Dagblaðið Vísir - DV - 26.03.1993, Blaðsíða 4

4
FÖSTUDAGUR 26. MARS 1993
Fréttir
Eignir lifeyrissjóða um aldamót duga fyrir öllum íbúðum landsmamia:
Ekki hægt að bjóða
öllum í veisluna
segir Hrafn Magnússon um lífeyrisréttindi opinberra starfsmanna
Talið er að lífeyrissjóðirnir í landinu muni eiga ríflega 200 milljarða i árslok. Um aldamótin verða eignir sjóðanna
um 400 milljarðar. Til samanburðar má geta að allt íbúðarhúsnæði landsmanna var metið á 342 milljarða í árs-
lok 1991, eða um þriðjungur þjóðarauðs. DV-mynd GVA
„Lífeyrissjóðskerfi opinberra
starfsmanna lofar of miklu. Engin
þjóð fær staðið undir slíku kerfi til
frambúðar. Það er klárt mál að það
er ekki hægt að bjóða öllum lands-
mönnum upp á þessa veislu. Það
væri skynsamlegt af opinberum
starfsmönnum að semja sig frá kerf-
inu, til dæmis gegn hærri launum.
Þeir hafa hins vegar verið fastir fyr-
ir. Það er eins og þeir átti sig ekki á
að þessi blaðra geti sprungið," segir
Hrafn Magnússon, framkvæmda-
stjóri Sambands almennra lífeyris-
sjóða.
í Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins
skortir á áttunda tug milljarða til að
hann geti staðið undir skuldbinding-
um sínum gagnvart sjóðfélögum. í
aöra lifeyrissjóði, sem ríkissjóður
stendur í ábyrgð fyrir, skortir einnig
milljarða. Lætur nærri að á komandi
árum muni hátt í 100 milljarðar falla
á ríkissjóð vegna skuldbindinga sem
sjóðirnir hafa tekið á sig.
Að sögn Hrafns hefur staða al-
mennu lífeyrissjóöanna batnað á
undanfomum árum með bættri
ávöxtun. Þróunin hafi verið í þá átt
að minni sjóðimir sameinuðust þeim
stærri. Fyrir vikið séu sjóðimir nú
stærri og öflugri. Á hinn bóginn seg-
ir Hrafn það áhyggjuefni hversu lítið
þjóðin fjölgi sér því það muni leiða
tá þess að færri greiði til sjóðanna
en fleiri fá greitt úr þeim.
„Sérfræðingar segja að ef við nú-
virðum eignir sjóðanna þá sé fortíð-
arvandinn ekki lengur til staðar. Þó
til séu undantekningar þá er ekki
lengur um það að ræða aö sjóðimir
eigi ekki fyrir þeim skuldbindingum
sem sjóðfélagar hafa áunnið sér.“
Fyrirhyggja krefst forræðis
Talið er að lífeyrissjóðimir í land-
inu muni eiga ríflega 200 miUjarða í
árslok. Um aldamótin verða eignir
sjóðapna um 400 milljarðar. Til sam-
anburðar má geta að allt íbúðarhús-
næði landsmanna var metið á 342
miUjarða í árslok 1991, eða um þriðj-
ungur þjóðarauðs.
Hrafn kveðst alfarið andvígur því
að núverandi lífeyrissjóðskerfi verði
stokkað upp og sameinaö í einn sjóð.
Þess í staö sjái hann fyrir sér 10 tíl
15 öUuga sjóöi með skylduaðUd, sum-
part svæðisbundna. TU að tryggja
fyrirhyggju þurfi ákveðið forraeði.
„Ég vona að þeir tímar komi aldrei
upp að það verði einn lífeyrissjóður
fyrir aUa landsmenn. Það held ég að
sé mjög röng hugmynd. Sú stjórn,
sem tæki við slíkum sjóði, stæði uppi
með 400 mUljarða króna um næstu
aldamót. Það segir sig sjálft að þeir
menn, sem þar stjórnuðu, hefðu gíf-
urlega mikið vald í sínum höndum
og það væri mjög auðvelt fyrir stjóm-
völd að hafa þar íhlutun. Ég hef hins
vegar aUtaf séð fyrir mér rými fyrir
séreignasjóði tíl hliðar við hina.“
Bremsa á erlendar
fjárfestingar
Meö gUdistöku EES-samningsins
opnast auknir möguieikar fyrir ís-
lenska lífeyrissjóði tU að fjárfesta í
hlutabréfum erlendis. Hrafn segist
vera þeirrar skoðunar að sjóðimir
verði að fara mjög varlega í slíkar
fjárfestingar enda væri þaö óábyrgt
af einstökum sjóðum að leggja mikla
fjármuni í mikla áhættu. TU aö byrja
með segist hann sjá fyrir sér að sjóð-
irnir leggi 1 ti 2 prósent af ráðstöfun-
arfé sínu í slíkar fjárfestingar.
„Sjóðunum er þröngur stakkur
sniðinn við lánafyrirgreiðslu og fjár-
festingar. TU dæmis hefur Bankaeft-
irhtið nokkum íhlutunarrétt í slík-
um málum. Ég hef verið mjög mikið
á bremsunni varðandi erlendar fjár-
festingar, ekki síst vegna atvinnu-
ástandsins. Ég held að það væri mjög
slæmt fyrir sjóðina að fara út með
verulega mikið íjármagn. Helst vUdi
ég sjá útlendinga fjárfesta hérna inn-
anlands en á því em hins vegar vem-
legar takmarkanir." -kaa
Aíkoma sjávarútvegsfyrirtækja:
Nokkrir risar
standa upp úr
Ljóst er að það mikla verðfaU á
sjávarafurðum, sem átt hefur sér
staö að undanföm, veldur því að
stærsti hluti íslenskra sjávarútvegs-
fyrirtækja riðar til faUs. í spá Þjóð-
hagsstofnunar um aUcomu frysting-
ar og söltunar á þessu ári var gert
ráð fyrir 8,5 prósenta tapi á rekstrin-
um. Þá var gert ráð fyrir aUasam-
drætti vegna minnkandi kvóta en
sama afurðaverði og í fyrra. Nú hefur
það lækkað 10-12 prósent og spáð er
ailt aö 15 prósenta lækkun á árinu.
í skýrslu Þjóðhagsstofnunar frá því
í september segir að í fyrra hafi tapið
að meðaltali verið 1,9 prósent. Þar
kemur fram að nokkrir risar í sjávar-
útvegi standa upp úr hér á landi.
Þjóðhagsstofnun geröi könnun á
afkomu 168 fyrirtækja í sjávarútvegi.
Þá kom í Ijós að 19 fyrirtæki í sjávar-
útvegi, sem vom með 12 prósent velt-
unnar, vom rekin með hagnaði sem
nam meira en 5 prósentum af veltu.
Þarna kom hka fram að 43 fyrir-
tæki, sem vom með 15,8 prósent velt-
unnar, vom með meira tap en 10
prósent af tekjum. Þetta sýnir glöggt
hvernig fjöldi Ula rekinna eða
staddra fyrirtækja dregur meðaltals-
afkomu fyrirtækjanna niður.
Nokkur sjávarútvegsfyrirtæki
hafa um nokkuö langan tíma staðið
fremst hvað afkomu varðar. Þar má
nefna Útgerðarfélag Akureyringa,
sem er stærsta útgeröarfélag lands-
ins. Þá má nefna Granda hf., Fiskiðju
Sauðárkróks, Skagstrending hf„
Samherja hf. á Akureyri, Harald
Böðvarsson & Co hf. á Akranesi, Síld-
arvinnsluna í Neskaupstað, Miðnes
hf. í Sandgerði, Þorbjöm hf. í Grinda-
vík, Norðurtanga hf. ísafirði, ísfélag
Vestmannaeyja hf„ Vinnslustöðina
hf. í Vestmannaeyjum, Hraöfrysti-
hús Fáskrúðsfjarðar, Hraðfrystíhús
Eskifjarðar og Fiskiðjusamlag Húsa-
víkur. -S.dór
Risarnir standa upp úr
- Könnun þjóðhags-
stofnunar á afkomu
168 fyrirtækja í sjávarútvegi
43 fyrirtæki meö
15,8% af heildarveltu
sýna tap sem
nam meira en 10%.
19 fyrirtaeki með
12% af heildarveltu.
sýna hagnað sem
nam meira en 5%.
+5%
-10%
enn gott á alþjóðlegum kvik-
myndahátíöum og bættust við ein
verðlaun í Japan í síðustu viku
en þá fékk myndin aðalverðlaun
á næststærstu kvikmyndahátíð í
Japan, Yubari-kvikmyndahátíð-
inni, sem haldin er árlega og voru
verðlaunin l mitljón jen sem jafn-
gildir 550 þúsundum íslenskra
króna.
„Þetta var virkilega gaman og
kemur sér vel fyrir dreifingarað-
ilana í Japan en stutt er þangað
til Börn náttúmnnar verður tek-
in tíl almennra sýninga þar í
Iandi,“ sagði Friörik Þór Friö-
riksson, leikstjóri Barna náttúr-
unnar, en hann var staddur á
hátíðínni þegar tilkynnt var um
verðlaunin.
Aðspurður sagði Friðrik að það
væru fimm eintök af Börnum
náttúrannar í gangi á ensku og
væru þau öh upptekin í sambandi
viö kvikmyndahátíöir. Þá hefði
myndin gengið mjög vei á al-
mennum sýningum í Þýskalandi
og komist i 34. sæti yfir mest sóttu
kvikroyndir þar i landi og væm
nú um 100 þúsund manns búnir
að sjá myndina í Þýskalandi.
Eins og kunnugt er fékk Friðrik
Þór Friöriksson úthlutað hæsta
styrknum úr Kvikmyndasjóði viö
síöustu úthlutun til að gera Bíó-
daga. Sagöi Fríðrik að tökur hæf-
ust í júli og yröi kvikmyndað í
Skagafirði og Reykjavík. -HK
lokaðíjúní
Framkvæmdastjóm SÁÁ hefur
ákveðiö aö loka meðferöarheimil-
inu aö Staðarfelli í Dölum frá 1.
júní ótímabundiö meðan leitað
verði leiða til að tryggja rekstrar-
gmndvöfi meðferðarheimilisins.
Þetta var ákveðið í ljósi áætlana
mn rekstur 1993 og fjárhagsstöðu
SÁÁ á fuudi framkvæmdastjóm-
aríbyrjunmars. -GHS
Regina Thorarensen, DV, Selfoesi:
Hahdór Blöndal, Iandbúnaðar-
og samgöngumálaráðherra, var
aðalræðumaður á fundi um feröa-
og samgöngumái sem haldinn var
22. mars að Hótel Selfossi og kom
viöa viö. Svaraði hann spuming-
um nokkuð greinilega nema
einni.
Tveir vei metnir sjálfstæðis-
menn spurðu af hverju mætti
ekki hækka skatta á „breiðu bök-
in“ og hvomm flokknum það
væri að kenna. Ráðherra svaraöi
því ekki, fór út í aðra sálma. Þá
reiddust fyrirspyrjendur og
heimtuðu ákveöin svör.
Amdís Jónsdóttir fundarstjóri
baröi ftmdarhamrinum þá svo
fast í boröið aö ég ályktaði með
Sjálfri mér að nú væri loksins
byijað aö innrétta bíósalinn á
Hótel Selfossi en þaö hefur staðiö
til í 20 ár. Arndís áminnti fundar-
menn um að haga sér kurteislega
og slapp ráöherra við að svara
spumingunni. Fundurinn fór
mjög vel fram. 35-40 manns vom
á honum og margir gerðu fyrir-
spumir. Fundarboð vora send í
hvert hús á Suöurlandi og varð
ég fyrir vonbrigðum með hve fá-
mennt var.
Þorsteinn Pálsson sjóvarút-
vegsráðherra talaði í lokin um
sjávarútvegsraál af sinni sniíld
og hafði áhyggjur af þjóöarbúinu
og afkomu þess.