Dagblaðið Vísir - DV - 23.03.1985, Qupperneq 20

64
DV. LAUGARDAGUR 23. MARS1985.
Fátækrahverfi stórborganna geta engan veginn skapað ma.insæmandi lifsskiiyrði fyrir þá sem þarbúa.
■ ••
Eftir flóð frétta frá þurrkasvæðun-
um í Eþíópíu höfum við Vesturlanda-
búar enn einu sinni vaknað upp af vær-
um blundi. Það eru einhverjir sem
svelta úti í heimi. Við festum tölur á
gömlu frakkana og sendum þá til
Afríku. Svo fara heilu flugfarmarnir
með næringarríkt kex. Kannski fáum
við að framlengja líf nokkurra,
kannski fær eitthvert bamið að lifa
lengur.
Að lifa án þess að fá nægan mat, án
þess að hafa fasta búsetu, án vinnu, án
öruggra tekna, án þess að fá hreint
vatn, án fata, heilsugæslu eöa skóla,
þetta er daglegt brauö hjá fimmta
hverjum jarðarbúa. Tæpur milljarður
íbúa jaröarinnar lifir í algerri örbirgð
og býr við stöðugt hungur. Þetta
ástand er lifshættulegt. Það er ein al-
gengasta dánarorsök jarðarbúa.
A hverju ári deyja 15 milljónir bama
í 3. heiminum úr hungri eöa sjúkdóm-
um sem stafa af því, það eru 40.000 á
dag. Börnin deyja úr mislingum, inflú-
ensu eða öðmm venjulegum smitsjúk-
dómum. Þau deyja vegnaþessaðvatn-
ið, sem þau drekka, er ekki hreint og
vegna þess að þau fá ekki næga fæðu.
Onæmiskerfi þeirra er ekki nógu sterkt
til að mæta veikindum sem öll böm
þurfa að ganga í gegnum. Þau deyja úr
fátækt.
Þurrkar í Afríku
Saharaeyðimörkin teygir sig yfir
Afríku noröanverða. Hún liggur á
breiðu þurrkabelti sem nær hringinn í
kringum jörðina. „Sahara” er ara-
biska og þýðir „eyðimerkur”. Þetta er
fleirtöluorð. Sahara er ekki ein eyði-
mörk heldur margar. Þessar sand-
auðnir breiða úr sér og á hverju ári
gleypa þær stærri og stærri landsvæði.
Egyptaland, Álsír, Líbýa, Spánska
Sahara, Marokkó, Mauritania, Malí,
Nígería, Chad, Kenýa, Uganda, Súdan,
Sómalía, Eþíópía, Efri-Volta og Græn-
höfðaeyjar; alls staðar eru þurrkar
landlægir.
1968 vom slæmir þurrkar í suður-
hluta Sahara, nánar tiltekiö í héraðinu
Sahel í Efri-Volta. Milljónir húsdýra
féllu og a.m.k. 250 þús. manns létu líf-
iö. Þurrkarnir stóðu í 6 ár, eða allt til
ársins 1974, en þá rigndiaftur. Á Græn-
höfðaeyjum rigndi nú í haust en þá
höföu verið þar þurrkar í samfleytt 13
ár. Arið 1980 hófust miklir þurrkar í
NA-Afríku og fylgdi þá hungursneyð í
kjölfariö. Þurrkarnir vom verstir í
suðurhluta Súdan, NA-Uganda, NV-
Kenýa, SV-Eþíópíu og Sómalíu. Dag-
lega létust hundmð karla, kvenna og
bama úr hungri. I ágúst 1980 birti
tímaritiö Afríka greinar um ástandið á
þurrkasvæðunum og þar segir m.a.:
„Stríðið í Ogaden, skæmr í suðurhluta
Eþíópíu og norðurhluta Uganda,
ásamt náttúruhörmungum, mynda
saman þær hræðilegustu aðstæður sem
íbúar NA-Afríku hafa nokkru sinni
staðið frammi fyrir. A hverjum degi
bætast nýir flóttamenn í hópinn. Hjá
þessu fólki hefur hið eðlilega lífs-
munstur raskast, trúlega fyrir lifstíð.
Þetta fólk verður að treysta á alheims-
samhjálp frekar en sínar eigin ríkis-
stjórnir ef það á ekki að deyja hungur-
dauða.” Þessi frétt hefði ein getað
birst í blaðinu í gær, munurinn er ekki
rnikill, ástandið er enn slæmt.
Þurrkar í S-Ameríku
I NA-hluta Brasilíu eru þurrkar hluti
af daglegu lífi fólksins. Síðasta þurrka-
tímabil stóö yfir í 5 ár eða frá 1978—
1984. Jörðin þomaði upp þar til hún
líktist þurri og spmnginni skorpu, jurt-
ir visnuðu, menn og dýr sultu. Ibúar
NA-Brasiliu voru 28 milljónir og af
þeún létust á þessu tímabili 10 milljón-
ir vegna þurrkanna. Þetta voru aðal-
lega smábændur og landbúnaðar-
verkamenn. Sumir urðu gersamlega
örvinglaðir. I smábæjum söfnuðust
saman flokkar af örvita og hungruðu
fólki sem fór um í hópum, réðst á versl-
anir og rændu rís, baunum og hveiti til
að fara meö heim til bamanna sem
sultu. Einasta vonin var að yfirgefa
sveitina og halda til borganna í suðri,
til fátækrahverfanna í Sao-Paulo og
Ríó de Janeiró. I raun ættu þessir
bændur ekki að þurfa aö fara svona
langt í matarleit. Meðfram allri norð-
austurströnd Brasiliu er ca 100 km
breitt svæði þar sem rignir nóg og
akrarnir eru ávallt grænir. Við strönd-
ina væri leikandi hægt að rækta mat-
vörur sem myndu nægja til að fram-
fleyta allri þjóðinni. Þess í stað er þar
ræktaður sykurreyr og landsvæðið er
í eigu ríkra plantekmeigenda og fyrir-
tækja.
Þegar þurrkar standa yfir í langan
tíma raskast hið viðkvæma jafnvægi
er fólk, sem lifir á „hungurmörkum”,
býr við. Fátæktin þolir ekki sveiflur
náttúrunnar, hungursneyð kemur í
kjölfarið. Skuldinni er skellt á veður-
guðina: Af hverju rignir ekki? Þegar
loks rignir grænkar á ný og umheimur-
inn gleymir þeirri fátækt sem þar rík-
ir, man ekki eftir henni fyrr en næst
þegar þurrkurinn kemur og hungrið
skellur á eins og holskef la.
Borgir
Á tuttugustu og fyrstu öldinni munu
stærstu borgir heims ekki lengur vera í
Bandaríkjunum, Vestur-Evrópu og
Japan. Þær veröa í S-Ameríku, Afríku
og Asíu. Nöfn þeirra em ekki eins fræg
og þær hafa ekki hið glæsilega yfir-
bragö og stolt sem einkennir heims-
borgirnar í dag. Ariö 2000 mun þriöji
hver íbúi jarðarinnar búa í „risa-stór-
borg” í 3. heiminum. Flestir munu búa
í kofum úr bárujárni og pappa; rusla-
haugum eöa meðfram járnbrautar-
teinum.
I Jakarta í Indónesíu búa nú 7
milljónir manna. Utreiknaður fjöldi
árið 2000 er u.þ.b. 16,6 milljónir. I Man-
illa á Filippseyjum mun fólkinu fjölga
úr 5,5 milljónum í 12,3 milljónir. I
Bangkok búa nú 5 milljónir; áriö 2000
má búast við að þessi tala hafi tvöfald-
ast. Þessar tölur em ekki spár heldur
útreikningur á því sem er að gerast ef
sama ástand helst óbreytt. En öll þessi
lönd reyna nú hvaö þau geta til aö
stemma stigu við fjölgun íbúa borg-
anna og til aö hægja á straumnum úr
sveit í borg. Útkoman gæti breyst.
Indónesar sjálfir stefna að því að ekki
verði fleiri en 9,7 milljónir í Jakarta
árið 2000 og sömu sögu er að segja um
Manilla. Vonir og spár stjómvalda þar
eru að íbúafjöldinn verði ekki yfir 10
milljónir. Þrátt fyrir að þéssar vonir