Dagblaðið Vísir - DV - 04.08.1989, Blaðsíða 22

FÖSTUDAGUR 4. ÁGÚST 1989.
- segir hæsti skattgreiðandi landsins, Þorvaldur í Síld og fiski
Hann var önnum kafinn inni í
framleiðslusalnum þegar blaða-
maður kom til að fmna hann; reffi-
legur í sloppnum og ekki að sjá á
hohúm að árin séu bara tvö í átt-
rætt. Hvern dag byrjar hann á að
synda tvö hundruð metrana í laug-
unum og er kominn í vinnuna
klukkan átta. Athafnamaður fram
í fingurgóma og hvergi gefið eftir.
Það er heldur engin tilviljun að
hann hefur verið skatthæsti maður
landsins í áraraðir. Árangur lífs-
starfs hans segir hann vera að
þakka vinnu og aftur vinnu, enda
segist hann ekkert hafa betra við
tímann að gera en að vinna.
„Er það ekki fulldjúpt í árinni tek-
ið að kalla mig athafnamann?" seg-
ir Þorvaldur Guðmundsson í Síld
og fiski þegar blaðamaður nefnir
það orð á nafn.
En hver er hann, þessi maður sem
vakið hefur jafnmikla athygli í
gegnum tíðina og raun ber vitni?
„Ég er fæddur og uppalinn í Þing-
holtunum í Reykjavík. Foreldrar
mínir voru Guðmundur Svein-
björnsson og Katrín Jónasdóttir. En
ég ólst upp einn með móður minni.
Ég byijaði eins fljótt og ég gat að
vinna fyrir mér. Seldi blöð og keppti
jafnan að því að vera söluhæstur.
Þá fékk maður einn eyri fyrir hvert
eintak af Vísi sem seldist en eitt-
hvað meira fyrir blöð eins og Spegil-
inn, Grallarann og Harðjaxl. Þeir
sem voru duglegastir að selja fengu
kannski fimm krónur fyrir vikuna.
Það þóttu nú engir smápeningar í
þá daga,“ segir Þorvaldur.
Það hefur mikið vatn runnið til
sjávar síöan ungur pilturinn eign-
aðist sína fyrstu aura með blaða-
sölu. Um langt skeið hefur hann
verið einn umsvifamesti kaupsýslu-
maður þessa lands. Hann hefur
komið víða við, í matvælagerð,
verslunar- og veitingarekstri. Þrot-
laus vinna og lagni hefur gert hann
að einum efnaðasta manni landsins.
„Ég veit ekki hvernig á að mæla
það hvort maður er ríkur eða ekki.
En ég er einstaklega ánægður með
mitt hlutskiptií lífinu, bæði í einka-
lífi og starfi. Ég hef verið heppinn
og gæfusamur,“ segir Þorvaldur.
Sendisveinn
í Kjötbúð
Tómasar
Hvemig atvikaðist það að hann
valdi sér þetta starfssviö?
„Þegar ég var ungur var ekkert
um það að ræða að menn veldu sér
starfsvettvang. Þú varst bara hepp-
inn að komast einhvers staðar að í
læri. Og oftar en ekki ílengdust
menn þá í þvi starfi sem þeir höfðu
fengið á unga aldri eða fóru í eitt-
hvað innan sama sviðs. Sem ungl-
ingspiltur gerðist ég sendisveinn í
Kjötbúð Tómasar og síðar fékk ég
starf sem verslunarstjóri hjá Slát-
urfélaginu. Þar með var ég kominn
í matvælagerðina. Á þessum árum
kom ég við í tvo vetur í Verslunar-
skólanum og í einn vetur á Laugar-
vatni en tók ekki nein próf,“ segir
Þorvaldur.
Hann vann við flestallar deildir
Sláturfélagsins og kynntist því mat-
vælaiðnaðinum vel. Þorvaldur dreif
sig svo utan árið 1934 til að læra
niðursuðu. Þá var það nýlunda að
íslendingur lærði þá iðn en Þor-
valdur hefur löngum verið á undan
og slunginn við að koma nýstárleg-
um hugmyndum sínum í fram-
kvæmd. Eftir eitt og hálft ár í Dan-
mörku og Þýskalandi kom Þorvald-
ur heim og hóf störf við matvæla-
vinnslu.
„Þá vann ég við uppsetningu og
rekstur fyrstu rækjuverksmiðjunn-
ar á íslandi en þaö var á ísafirði.
Síðar setti ég upp niðursuðuverk-
smiðju Sambands íslenskra fisk-
framleiðenda við Lindargötu í
Reykjavík þar sem nú er Áfengis-
verslun ríkisins. Fyrirtækið var
stórt, með 135 manns í vinnu, og
„Ég hræðist ekki erlenda sam-
keppni hvað varðar gæðin en það
yrði erfitt aö keppa í verði.“
2»
Æl
m

gekk ljómandi vel. Við höfðum góða
sölu til Bandaríkjanna og Englands.
Þetta var á árunum 1937-1944 og var
þessi tími mjög skemmtilegur.
Vorum framúr-
stefnulegir
Síðan stofnaði ég Síld og fisk. Við
byrjuðum að Bergstaðastræti 37 þar
sem Hótel Holt er núna. En við byrj-
uðum smátt og vorum mörg ár að
byggja fyrirtækið upp. Það var
reynt að aðlaga sig sem best mark-
aðnum en það var erfitt að ætla að
selja húsmæðrum alls kyns nýjar
afurðir úr fiski. Þær voru vanar að
kaupa ýsuna sína beint úr fiskvagn-
inum, bera hana heim á vír og
stinga í pott. Við fórum að vinna
fiskinn meira en tíðkast hafði og
vorum með aðrar fiskitegundir en
eingöngu ýsuna. Kannski vorum
við dálítið framúrstefnulegir því við
buðum upp á ýmsa fisk- og síldar-
rétti sem neytendur voru óvanir.
Líklega vorum við bara fullfljótir
að koma með þessar nýju vörur á
markaðinn. Neytendur voru ekki
tilbúnir að meðtaka allt það sem við
vorum með - ekki á einu bretti -
en það tók að smábreytast.
Við þurftum því að færa út
kvíamar og fórum að búa til salöt,
veislumat, smurt brauð og tilbúinn
mat. Það endaði með því að maður
var kominn með matsölu, veitinga-
rekstur og pylsusölu," segir Þor-
valdur.
Þorvaldur segist aldrei hafa gert
langar framtíðaráætlanir. Segir
hann aö þetta hafi allt komið af
sjálfu sér, hvað rekiö annað, og
bætir við að líklega hafi forlögin
bara verið við stjórnvölinn.
Neysluvenjur fólks segir Þorvald-
ur að hafi farið að breytast með til-
urð kjörbúðanna og stórmarkað-
anna.
Fleira fiskur
en soðin ýsa
„Þá fer fólk aö átta sig á að það
er fleira fiskur en soðin ýsa. Álls
kyns tilbúnir réttir fóru að seljast
því neytandinn opnaðist fyrir þeim
möguleika. En það tók sinn tíma að
venja fólk af einu og öðm. Hér áður
þótti húsmæðrunum bærinn vera
fisklaus ef ekki var til ný ýsa. Það
tók til dæmis töluverðan tíma að
venja fólk við reykta síld.
í einni versluninni minni, í Aust-
urstræti 6, byrjuðum við að selja
grillaða kjúklinga og höfðum þá á
grillinu úti í glugga. Þetta var alger
nýjung og þótti okkur ágætt að selja
einn kjúkling á dag. Það þætti ekki
mikið nú. Gömlu neysluvenjunum
var erfitt að breyta og sumir gáfust
upp við að reyna það.“
Ekki leið á löngu áður en Þorvald-
ur hóf kjötvinnslu.
„Þá fæddist Ali karlinn og upp úr
því settum við á stofn svínabú á
Vatnsleysuströnd. Það var árið
1954. Ég vildi tryggja mér gott og
ferskt kjöt til vinnslu en það var
hörgull á því þá. Lá því beinast við
að vera með bú sjálfur. Við höfum
alla tíð lagt áherslu á að vera með
góða vöru á viðráðanlegu verði.
Annars mættu kröfur fólks til mat-
vörunnar vera meiri. Það er ekki
alltaf hagstæðast að kaupa það sem
er á ódýrastu verði. Varan verður
að vera góð,“ segir Þorvaldur.
Reisti
nokkur hótel
Á tímabili rak Þorvaldur fjórar
verslanir samhliða kjötgerðinni.
Ekki er þö atorkuseminni fulllýst
því hann stundaði einnig veitinga-
rekstur og gerði sér lítið fyrir og tók
þátt í byggingu og rekstri nokkurra
hótela í borginni.
Þorvaldur rak Leikhúskjallarann
í tuttugu ár, Ríóbar á Keflavíkur-
flugvelli, BíóbarinnviðAusturbæj-
arbíó, var með bar í Lækjargötu 6
og pylsubar í Austurstræti, svo eitt-
hvað sé nefnt. Hann tók þátt í bygg-
ingu Hótel Sögu og rak hótelið í tvö
ár á eftir. Einnig var hann þátttak-
andi í byggingu Hótel Loftleiða og
rak það í eitt ár. Loks reis glæsihót-
elið Hótel Holt fyrir hans tilstilli og
hefur Skúli sonur hans rekið það.
En í seinni tíð hefur hann einbeitt
sér að matvælaframleiðslunni. Þar
sem framleiöslan jókst stöðugt
fannst honum hentugast að beina
spjótunum að þessum vettvangi.
Þorvaldur hefur svarað því að
galdurinn að velgengninni sé vinna.
Og það að gera kröfur til sjálfs sín.
Einnig leggur hann mikla áherslu á
hve heppinn hann hefur veriö með
starfsfólk.