Dagblaðið Vísir - DV - 23.03.1985, Qupperneq 21

DV. LAUGARDAGUR 23. MARS1985.
65
Texti: Ástríður Stefánsdóttir
í Suður- og Mið-Ameriku er barnadauði algengur. Hann er bara ein af óumflýjanlegum staðreyndum lifsins.
I
standist munu báöar þessar borgir
veröa mjög fjölmennar, næstum eins
fjölmennar og London sem var næst-
stærsta borg í heimi árið 1950. Árið
2000 er áætlað að Mexíkó City verði
fjölmennasta borg í heimi en þar munu
þá búa um31 milljón manna.
I SA-Asíu, eins og annars staðar í 3.
heiminum, er íbúaf jölgun í borgum tví-
þætt: annars vegar er það fjölgun
þeirra íbúa sem fyrir eru og hins vegar
er fjölgunin vegna fólksflótta úr sveit í
borg. Til sveita flosna bændur upp frá
búum sínum vegna uppskerubrests,
náttúruhamfara, skæra og fátæktar.
Borgimar lokka, þar eru atvinnu-
möguieikarnir, peningarnir og þjón-
ustan. A síöustu árum hefur komið
fram sú þróun i SA-Asíu að foreldrar
eignist færri börn og er Kína e.t.v. Ijós-
asta dæmið þar um. Það tekur mörg
ár, jafnvel kynslóðir, aö s já árangur af
breyttum hugsunarhætti. Þeir for-
eldrar, sem koma til með að ala upp
sín böm eftir 15 ár, em þegar fæddir og
ákvörðun þeirra um fjölskyldustærð
kemur ekki til með að sýna árangur
fyrr en langt er liðið á 21. öldina. Sú
kynslóð ræður litlu um fjöldann árið
2000. Hann er þegar ráðinn.
Glæpir
1 risaborgum þriðja heimsins, þar
sem meiri hluti íbúanna lifir á mörkum
iífs og dauöa, er hlutfall glæpa óeöli-
lega hátt. Á Filippseyjum gerast 4/5
hlutar tilkynntra glæpa í miðborg
Manilla og morð eru óeðlilega algeng.
Þrátt fyrir tilraunir stjórnvalda til að
hafa he.mil á glæpaöldinni virðist
vandamálið sífellt versna.Reynt hefur
verið að leysa málið með því að flytja
fólk í burtu úr miðborginni en þetta ber
litinn árangur, fólkið heldur áfram að
hrúgast þar upp. Það er dýrt að f erðast
meö almenningsvögnum til miðborg-
arinnar, þar sem atvinnan er, og jafn-
vel þeir, sem hafa fasta vinnu, hafa
ekki efni á því að búa i hinum nýju út-
hverfum. I góðæri eins og 1980 voru
45% íbúa í fátækrahverfum Manilla at-
vinnulausir og 80% bama á forskóla-
aldri voru vannærð. Með aukinni sam-
hjálp og félagslegum úrbótum má
e.t.v. vænta þess að tíðni glæpa minnki
en á tímum fjármálakreppu er litilla
úrbóta aö vænta í félagsmálum.
Barátta yfirvalda í Manilla gegn
glæpaöldunni lofar því ekki góðu — enn
hillir ekki undir lausn.
Ríó de Janeiró er fræg fyrir hvítar
strendur, fallega legu, fögur hverfi og
skemmtanir. Þar er líka fleira; áfeng-
issýki er landlæg, fjölskyldur leysast
upp, 650 þús. böm búa á götunni. Þau
hafa enga fasta búsetu, fara gjaman
um í flokkum og lifa á þjófnuðum. Hjá
þessum bömum eru sultur, hnífabar-
dagar og dauði daglegt brauð. I S-
Ameríku einni er áætlaö að nú gangi
um götumar 40 milljónir heimilis-
lausra barna. I þeirra heimi gilda ein-
ungis lög f rumskógarins — sá sterkasti
lifir. Þau em engan veginn í stakk búin
til að mynda eðlileg tilfinningaleg
tengsl við nokkurn mann. Þessi börn
jeiga líka eftir að eignast böm; hver er
framtíð þeirrar kynslóðar? Er þar
kannski verið að framleiða vélbyssu-
fóður fyrir skæmliðahreyfingar og
heri?
Að vera fátækur
Hér að ofan hefur verið tæpt á ör-
fáum atriðum sem tengjast þeirri fá-
tækt og þeirri örbirgð sem stór hluti
þess fólks, sem býr í löndum Afríku,
Asíu og Suður- og Mið-Ameriku býr
við.
Við erum öll íbúar jarðarinnar, við
erum öll ábyrg hvert gagnvart öðru og
gagnvart þessari jarökringlu sem við
viljum innst inni ekki sprengja í loft
upp. Við þurfum nú að horfast í augu
við þá staðreynd að ef ekkert verður að
gert muni þriöjungur jarðarbúa árið
2000 búa viö algera fátækt. Þetta fólk
veröur á botni þess samfélags sem það
lifir í, getur aldrei gert áætlanir fram í
tímann og verður alltaf úti á ystu nöf.
Fátækur maður er utan við samfé-
lagið, hefur engin áhrif á gang mála,
hann hefur ekkert val. Hann getur
aidrei stjórnað eigin lífi. Með fátækt-
inni kemur vonleysið, þessi beinharða,
svarta vitneskja um að ekkert komi til
með að breytast, a.m.k. ekki til hins
betra.
Heimildir:
World Health, WHO, júní 1984.
Africa, Africa Journal Ltd. London,
ágúst 1980.
National Geographic, nóv. 1979.
Kontact, Mellem folkeligt samviske
nr.3,1984/85.
RISABORGIR ÁRIÐ 2000
(Ibúafjöldi i milljónum)
Borgir 1950 1975 2000
Mexico City 3JI 11,9 31,0
Sao Paulo 2Æ 10,7 25,8
Tokýo 6,7 17,7 24,2
New York 12,3 19Æ 22,8
Shanghai 54) 11,6 22,7
Beijing 2,2 8,7 19,9
Rio de Janeiro 2,9 8,9 19,0
Arið 2000 býr meirihluti ibúa jarðarinnar i borgum og stórum bæjum. 1980
bjó 41% ibúa jarðarinnar í borg. Við lok aldarinnar verður þessi tala komin
upp í 51%. Þessar breytingar verða aðallega f 3. heiminum. Af 10 stœrstu
risaborgum heimsins árið 2000 verða 8 í þriðja heiminum.
SSTU OÍCi
ALICE
S^JY RTI 3TOF/ .N
STÚDÍÓ
erbiekk j 8
Við höfum lagt
traust okkar
áOSRAM