Dagblaðið Vísir - DV - 10.03.1982, Blaðsíða 15

Dagblaðið Vísir - DV - 10.03.1982, Blaðsíða 15
DAGBLAÐIÐ& VÍSIR. MIDVIKUDAGUR 10. MARZ 1982. 15 Menning Menning Menning Menning Sleinunn Þórarinsdóttir heldur um þessar mundir einkasýningu að Kjar- valsstöðum og sýnir alls 11 verk. Listakonan á að baid langan náms- feril, eina einkasýningu (Gallerí Suðurgötu 1979) og þátttöku í nokkrum samsýningum. Ný veröld Listakonan gefur okkur innsýn i nokkuð furðulega veröld, tjáða í brenndan leir, efni sem gefur manns- likamanum nýjar víddir og nýja túlk- unarmöguleika. Og ef við fylgjum nöfnum verkanna i bókstaflegri merkingu, getum við sagt að þessir „líkamar" og „hausar" standi utan við okkar venjubundna raunveru- leika (sjá nöfn, verk eins og „skugg- ar", „draumur", „flug", „per- sóna".) Og latneska orðið „persona", sjá verk nr. 7—8, (Steinunnvar við nám á ítalíu 1979— 1980), þýðir einmitt gríma, sem Ieik- arar notuðu til forna-. Þannig tjá verkin okkur visst „líkamsleysi", eða ,,tóm", þar sem spilað er með hið ytra útlit til að virkja áhorfandann í myndelstrinum og jafnvel vekja hjá manni undarlegar kenndir. Þá eru þessi tómu, tjáningarlausu andlit láiin andspænis speglum, sem eru aldrei annað en endurskin hins ytri veruleika, en ná aldrei að sýna okkur hina sálrænu og likamlegu þykkt mannverunnar. Stemmning En þó er varasamt að fara út í of flóknar útlistanir þar sem flesl verkin virðast fyrst og fremst vera hvatar að ákveðinni upplifun, — eins og við sjáum í 2—3 skiptum lág- myndum, sem í einfaldleik sínum og 13. PERSONU sterkari efnisverkun virka líkt og Ijóðrænar stemmningar. Áhorfendum er boðið upp á að raða þessum myndbrotum og túlka þau að eigin vild, vitandi vits, að grunntónninn liggur í efninu sjálfu. Ópersónur . „Leikbrúðurnar i fullri stærð" eiga nokkra sérstöðu á sýningunni, en hafa þó sameiginlegt með öðrum myndum sýningarinnar ákveðið „líkamsleysi". Þessar brúður, sem hanga/detta, virðast þó hafa skýrari • merkingu í umfjöllun listakonunnar. Við getum sagt að sýningin i heild sé „ort" í 3. persónu, sem þó 1. persóna getur tileinkað sér. Þessir „hann", „hún", „það" hafa misst öll persónuleg einkenni og runnið saman Myndlist „Flugið I" nr. 5 (1980. Brenndur leir, ýmislegt). Ljösm. GBK. Gunnar B, Kvaran i „maður", sem i þessum myndum hér er hlaðinn dularfullum blæ, ekkerl ólikum „l'arl fantastique". En þó er ekki því að leyna að efnið sjálft er afgerandi hlutur i listsköp- uninni. Efnið í þessum myndum er aðalhvatinn að þessari sérkennilegu slemmningu sem ríkir á sýningunni. Það verður því spennandi að fylgjast með úrvinnslunni, hvort „persónan" eigi eftir að fá skilgreindari og skýr- ari meiningu. -G.B.K. Bandarískir brunnmigar og bræður þeirra á atómöld Við eigum sagnir um rismikla öld sem hlolið hefur nafnið vikingaöld. — Ýmsir með Moggasiðgæði hafa reynt að skipa öld þessari virðulegan sess í sögunni og freistað þess að sveipa hana gullnum ljóma. Sann- leikurinn er hinsvegar sá að þetla er öld gangstera, sem freista þess að ná hámarki á okkar atómöld. Menn slógu sér saman sem kallað er og fóru í svonefndan hernað lil að afla sér fjár og frama. Þetta þýddi, að fara á fjarlæga slaði til rána og ill- virkja. Þeir gengu á land þar sem varnarlaust og friðsamt fólk átti sér einskis ills von. Konum var nauðgað, börn henl á spjótsoddum, gamal- menni lemstruð og fjöldinn af fólk- inu drepinn, sumt hneppt í þrældóm. Síðan kveikl i kotunum eftir að öllu hafði verið rænt sem hægt var að nola. Þelta var á þeirra máli að afla sér fjár og frægðar. Nautgripum öllum smalað, drepnir og flutlir burtu. Þetla voru nákvæmlega sömu skýrsl- ur og bárusl frá Kóreu, Vielnam og Suður-Ameriku, aðeins munur á lækni. Ég man svo langl að ég las fagnaðarskýrslu af Malakkaskaga þar sem Bretar brenndu lil ösku 40 þorp til að koma friði á. Þessir menn eru alllaf með biblíuna i annarri hendi og byssuna í hinni til að vernda friðogsiðgæði. Mörgum verður á að spyrja hvað þetla fólk í fortið og nútið hafi gert fyrir sér. Þessi slóri glæpur er sá að biðja verndarana að hvika sér frá svo sólin geli skinið á það. Það langar lil að lifa á einskonar mannsæmandi háll í sínu eigin landi sem hrifsað hefur ver- ið af því. Sá einasti glæpur sem viðurkenndur er, er að vera á móti glæpunum. Nú verður manni á að spyrja, hverjir það eru sem stíga þennan darraðardans á dauðra manna búk- um. Eru það ekki einhverjir skrælingjar í líkingu við sósialista? En það undarlega verður uppi á teningnum að þetta eru friðelskandi þjóðir, Bretar, Frakkar, Hollending- ar með bróður að baki, Bandaríkin. Þetla eru hvorki meira né minna en máttarstólpar þessa hnatlar með bros á vör og kærleikann i kjaflvikinu. „Hvað mun innar?" sagði karlinn sem fann lúsina á lanngarðinum. Okkar siðasti brunnmigur sem um gelur í sögu gisli hjá örfátækum bónda á Vestfjörðum, að morgni greiddi hann næturgreiðann með þvi að míga í brunn hans. Nú er öldin önnur, tæknin hefur hent fyrir borð svona hafurtaski. Okkar mikli mat- og lífsbrunn- ur er 200 mílna landhelgin. Sá brunnur mun nú vera hlaðinn kjarn- orkusprengjum og eiturtuðrum og borin von um að verða fullmiginn. spjótsodda, svona vinnur tæknin á. Hugsjón höfuðþjóðar framvindunn- ar er að kúga hverl smáríki sem á ein- hver nállúruauðæfi til að láta þau af hendi, eða kalla yfir sig dóm hins slerka. Þessi forystuþjóð og hennar bræður berjast um hinn þriðja heim. Leggja þeim til vopn, lári og gjafir uns mótstaðan er þrotin og þá fljúga hinir sameiginlegu náhrafnar aflur á hræ. Þytur skelfingarinnar hefur nú far- ið um Vestur-Evrópu og fólkið neilar að deyja fyrir stórmennin með her- læknina í handarkrikanum. En hvað sem hinir sleigurlátu slátrarar segja og gera, pippar angistarsviti þeirra ,undan herklæðum blekkingarinnar. Þeir geta ekki án alþýðunnar verið, sem trúir ekki lengur á mannfómir, heldur belra mannlíf. En slikl þola auðmangarar ekki. Alþýðan má ekki eygja þá hugmynd að hún hafi meiri Kjallarinn Halldór Pjetursson V ^Þytur skelfingarinnar hefur nú fariö um Vestur-Evrópu og fólkið neitar að deyja fyrir stórmennin meö hertæknina í handarkrik- anum," segir Halldór Pjetursson í grein sinni. Kúrekarnir eru endurreistir afreks- menn frá víkingaöld, ásaml heila- klofnum karlpeningi með staðna hugsun. Nú henda þeir í San Salva- dor börn á byssustingum í stað skyldur við lífið sjálft en vetnis- sprengjur og vikapillar hennar. Frésl hefur frá Bandarikjunum að hand- langarar forsetans hafi nú bannað að hann hafi viðtöl við fréttamenn, utan að slerkir menn séu við hvora hönd, sem geti tekið i taumana ef hann er of berorður um fagnaðarboðskapinn. Hið hryllilega ásland í rikjum Suð- ur-Ameríku, sem Bandarikin brjóst- fæða, er orðið svo að jafnvel Tíminn birtir grein þann 12.1 '82 með svo- hljóðandi fyrirsögn: „Svo óralangt frá guði, en svo nálægt Bandaríkjun- um". Grein þessi er svo hryllileg að hún þarfnast engra útmálunar, en þýðir á máli Bandaríkjaforseta: Sið- mennlaffar hcrnaðaraðgerðir. Hér er enginn lepruskapur hins frjálsa heims. Við gelum kannski ekki veitt mikið viðnám en meðan við drögum að okkur ferskt loft og höfum vitund af sannfæringu, er betra að slanda á hnjám en falla í auðmýkt flatur nið- ur. Það er hugsunin um öryggi lífsins og siðgæði þess sem okkur er skylt að halda vörð um og ávaxta. Það. eitt getur stöðvað ofurmenni alheimsk- unnar. Alvaldið gaf okkur þennan hnött með óþrjótanlegum gögnum og gæðum, þótt annað standi á siðum auðhringanna. Þá skopmynd vantar alllaf undir tanngarðinn. Þá er okkur ekki síður skyll að horfa og hugsa um himingeimmn. Þar munu ótal byggðir hnettir og margl bendir til að við fáum hugdetl- ur þaðan, þóll ekki sé enn sannað visindalega en margir okkar mestu hugsuðir eru sem óðast að fallast á slikt. Hinar mestu menningarþjóðir fornaldar voru komnar lengra á því sviði en við. Má þar nefna Grikki, Rómverja, Indverja, Kinverja og fleiri þjóðir sem við viium litil skil á. .lafnvel Biblian morar af slíkum sognum, sem benda til tengsla úl í geiminn. Flestir hafa að einhverju þá trú að maðurinn deyi ekki út, enda væri fáránlegt að hugsa sér annað. Öll tilveran frá loppi lil láar er lif- ai'di, ælli þ;i loppstykkið eitt að falla fyir róða. I ilgáiui lmii i! ills lyrsiar og verða með timanum ao viMudum. Eitt gæti kannski sloppað hina eiginlegu mannælu, að ef eitthvað væri rétt i þvi sem sjáendur segja um hina verstu menn er þeir koma'til annarra búslaða. Kirkjan hafði lengi hvelvíti á oddinum, en bústaðir þess- ara manna eru lilt fýsilegri. Þetta byggist á því að maðurinn verður að bera ábyrgð á verkum sínum, sem er hiðeina rélllæti. Allir hinir verstu menn verða á sér- stökum slöðvum að ganga sjálfir í gegnum allt það ægilega sem þeir hafa öðrum bruggað. Þetla er bara réttlæti og engum rentum á þá bætt. Réttlætið er áltaviti lilverunnar og verður ekki umflúið, eða bætl með krónum. Þegar þessir meinvættir lits- ins hafa lokið sinni skelfingargöngu, er þeim send hjálp til að byrja nýtt líf. Þetia er ekki seti fram sem vis- indi, en hollt væri mörgum að Ijá því eyra. Halldór Pjetursson, rilhöfundur.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.