Dagblaðið Vísir - DV - 27.05.1988, Síða 15

FÖSTUDAGUR 27. MAÍ 1988.
15
Röng fullyrðing
„Útgjöld skattgreiöenda vegna
offramleiöslu í landbúnaöi sam-
svara ráðherralaunum á hvert lög-
býh í landinu“. (Jón Baldvin
Hannibalsson fjármálaráðherra í
Alþýðublaðinu 17. mai 1988.)
Engin ein atvinnugrein í landinu
hefur setið undir öðrum eins
sleggjudómum og landbúnaðurinn.
Því miður ganga þeir flestir í sömu
átt: að bölsótast er yfir framlögum
til landbúnaðarmála og látið hta
' svo út að þessari atvinnugrein sé
haldið á floti með styrkjum og þar
meö að bændur landsins séu ómag-
ar á þjóðinni.
Það er ekki einungis að slíkar
fuhyrðingar séu settar fram af ein-
stakhngum heldur er það hreinlega
stefna ákveðinna fiölmiðla að
vinna í þessa átt og heilu stjórn-
málaflokkamir, með formenn sína
í fararbroddi, virðast telja sér það
til tekna að gera htið úr land-
búnaði og þeim sem við hann
vinna.
Ríkisframlög og tekjur
vegna landbúnaðarmála
Fyrir nokkru birtist í Alþýðu-
blaðinu viðtal við Jón Baldvin
Hannibalsson, fjármálaráðherra
og formann Alþýðuflokksins. Þar
segir fjármálaráðherra landsins
m.a. eftirfarandi: „Útgjöld skatt-
greiðenda vegna offramleiöslu í
landbúnaði samsvara ráðherra-
launum á hvert lögbýh í landinu."
Þessi fuhyröing ráðherrans
stenst ekki og er undarlegt ef fjár-
málaráðherra veit það ekki sjálfur.
Th að upplýsa hvað rétt er í þessu
sambandi skulu hér gefnar sem
bestar upplýsingar um bein ríkis-
framlög th landbúnaðarmála og
tekjur sem ríkissjóður hefur vegna
lanbúnaðar.
Á fjárlögum fyrir árið 1988 voru
framlög ríkissjóðs sem hér segir (í
þús. kr.) og eru meðtalin fjárfram-
Kjallarinn
Níels Árni Lund
Starfsmaður landbúnaðar
ráðuneytisins
lög sem beint eða óbeint koma í
staöinn fyrir kostnað hjá bændum:
Gjöld:
Búnaðarfélag íslands 61.291.-
Rannsóknarstofnun landb. 94.578.-
Áburðarverksmiðj a
ríkisins 20.000.-
Skógrækt ríkisins 64.958.-
Landgræðsla ríkisins 54.083.-
Sauðfjárveikivarnir 241.923.-
Verðlagsnefnd 5.420.-
Veiðimálastofnun 45.590.-
Yfirdýralæknir 41.850,-
Einangrunarstöð 2.150.-
Stofnlánadeild landbún. 34.620.-
Jarðræktarlög 171.258.-
Jöfnunargjald 295.000.-
Útflutningsuppbætur 527.000.-
Framleiðnisjóður 429.000,-
Búfjárræktarlög 25.711.-
Lífeyrissjóður fiármrnt. 57.780.-
Lífeyrissjóður viðskrnt. 222.000.-
Niðurgreiðslur 1.365.000.-
Endurgreiðsla sölusk. 1.290.000.-
Tekjur:
Innheimt grunngjald 234.000.-
Ihnheimt sérst. grunngj. 229.000.-
Innheimt
kartöflugj. (áætl.) 100.000.-
Innheimta sölusk. á árinu
af búvörum 3.475.000.-
5.049.212.- 4.038.000.-
Alls úr rikissjóði nettó 1.011.212.-
Niðurgreiðslur
eru hagstjórnartæki
Samkvæmt þessu greiðir ríkis-
sjóður nettó th landbúnaðarins
einn mhljarð króna. Rétt er þó og
skylt að taka nokkur atriði fram
sem lækka þessa tölu verulega eða
snúa henni jafnvel við.
Skógrækt ríkisins þjónar t.d.
bændum ekki nema að hluta th.
Hún sinnir mun stærra hlutverki,
bæði fyrir einstakhnga, ótengda
landbúnaði og þjóðinni allri í hehd.
Af þessum sökum er ekki rétt að
telja framlög th hennar sem fram-
lög th bænda þótt það sé hér gert.
Sömu sögu má segja um Land-
græðslu ríkisins, yfirdýralæknir og
Veiðimálastofnun. Ófært er að
halda því fram með réttu að þessir
aðhar þjóni eingöngu bændum
landsins.
Þá vita allir sem ekki eru heha-
þvegnir af áróðri að niðurgreiðslur
landbúnaðarvara dehast jafnt nið-
ur á alla neytendur. Meira að segja
fá bændur minna af þeim en aðrir
þar sem heimtekið kjöt er ekki nið-
urgreitt.
Niðiu'greiðslur eru hagstjómar-
tæki ríkisvaldsins sem með þeim
kýs að greiöa niður ákveðnar vörur
sem ætla má að koihi landsmönn-
um öhum th hagsbóta í lægra vöru-
verði. Landbúnaðarvörur em m.a.
valdar vegna þess að niöurgreiðsla
þeirra kemur bammörgum fjöl-
skyldum og láglaunfólki th góða.
Auðvitað gætu stjómvöld ákveðiö
að greiða aðrar vörutegundir niður
á sama hátt, t.d. verð á bensíni, ef
hún teldi að það skhaði æskhegum
árangri. Því er ekki rétt' að telja
niðurgreiðslur styrk th bænda eins
og svo oft er gert.
Sömuleiðis er það svo að jöfnun-
argjaldið er endurgreiddur sölu-
skattur og því, ásamt „endur-
greiddum söluskatti", er ætlað að
vega á móti hækkun útsöluverðs
sem stafar af álögðum söluskatti
og stuðlar að því að halda niðri
verði á þessum vömm til neytenda.
Þá má líka benda á með rökum
að inn í þessa upptalningu vantar
fjölmarga hði sem ríkissjóður fær
tekjur af í gegnum landbúnaðinn
og bændastéttina sem ekki koma
hér fram. Þar má m.a. nefna tekjur
af sölu veiðheyfa í ár og vötn th
útlendinga sem skipta tugum ef
ekki hundruðum mhljóna króna
og svo mætti áfram telja.
Ekkert einsdæmi
Að síðustu skal á það bent að við
úrvinnslugreinar landbúnaðaraf-
urða og við þjónustu og verslun,
sem beint eða óbeint tengist land-
búnaði, vinna tugþúsundir lands-
manna.
Þá em hér ekki taldar skatttekjur
ríkissjóðs af bændum eða öömm
þeim sem við landbúnað vinna.
Skyldu þær ekki nema einhverjum
mihjörðum króna?
Þannig má færa mörg rök fyrir
því aö ríkissjóöur greiði ahs ekki
th landbúnaðar þann rúma mhlj-
arö sem tölumar hér að framan
gefa th kynna og að landbúnaður-
inn skhi, þegar allt kemur til alls,
ríkissjóði verulegum tekjum en þar
sem ætlunin er að hrekja fullyrð-
ingu fjármálaráðherra skal þessum
mhljarði lofað að standa við út-
reikning hér að neðan.
Ef nú er litið th þeirrar fuhyrð-
ingar að „útgjöld skattgreiðenda
vegna offramleiðslu í landbúnaði
samsvari ráðherralaunum á hvert
lögbýh í landinu" skal það dæmi
rakið nánar.
Fjöldi lögbýla samkvæmt jarða-
skrá landbúnaðarráðuneytisins er
6469. Ef þeim 1.011.212 þúsundum
króna, sem fram kemur að ríkis-
sjóður greiði með landbúnaði, er
deht á þessi lögbýh sýnir sú út-
koma að framlag á hvert býli er
kr. 156.317 á ári.
Ráðherralaun eru nú, samkvæmt
upplýsingum launadehdar fiár-
málaráðuneytisins, kr. 213.890 á
mánuði, eða rúmlega tvær og hálf
mhljón krónur á ári.
Nú skal hér ekki lagt mat á ráð-
herralaun en þar sem dæmið var
sett upp á þennan máta er rétt að
taka þessa viðmiðun.
Jafnrangar fullyrðingar og sú,
sem hér hefur verið vitnað til, eru
því miður ekkert einsdæmi þegar
landbúnaðurinn er annars vegar.
Níels Árni Lund
„Þá vita allir sem ekki eru heilaþvegn-
ir af áróðri að niðurgreiðslur land-
búnaðarvara deilast jafnt niður á alla
neytendur.“
Andbyr og pus hjá Pósti og síma
Síðustu misserin gerist það æ
oftar að Póstur og sími komist á
síður dagblaðanna og í aðra fiöl-
miðla vegna misbresta á þeirri
þjónustu sem menn hafa vanist að
stofnunin léti áfallahtið í té.
Skammt er að minnast vandræða
með póstþjónustuna á Akureyri og
víðar. Enn skemmra er síðan verk-
lýðsfélögin fengu í fyrsta sinn að
reyna að símskeyti er ekki nægi-
lega trygg leið fyrir verkfallsboðun.
Þetta gerist á „öld upplýsingaflæð-
isins“, þegar tölur, texti og myndir
eru sendar á örskotsstund heims-
homanna á milli. Og nú síðast
verður hversdagsleg jarðsímabhun
thefni blaðaskrifa dag eftir dag, en
hún bitnaði að vísu m.a. á blaða-
manni Morgunblaðsins.
Skýringar Póst og síma
En hveijar em skýringar Pósts
og síma þegar á annað borð drag-
ast einhver svör upp úr höfðingjun-
um þar á bæ?
Jú, stundum er þetta bara röð af
óhappathvhjunum sem enginn fær
við ráðið. En stundum á stofnunin
í einhveiju bash með starfsfólkið,
t.d. þegar aörar ríkisstofnanir og
ríkisfyrirtæki hggja á því lúalaginu
að ræna þjálfuöu starfsfólki frá
Pósti og síma með því að bjóða því
betri kjör. Stundum skhja höfðingj-
amir ekkert í því að starfsfólkið
skuh vera óánægt og segja upp;
búnir að láta það hafa nýja og betri
stóla og hvaðeina. Aldrei er þetta
rakið th þeirra sjálfra á nokkum
KjaHarinn
Leó Ingólfsson
rafeindavirki
- í stjórn Félags ísl.
símamanna
hátt, það er ekkert að athuga viö
launastefnu stofnunarinnar eða
framkomu gagnvart starfsfólki. Og
það er ekkert athugavert við það
þótt á annað þúsund manns láti af
störfum ár hvert hjá stofnun sem
telur u.þ.b. 2100 manns. Þeir verða
bara snakilhr ef verið er að ragast
í svona smámunum.
Óunnin og ómeðvituð
yfirvinna
Hvemig er svo ástatt í launamál-
um símamanna þessa dagana? Það
hggja fyrir upplýsingar um hve
mikið kaupmáttur dagvinnutekna
BSRB-félaga hefur aukist undan-
fama 17 mánuði. Hjá flestum hefur
aukningin verið á bilinu 4,27 th
10,96%. Lestina reka svo póstmenn
með 2,09%, tohverðir með 1,61%
og símamenn með 0,69%. Núll
komma sextíu og níu prósent! Ekki
hafa þeir hrifsað mikið th sín af
góðærinu! Skýringin á þessari út-
reið er ekki sú að símamenn hafi
verið svo vel settir fyrir og þess
vegna mátt prýðhega við þessu.
Fjarri því. Bæði fyrir og eftir em
þeir við botninn hjá BSRB og BSRB
við botninn á vinnumarkaðinum í
hehd.
Vita ráðamenn Pósts og síma af
þessu? Vissulega. Það er sífeht ver-
ið að reka þessar upplýsingar und-
ir neflð á þeim, auk þess sem þeirra
eigin opinberlega birtu launataxtar
draga af þessu dám. Hins vegar
bæta þeir sér og kumpánum sínum
í BHM þetta upp með óunninni
yfirvinnu sem stundum er hka
kölluð ómeðvituð yfirvinna vegna
þess að viðkomandi verður ekkert
var við að hann sé að vinna þá
stundina. Og nú em þetta ekki 20
ómeðvitaðir yfirvinnutímar á mán-
uði, eins og var í byijun áratugar-
ins, heldur 35 th 60; sumar heimhd-
ir segja þó aht upp í 80 tímar.
Biksvart á kolsvart
Til þess að bæta gráu ofan á svart
eða þó öhu heldur biksvörtu ofan
á kolsvart kemur svo skyndhega
dagskipan frá sjálfum stjóra, gegn-
um aðstoðarstjóra, umdæmis-
stjóra, símstjóra og dehdarstjóra
niður í hálfmannaða jarðsíma-
dehdina: „Af með yfirvinnu -
strax!“ Engan þarf að undra þótt
símsmiðunum og öðrum á jarð-
símadehdinni, sem ekki sjá fram
úr verkefnunum, bregði við þessi
ósköp. Enda var þetta óframkvæm-
anlegt og þar að auki ólöglegt.
Launafólk er nefnhega nú á tímum
varið gegn því að þurfa óvænt að
vakna að morgni á aht öðrum kjör-
um og meö miklu lakari tekju-
möguleika en það hafði þegar það
í góðri trú lagðist th svefns að
kvö’di. Breytingar af slíku tagi ber
að tilkynna með fyrirvara, jafn-
löngum uppsagnarfrestinum, svo
ráðrúm gefist th þess að forða sér
í aðra vinnu.
Kemur niður á þjónustunni
Ekki er nema gott eitt um það að
segja að ráðamenn Pósts og síma
séu röggsamir. En mikið væri það
gott ef röggsemin kæmi meir fram
í öðru en því sem að ofan greinir.
Verulegur hluti af röggseminni
mætti t.d. beinast að því að fá fram
lagfæringar á gjaldskránni, lagfær-
ingar sem eru nauðsynlegar og
brýnar ef stofnunin á yfirleitt að
tóra. Og þar eð þeir fá Símablaðið
þá vita þeir að stofnunin hefur
dregist hrikalega aftur úr að und-
anfórnu. Á síðasthðnum 7 árum-
hafa t.d. afnotagjöld af sjónvarpi
hækkað um 989%, hitaveitan í
Reykjavík um 878%, Moggaáskrift
um 606% og lánsHjaravísitalan um
594% en gjöld meðalsímnotenda í
Reykjavík um 328%. Miðað við
lánskjaravísitölu hafa símagjöld
því lækkað um 45% í Reykjavík og
enn meira úti á landsbyggðinni
vegna breytinga á langlínutöxtum.
En auðvitað þarf engar hagtölur,
vísitölur eða sprenglærða spekinga
th þess að vita að það er ekki hægt
th lengdar aö pressa niður gjald-
skrá Pósts og síma með því að níð-
ast á starfsfólkinu. Það kemur mjög
fljótlega niður á þjónustunni og
dugar aldrei lengur en þann tíma
sem það tekur að drepa af sér
mannskapinn.
Leó Ingólfsson
„Lestina reka svo póstmenn meö
2,09%, tollveröir með 1,61% og síma-
menn með 0,69%. - Núll komma sextíu
og níu prósent!“