Dagblaðið Vísir - DV - 31.05.1988, Blaðsíða 8

8
ÞRIÐJUDAGUR 31. MAÍ 1988.
Viðskipti
Könnun á álnotkun á Islandi:
Almenn þekking á áli og hagnýt-
ingu þess er lítil í landinu. Á1 er eini
málmurinn sem framleiddur er í
landinu, en sú þekkingaraukning,
sem vonast haföi veriö til að yrði
meö tilkomu álversins í Straumsvík,
hefur af ýmsum ástæöum ekki átt sér
staö.
Þetta er meginniðurstaða könnun-
ar á vegum Iðntæknistofnunar ís-
lands, Háskóla íslands og íslenska
álfélagsins sem er hluti stærra verk-
efnis er nefnist „íslenskt áltak“.
Á verkefnið að miöa að aukinni
þekkingu á áli í íslenskum iðnaði,
álmelmum og nýtingu þeirra.
Peningamarkaður
INNLÁNSVEXTIR (%) hæst
Innlán óverðtryggð
Sparisjóösbækurób. 18-20 Ab
Sparireikningar
3jarpán. uppsogn 18-23 Ab
6mán. uppsógn 19-25 Ab
12mán. uppsogn 21-28 Ab
18mán. uppsogn 28 Ib
Tékkareikningar, alm. 8-10 Ab.Sb
Sértékkareikningar 9-23 Ab
Innlán verðtryggö Sparireikningar
3ja mán. uppsögn 2 Allir
6mán. uppsögn 4 Allir
Innlán með sérkjörum 19-28 Vb
Innlángengistryggð
Bandaríkjadalir 6-6,50 Vb.Sb
Sterlingspund 6.75-8 Úb
Vestur-þýsk mork 2,25-3 Ab
Danskarkrónur 8-8,50 Vb
ÚTLÁNSVEXTIR (%) lægst
Útlán óverðtryggð
Almennir vixlar(forv) 30-32 Bb.Lb
Viöskiptavíxlar(forv-) (1) kaupgengi
Almennskuldabréf 31-34 Bb.Lb
Viðskiptaskuldabréf(1) kaupgengi Allir
Hlaupareikningar(vfirdr.) 33-35
Utlan verðtryggð
. Skuldabréf 9,5 Allir
Útlán til framleiðslu
Isl. krónur 29.5-34 Lb
SDR 7.50-8.25 Lb
Bandaríkjadalir 8,75-9,5 Úb
Sterlingspund 9,75-10,25 Lb.Bb,- Sb.Sp
Vestur-þýskmórk 5-5,75 Ob—
Húsnæðislán 3,5
Lífeyrissjóðslán 5-9
Dráttarvextir 44,4 3.7 á man.
MEÐALVEXTIR
óverötr. mai 88 32
Verótr. mai 88 9.5
VÍSITÖLUR
Lánskjaravísitala maí 2020 stig
Byggingavísitala maí 354 stig
Byggingavísitala maí 110,8 stig
Húsaleiguvísitala Hækkaði 6% . apríl.
VERÐBRÉFASJÓÐIR
Gengi bréfa verðbréfasjóða
Ávoxtunarbréf 1,5273
Einingabréf 1 2,763
Einingabréf 2 1,603
Einingabréf 3 1,765
Fjolþjóðabréf 1,268
Gengisbréf 1,0295
Kjarabréf 2,803
Lífeyrisbréf 1 389
Markbréf 1,460
Sjóðsbréf 1 1,363
Sjóðsbréf 2 1,272
Tekjubréf 1,383
Rekstrarbréf 1,0977
HLUTABRÉF
Söluverð að lokinni jofnun m.v. 100 nafnv.:
Almennar tryggingar 128 kr.
Eimskip 215 kr.
Flugleiðir 200 kr.
Hampiðjan 144 kr.
Iðnaðarbankinn 148 kr.
Skagstrendingur hf. 189 kr.
Verslunarbankinn 105 kr.
Útgerðarf. Akure. hf. 1 74 kr.
Tollvörugeymslan hf. 100 kr.
(1) Við kaup á viðskiptavíxlum og við-
skiptaskuldabréfum, útgefnum af þriðja
aðila, er miðað við sérstakt kaupgengi,
kge. Búnaðarbanki og Samvinnubanki
kaukpa viðskiptavíxla gegn 31 % ársvöxt-
um og nokkrir sparisj. 30,5%.
Skammstafanir: Ab = Alþýðubankinn,
Bb= Búnaðarbankinn, lb = lðnaðar-
bankinn, Lb = Landsbankinn, Sb =
Samvinnubankinn, Úb= Útvegsbankinn,
Vb = Verslunarbankinn, Sp = Sparisjóð-
irnir.
Nánarl upplýsingar um peningamarkað-
inn birtast f OV á fimmtudögum.
- einfaldar vinnsluadferðir og takmörkuð efhisþekking
Skiptist verkefnið í fjora þætti:
könnun á álnotkun á íslandi - náms-
stefna um ál á íslandi - námsgagna-
gerð - og námskeið fyrir verk- og'
tæknifræðinga. Áðurnefnd niður-
staða er úr fyrsta hluta þessa norr-
æna verkefnis, en markmið þeirrar
könnunar var að draga upp sem
besta mynd af almennri álnotkun og
þekkingu í landinu sem síðan nýttist
við námsgagnagerð. •
Lélegar heimtur
200 fyrirtæki um land allt fengu
spurningalista sendan, þar á meðal
málmsteypur, vélsmiðjur, skipa-
smíðastöðvar og blikksmiðjur.
Heimtur urðu ekki góðar en með
upphringingum tókst að fá svör frá
alls 83 fyrirtækjum. Flest þessara
fyrirtækja eru vélsmiðjur og véla-
verkstæði og gefa niðurstöður könn-
unarinnar því fyrst og fremst hug-
mynd um álnotkun og þekkingu á
henni.
Vöruþróun ekki sinnt
Meðal annarra niðurstaðna könn-
unarinnar má nefna að flest fyrir-
tæki sinna fremur þjónustuverkefn-
um en framleiðsluverkefnum. Þetta
eru oftast lítil fjölskyldufyrirtæki
sem stofnuð eru af iéifáð^HiChnum.
Hafa þau ekki ráðið tíl sín tækni-
menntaða menn og epí getað fepéist
við vöruþróun vegna anna í/þjón-
ustuverkefnum. Þessi þjónustuverk-
efni eru aðallega fyrir sjávarútveg
og fiskvinnslu.
Framleiðslutæknin er yfirlpitt ein-
föld þar sem um er að ræða niður-
skurð á efni, beygingu'og suðu. Þyk-
ir ljóst að þekking á vinnslutækni
fyrir ál sé lítil í þessum fyrirtækjum.
Fjöldi álmelma er í boði
Efnisval virðist sjaldan fara fram
hérlendis nema hvað varðar tæring-
arþol. Er lítið stuðst við efnisfræöileg
atriði við efnisval. Viröast menn ekki
vita af þeim fjölda álmelma, sem í
boði eru, og hinum mismunandi eig-
inleikum þessara efna er geta hentað
misvel eftir aðstæðumr Vrrðist- þaö
nægja mönnum að framleiðslan hafi
rétt mál og rétta lögun en efnis-
fræðilegt ástand skipti engu máli.
„Menn hafa ekki áhyggjur af því sem
þeir þekkja ekki,“ segir í álkönnun-
arskýrslunni, sem Heiðar Jón Hann-
esson eðlisfræðingur hefur unnið.
Segir í lokaorðum skýrslunnar að
ástandið í vinnsluaðferðum og efnis-
þekkingu á áli rnegi bæta mjög með
markvissu namskeiðahaldi og ráö-
gjöf. Loks er vonast til að efnisfræði
skipi veglegri sess í menntakerfinu
en hingað til. Hafa fáir kynnst þeirri
Yfirlit yfir álframleiðslu og úrvinnslu áls í landinu. Reiknað er með að innlend álsteypa verði milli 400 og 500 tonn í
ár. Mestur hluti þeirrar framleiðslu verður fluttur út, en markaður fyrir fullunnið ál er aðeins 2100 tonn samkvæmt
tölum frá síðasta ári. DV-mynd Samúel.
grein og því ekki fariö að læra hana
erlendis og þannig flutt þekkinguna
inn í landið. -hlh
Lítill markaður
erfyrirunnaál-
vöru hér á landi
Miðað við síðasta ár þá er hrááls-
framleiðslan í landinu um 84 þúsund
tonn. Þar af eru um 300 tonn notuð
af innlendum málmsteypum til fram-
leiðslu á fullunninni vöru fyrir inn-
lendan og erlendan márkað.
Þetta kemur fram í skýrslunni um
álnotkun sem sagt er frá hér á síð-
unni.
Innflutningur á hálfunninni vöru -
prófllum, plötum og fleiru - nemur
eitt þúsund tonnum. Hún er notuð
til fullvinnslu á vöru fyrir innlendan
markað.
Flutt eru inn um þúsund tonn af
fullunnum álvörum. Gert er ráð fyrir
að um eitt hundrað tonn af fram-
leiðslu innlendu málmsteypanna fari
á innanlandsmarkað. Þannig neinur
markaðurinn fyrir fullunna álvöru
um 2100 tonnum á ári eða um 2,5
prósentum af hráálsframleiðslunni í
landinu.
í ár er gert ráð fyrir meiri fram-
leiðslu innlendra málmsteypa, eða'
um 400 til 500 tonnum. Þar af verður
hlutur Alpan, pönnuframleiðandans,
um 250 tonn. Mestur hluti þeirrar
framleiðslu fer til útflutnings.
Frá stofnun ísals hefur verið rætt
um að auka þyrfti álframleiðsluna í
landinu, en lítið aö gert. Hefur þá
verið talað um fullunna vöru til út-
flutnings, gjarnan bílfelgur. Eins
hafa komið upp hugmyndir um að
reisa hér verksmiðjur til framleiðslu
á hálfunninni álvöru. Stofnkostnað-
ur við slíkt er gífurlegur og því ekki
orðið úr framkvæmdum.
Vegna stærðar innanlandsmarkað-
arins, eða öllu heldur smæðar, hefur
þótt ljóst að skoöa yrði allar slíkar
hugmyndir með útflutning í huga.
I -hlh
Áhugi á samstarfi ís-
lenskra smáfyrirtækja
- eiga við svipaðan vanda að etja
Verslunarráö íslands stóð fyrir
fundi með eigendum smáfyrirtækja
á Hótel Loftleiðum í gærmorgun. Um
30 manns sóttu fundinn en hann bar
yfirskriftina „Sérstaða íslenskra
smáfyrirtækja1'.
Herbert Guðmundsson, félagafull-
trúi Verslunarráðsins, skipulagði og
undirbjó fundinn.
„Þarna kom fram greinilegur
áhugi á aö stofna til samstarfs eða
tengsla milli smáfyrirtækja. Hvern-
ig, er ekki víst, en haldið verður
áfram að vinna að þessu máli. Það
eru mörg vandamál sem smáfyrir-
tæki eiga sérstaklega við að etja, til
dæmis hvað varðar skattamál og
sameiginlega þjónustu.“
Herbert sagði að hjá Hagstofu ís-
lands væru skráð um 20 þúsund fyr-
irtæki með fjóra starfsmenn eða
færri. Reyndar væri sú tala ekki al-
veg rétt, en tvítalning ætti sér stund-
um stað.
Smáfyrirtæki viröast ekki sitja við
sama borð og hin stærri í ýmsum
efnum. Þar má nefna að sveitarfélög-
in á höfuðborgarsvæðinu sinna lítt
smáfyrirtækjum við skipulagningu á
hverfum fyrir atvinnulííiö. Þannig
getur mörgum smáfyrirtækjum með
alls óskylda starfsemi ægt saman á
einum bletti. Við slíkar aðstæður er
ekki von að samstarf, er leiðir til
hagkvæmni í starfi þessara fyrir-
tækja, verði að raun.
„Samstarf smáfyrirtækja þekkist
um allan heim en hér hefur ekki
borið á slíku. Það hefur orðið í ein-
hverri mynd fyrir tilstilli Iðntækni-
stofnunar og Utflutningsráðs. Hefur
Útflutningsráð til aö mynda komiö á
samstarfi fyrirtækja, er framleiöa
mismunandi útgerðarvörur, um út-
flutning á þeim.“
Herbert sagði ennfremur aö smá-
fyrirtækin ættu við sameiginlegan
vanda hvaö rekstrarformið varðaði.
Þar sem ekki væri um hlutafélög að
ræða, skuldbyndu menn sig í hólf og
gólf og stæði tilvera einnar fjölskyldu
oft og félli með afkomu fyrirtækisins.
Eins viröast skattamál vera smá-
fyrirtækjum óhagstæð viö kaup á
tækjum og skuldbreytingarfærslur,
svo eitthvað sé nefnt.
Þarna virðist hafa veriö lagður
grunnur aö frekara samstarfi smá-
fyrirtækja, en almennur áhugi á
þessu framtaki Verslunarráðs sýnir
að þörfin á samstarfi er fyrir hendi.
Þess má geta að samstarf auglýs-
enda varð til á svipaðan hátt, en upp-
haflega var þörfin á stofnun slíkra
samtaka könnuð með svipuðu fund-
arhaldi og í gær. í dag eiga 60 fyrir-
tæki aðild að samstarfi auglýsenda.
-hlh