-
aráliti meirihluta landbúnaðar-
nefndar síðasta þings segir svo
um álit þessara aöila:
„Umsagnir hafa borizt frá
þeim öllum, og má segja, aö
þær séu allar jákvæðar, þótt
misjafnlega sé. Nokkrar bend-
ingar komu fram um breytingar
á frumvarpinu, sem nefndin hef
ur athugað, en meirihlutinn tel
ur ekki ástæðu að beita sér fyr
ir að þessu sinni. Eru þær jafnt
fyrir því til athugunar og leiö
beiningar við framkvæmd lag-
anna, sem þær einkum snerta.“
Náttúruverndarráð vitnar x
svari sínu til umsagnar ráösins
frá 5. maí sl., er þá var sent
Alþingi. Eru allir ráðsmenn að
einum undanskildum mótfalln-
ir frumvarpinu. í svari forstöðu-
manns Náttúrugripasafnsins,
sem einnig er andvígur frum-
varpinu, enda einn af fulltrúum
í náttúruverndarráöi, eru ýms-
ar hugleiðingar um minkaeldi og
loðdýrarækt. Er þar af tals-
verðri fimi útlistaö um hugsan
lega hættu af blöndun nýrra af-
brigða við villiminkinn, sem fyr
ir er í landínu, og ennfremur er
því haldið fram, að villiminkur
inn hér fari að verða skaölítill.
Vafalaust má á ýmsa vegu stilla
upp myndum af hugsanlegum
fyrirbærum í lífi minksins í land
inu á næstu árum, bæði án nýrr

ar blöndunar og með henni.
Tilgangur minkaeldis í búrum
er ekki sá að blanda honum
villtum viö þann mink, sem fyr
ir er í landinu, enda þótt eng-
um detti í hug að fullyröa, aö
ekki kunni dýr að sleppa úr
haldi. Hitt er víst, að minka-
eldi með sem verðmætustum
felddýrum veröur því aöeins
sett á stofn, að vandlega sé frá
loðdýragörðunum gengið. Fer
þar saman skylda ráðuneytisins
um eftirlit og hagsmunir rækt-
unarmanna að tapa ekki hinum
verðmætu dýrum né baka sér
viðurlög.
J lok umsagnar sinnar gerir dr.
Finnur þá tillögu, að verði
minkaeldi leyft, þá yrði helzt
leyft eitt bú í Vestmannaeyjum
sem reynslubú. Rökstyður hann
það með einangrun eyjarinnar
annars vegar og með mergð
fæðuefna fyrir minkinn. Þessi
tillaga er athyglisverö. En við
hana er þó það að athuga, að
Vestmannaeyjar eru að líkind-
um ekki heppilegur staður til
þessa eldis vegna rakrar veðr-
áttu, sem áhrif hefur á feldinn
Beztur feldur er talinn fást í
þurrviörabyggðum. Eru að því
leyti beztu skilyröin norðan-
lands. Skynsamlegt viröist, að
þau 5 fyrstu bú sem ráðgerð eru
séu staðsett þannig, að þessi
tvenn höfuðskilyrði njóti sín
sem bezt: hagstæð veðrátta og
gnægð fiskúrgangs í nágrenn-
inu. Þrátt fyrir það að Vest-
mannaeyjar uppfylli að Iíkind-
um illa annað skilyrðið, þá gera
þær það þvi betur meö hitt,
Þetta frunivarp byggir trú á
atvinnugrein, sem er umtals-
verður þáttui’ í verðmætaöflun
nágrannaþjóða okkar. Náttúru-
leg skilyrði eru hér i bezta lagi.
Við trúum því einnig, aö fram-
tak og dugur okkar sjálfra
bregðist ekki fremur £ þessu
efni en öðrum á atvinnusviðinu,
sem framfarasaga okkar síð-
ustu áratugina vitnar svo vel
um. Við leggjum til, að frum
varpið veröi samþykkt með eft
irfarandi breytingum:
1. Við 6. gr. Síðasta máls-
grein: „Leyfi til minkaeldis“ o.
s.frv. falli niður.
2. Við 8. gr. Greinin falli niður
3. Við ákvæði til bráðabirgða:
Aftan við bætist ný málsgrein,
svohljóðandi: Leyfi þessi má þó
aðeins veita í byggðarlögum
þar sem villiminks hefur oröið
vart. Heimilt er þó að veita leyfi
fyrir einu af þessum 5 búum í
Vestmannaeyjum.
Alþingi, 9. marz
Gunnar Gíslason,
formaður.
Jónas Pétursson,
framsögumaður.
Sverrir Júlíusson.
Björn Pálsson.
1966.
Náttúrufræðistofnunin tel-
ur mmkaeMi varhugavert
Gerir tillögu um tilraunabú i Vestmannaeyjum til vara
Mlnkasldnn hjá Kristján! Kristjánssyni feldskera.
Leitað var álits Náttúru-
fræðistofnunar íslands, er
minkamálið var til umræðu í
neðri deild og einnig Náttúru-
vemdarráðs. Hefur Vísir áð-
ur greint frá umsögn þess.
Hér fer á eftir í heild umsögn
Náttúrufræðistofnunar ís-
lands um málið.
JTæstvirt landbúnaðamefnd
neöri deildar Alþingis hef-
ur með bréfi dags. 11. þ.m. ósk
aö umsagnar minnar um frum-
varp til laga um loðdýrarækt,
sem lagt hefur verið fyrir Al-
þingi.
I frumvarpi því, sem hér um
ræðir, eru nokkur almenn á-
kvæði um loödýr og Ioödýra-
rækt, stofnsetningu svonefndra
„loðdýragarða" o.s.frv. Mér er
ekki fyllilega ljóst, hver ástæða
er fyrir því, að flm. frv. hafa
tekiö hér upp orðið loðdýra-
garður (á dönsku pelsdyrgárd)
í stað orösins loðdýrabú (sbr.
fjárbú), sem við hingað til höf
um notazt við og raunar er orö
ið rótgróiö í íslenzku máli. I því,
sem hér fer á eftir, mun ég því
nota orðið loðdýrabú ( stað loð-
dýragarös.
Ég verð að játa, að það veld-
ur mér nokkrum erfiðleikum að
taka afstöðu til umrædds frum
varps, því að þar er þess hvergi
getið, hvaða dýr sé fyrirhugað
að ala í væntanlegum loðdýra-
búum né heldur hvort fyrirhug
að sé að flytja til landsins loö-
dýr í þvi skyni. Vel getur komið
til mála aö ala íslenzk dýr, svo
sem refi og íslenzka villiminka
í loðdýrabúum, og kemur þá
auövitað ekki til innflutnings á
loðdýrum. En grunur minn er
sá, að flm. frv. geri ráð fyrir
innflutningi loðdýra, en um slík
an innflutning eru ströng á-
kvæði í gildandi lögum. f 2.
gr. 1. nr. 15/1948 er mælt svo
fyrir, aö innflutningur á hvers
konar dýrum sé háður leyfi
landbúnaðarráðherra og að leyfi
megi ekki veita, nema stjórn
Búnaðarfélags Islands mæli með
því og yfirdýralæknir sam-
þykki innflutninginn. Þá eru á-
kvæöi í 5. gr. laga nr. 48/1956,
um náttúruvemd, um að leita
skuli umsagnar náttúruverndar-
ráös áöur en leyfi er veitt til inn
flutnings á lifandi dýrum.
Þó að frv. það um loödýra-
rækt, sem nú hefur verið lagt
fyrir Alþingi, verði samþykkt,
haggar það ekki á nokkum hátt
viö ákvæðum gildandi laga um
innflutning dýra. Frv., þótt að
lögum yrði, verður því aldrei
nema pappírsplagg, nema þeir
aðilar, sem um þessi mál eiga
aö fjalla, veiti leyfi til innflutn-
ings loðdýra. En það að ég sé
ekki beinlínis einn af þeim aðil-
um, skal hér vikið nokkru nán-
ar að þessari hliö málsins.
A/egna afskekktrar legu hefur
ísland nær algera sérstöðu
aö því er varðar fábreytni gróð-
urs og dýralífs. Innflutningur
dýra, hvort sem um húsdýr eða
villt dýr er að ræða, til slíkra
landa getur því og hefur raun-
ar oft haft ófyrirsjáanlegar af-
leiðingar. Þess vegna ber að
gæta ýtrustu varúöar í sam-
bandi við innflutning dýra til Is-
lands, og á þetta jafnt við um
villt dýr og loödýr, sem ætluð
em til eldis í loödýrabúum.
Sannleikurinn er sá, að að þaö
hefur aldrei og mun aldrei tak
ast að koma í veg fyrir til fulls
að slík dýr sleppi úr haldi.
Þess vegna er algerlega óverj-
andi að láta vafasama stundar-
hagsmuni marka stefnuna í mál
um af þessu tagi. Afleiðingam-
ar af þvl geta orðið miklu geig*
vænlegri en nokkurn órar fyrir.
Nú má segja, að nokkm öðm
máli gegni um innflutning
minka til íslands, þar sem mink
ur er hér þegar orðinn landlæg-
ur og veröur sennilega aldrei
útrýmt. En það er önnur hlið
á þessu máli, sem ég er ekki
viss um að menn almennt hafi
gert sér fyllilega ljósa. Við verð
um að gera ráð fyrir, að minkar
sem kynnu að verða fluttir til
landsins, sleppi öðru hverju úr
haldi. Afleiðingin af því hlýtur
því aö verða sú, að til viðbótar
hinum villta minkastofni sem
þegar hefur aðlagaö sig að ís-
lenzkri náttúru, komi öðm
hverju hópar af aliminkum út
í náttúruna, en það em einkum
þeir minkar, sem valda mestum
usla og tjóni. Slíkir minkar
hafa ekki tileinkað sér hina hefö
bundnu lífshætti villtra dýra,
þeim fjölgar sennilega miklu ör
ar en villiminkum, og það er
miklu meiri hætta á, að þeir
fari um myrðandi og drepandi
án tillits til þarfa. Og við verð-
um að gera okkur ljóst, að það
tekur langan tíma, unz slíkir
minkar hafa aðlagað sig um-
hverfi sínu og tekið upp lífs-
hætti villtra dýra eins og sá
minkastofn sem nú er fyrir £
landinu. Sá minkastofn hefur
þetta aðlögunarskeið að baki
sér og ég hef fulla ástæöu til
að halda, að okkur stafi ekki
ýkjamikil hætta af honum, jafn
vel þótt hætt yröi með öllu að
vinna skipulega að eyöingu
hans. 1 þvl sambandi ber að hafa
I huga, að öll villt dýr tak-
marka fjölda sinn sjálf og nátt-
úran hefur séð fyrir því, að skyn
samlegt hlutfall haldist milli
rándýrs og bráðar. En þetta á
auðvitað ekki við um aliminka
sem kyrinu að sleppa úr haldi
og þess vegna er ég andvigur
Framh S bls. 4