Dagblaðið Vísir - DV - 26.03.1993, Blaðsíða 14

14
FÖSTUDAGUR 26. MARS 1993
Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EVJÖLFSSON
Framkvaemdastjóri og útgáfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON
Ritstjórar: JÓNAS KRISTJÁNSSON og ELLERT B. SCHRAM
Aðstoðarritstjórar: HAUKUR HELGASON og ELlAS SNÆLAND JÓNSSON
Fréttastjóri: JÓNAS HARALDSSON
Auglýsingastjórar: PALL STEFANSSON og INGÓLFUR P. STEINSSON
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar: ÞVERHOLTI 11,
blaðaafgreiðsla, áskrift: ÞVERHOLTI 14, 105 RVlK. SlMI (91)63 27 00
FAX: Auglýsingar: (91 )63 27 27 - aðrar deildir: (91 )63 29 99
GRÆN NÚMER: Auglýsingar: 99-6272 Askrift: 99-6270
AKUREYRI: STRANDG. 25. SlMI: (96)25013. BLAÐAM.: (96)26613.
FAX: (96)11605
Setning, umbrot, mynda- og plötugerð:
PRENTSMIÐJA FRJALSRAR FJÖLMIÐLUNAR HF., ÞVERHOLTI 11
Prentun: ÁRVAKUR HF. - Askriftarverð á mánuði 1200 kr.
Verð I lausasölu virka daga 115 kr. - Helgarblað 150 kr.
Tímabært frumvarp
Þingmenn Alþýöubandalagsins hafa lagt fram frum-
varp um réttindi þeirra sem ekki hafa vinnu. Frumvarp-
iö felur þaö einkum í sér aö aliir eigi rétt á atvinnuleysis-
bótum sem á annað borö hafa verið atvinnulausir í Qór-
ar vikur. Er þar með gert ráð fyrir að einyrkjar, atvinnu-
rekendur, námsmenn eöa aðrir slíkir geti fengið atvinnu-
leysisbætur þótt þeir tilheyri ekki viðurkenndum stéttar-
félögum.
Þetta frumvarp er löngu tímabært. Eins og segir í
greinargerðinni með frumvarpinu eru lögin um atvinnu-
leysistryggingar bam þess tíma er hér var full atvinna.
Lögin gera ekki ráð fyrir langvarandi atvinnuleysi. Þau
gera ekki ráð fyrir að aðrir fái bætur en félagar í stéttar-
félögum. Flutningsmenn frumvarpsins segja hins vegar:
„Atvinnuleysisbætur eiga auðvitað að vera almennur
réttur, mannréttindi sem fólk á að fá óháð því hvort við-
komandi er aðili að stéttarfélagi eða ekki.“
Á sínum tíma var það fyrir frumkvæði verkalýðshreyf-
ingarinnar sem atvinnuleysisbótasjóður var settur á
stofn. Það var afar eðlilegt að verkalýðshreyfingin hugs-
aði fyrst og fremst um hagsmuni sinna skjólstæðinga við
setningu laga um atvinnuleysistryggingar. Atvinnuleysi
bitnaði nánast eingöngu á hinum almenna launþega.
Lögin um atvinnuleysistryggingar hafa ýmsa aðra agnúa
sem eru líka afsprengi síns tíma. Þar er til að mynda
gert ráð fyrir svokölluðum 16 vikna biðtíma án bóta, sem
sjálfsagt hefúr verið sett í lögin vegna þess að langvar-
andi atvinnuleysi hefur nánast verið óþekkt hér á landi.
í frumvarpinu er sömuleiðis gert ráð fyrir margvísleg-
um lagfæringum á því kerfi sem heldur utan um bætum-
ar. Gert er ráð fýrir að Atvinnuleysistryggingasjóður
verði sjálfstæð stofnun og hún flutt frá tryggingaráðu-
neyti yfir til félagsmálaráðuneytis. Lagt er til að bætur
fyrir hvert bam, sem bótaþegi hefur á framfæri, hækki
úr 4% í 12% af kauptaxta og aðrar ágætar og nauðsynleg-
ar hugmyndir em settar fram sem auðvelda fólki aðgang
að bótum, án þess þó að slakað sé á eftirliti og aðhaldi
varðandi réttinn til bóta.
Mestu máli skiptir þó í þessu frumvarpi að þar er lagt
til að einstaklingar, sem nú standa réttlausir og án bóta
þegar þeir missa vinnu sína, standi jafnt að vígi og aðr-
ir. Það er ekkert réttlæti í því að atvinnulausir atvinnu-
rekendur, einyrkjar eða námsfólk njóti ekki þeirra al-
mennu mannréttinda að þjóðfélagið hlaupi undir bagga
með þeim sem öðrum þegar þeir missa vinnu sína og
tekjur. Slík réttindi eiga ekki að vera háð aðild að stéttar-
félagi. Þjóðfélagið hefur skyldum að gegna gagnvart því
fólki og menn em jafn atvinnulausir og jafn illa staddir,
hvort heldur þeir em launþegar eða atvinnurekendur
og hvort heldur þeir koma úr skóla eða hafa stundað
vinnu áður en atvinnuleysið blasir við.
Því miður stefnir allt í það að atvinnuleysi verði varan-
legt böl. Það em engar líkur á að íslendingar losni við
þann draug á næstunni, frekar en aðrar þjóðir. Þess
heldur er nauðsyn á að laga löggjöfina og tryggingakerf-
ið að þeim aðstæðum sem nú em orðnar að bitrum vem-
leika. íslendingar hafa stært sig af þvi að vera stéttlaus
þjóð og gera fólki jafn hátt undir höfði. Þegar atvinnu-
leysi kveður dyra er ekki farið í manngreinarálit. Við
eigum heldur ekki að standa svo að samhjálpinni á þessu
sviði að flokka fólk í réttláta og rangláta. Sá greinarmun-
ur er ekki til í þessu sambandi.
Frumvarp þeirra alþýðubandalagsmanna á að fá hraða
afgreiðslu á þingi. Ellert B. Schram
Greinarhöf. segir að stór hópur nemenda, sem sækir í menntaskóla að loknu grunnskólanámi, væri betur
settur í öðrum skólum eins og iðnskólum og verkmenntaskólum.
Aukin verkmenntun
grundvöllur hagsældar
Undanfarna áratugi hefur al-
menn menntun aukist til mikilla
muna hér á landi en þrátt fyrir það
hefur verkmenntun átt í vök að
verjast. Skólakerfið, aðstandendur
og samfélagið í heild þrýsta frekar
á nemendur að fara í menntaskóla
að loknu grunnskólanámi þrátt
fyrir að stór hópur nemenda, sem
þangað sækir, væri án efa betur
settur í öðrum skólum eins og iðn-
skólum eða verkmenntaskólum.
Virðing fyrir verknámi
Vel menntað fólk á verklegum
sviðum er grundvöllur þess að at-
vinnuvegir þjóðarinnar blómstri.
Því ber okkur að efla iðnnám og
allt nám er tengist verklegri þjálf-
un. Jafnframt er nauðsynlegt að
auka virðingu meðal þjóðarinnar
fyrir verklegu námi. Verkmenntun
þarf að skipan háan sess 1 mennta-
stefnu þjóðarinnar.
Hvetja þarf ungt fólk til að leita
sér annarra menntunarmöguleika
en að fara nánast sjálfkrafa í hið
hefðbundna menntaskólanám.
Fjöldi fólks fer í gegnum mennta-
skóla og síðan upp í háskóla með
hangandi hendi, eingöngu vegna
þess að það þykir fínt að vera há-
skólagenginn. Fjölmargir nemend-
ur, sem byija í háskóla, hætta þar
námi eftir tvö ár þegar þeir hafa,
oft á tíðum, skipt um deildir í tví-
eða þrígang. í flestum tilfellum er
þaö ekki vegna námsörðugleika
nemenda, heldur vegna áhugaleysis
þeirra á þvi námi sem þar er í boði.
Stuðla að nýsköpun
Eins og hvert mannsbarn veit,
sem býr í þessu landi, er undir-
stöðuatvinnuvegur þjóðarinnar
mjög einhæfur. Um 80% af útflutn-
ingsverðmætum koma úr sjó og
þegar aflabrestur verður eða verð-
fall á fiskafurðum hriktir í stoðum
þjóðarbúsins. í þeim efnahags-
þrengingum sem við íslendingar
Kjallarinn
Sigurrós Þorgrímsdóttir
stjórnmálafræðingur
erum nú að ganga í gegnum skiij-
um við enn betur nauðsyn þess að
efla verður iðnað og stuðla að ný-
sköpun í landinu til að renna styrk-
ari stoðum undir efnahagslífið.
Með aðild okkar að Evrópska
efnahagssvæðinu mun losna um
viðskiptahindranir innan Evrópu-
bandalagsins. Um leið opnast
möguleikar á að stórauka útflutn-
ing á iðnvamingi okkar til þessara
landa. Ef við ætlum að vera sam-
keppnisfær við aðrar þjóðir í iðnað-
arframleiðslu þurfum við á vel
menntuðu fólki að halda. í nútíma-
þjóðfélagi þarf mikla sérþekkingu
svo að famfarir geti orðið í fram-
leiöslu fyrirtækja.
Nýta betur starfskraftana
Við íslendingar höfum til margra
ára átt því láni að fagna að vera
laus við atvinnuleysið. En í kjölfar
efnahagslægðarinnar og krepp-
unnar hefur atvinnuleysið aukist
jafnt og þétt. í stað þess að sjá full-
frískt og dugmikið fólk ganga um
atvinnulaust og þiggja bætur væri
rétt að gefa fyrirtækjum kost á
að nota þennan starfskraft meðan
illa árar í að vinna að uppbyggj-
andi verkefnum innan fyrirtækj-
anna.
Einnig væri rétt að gefa fólki, sem
er atvinnulaust, kost á að fara í
stutt og hagnýtt verknám á meðan
það fær greiddar atvinnuleysisbæt-
ur. En þó yrði að stýra því inn á
ákveðnar námsbrautir þar sem
námið miðaðist að því að mennta
fólk í þeim starfsgreinum þar sem
vinnuafl skortir. Með þessu væri
þá hægt að þjálfa fólk í að taka við
nýjum störfum sem nýsköpun í
iðnaöi hefði í fór með sér.
Við íslendingar þurfum á að
halda vel menntuðu iðnlærðu fólki.
Ef atvinnuvegir þjóðarinnar hafa
ekki á að skipa fólki sem kann til
verka er hætt á að allt tal um stór-
aukinn iðnað hér á landi verði að-
eins orðin tóm. Snúa þarf vöm í
sókn og efla iön- og verknám til
mikilla muna því þaö er grundvöfl-
ur blómlegs iðnaðar.
Sigurrós Þorgrimsdóttir
„Ef við ætlum að vera samkeppnisfær
við aðrar þjóðir í iðnaðarframleiðslu
þurfurn við á vel menntuðu fólki að
halda. I nútímaþjóðfélagi þarf mikla
sérþekkingu svo að framfarir geti orðið
í framleiðslu fyrirtækja.“
Skoðanir aimarra
Vanskilamál héimilanna
„Raunvextir eiga án efa mikla sök á vaxandi
skuldabyrði fjölskyldna. Þeim hefur ekki tekist að
standa undir greiðslubyröinni, og hafa þvi neyðst til
að fjármagna greiðslur með enn frekari lántökum.
... Að sönnu er ekki til nægilegt yflrlit yfir vanskila-
mál heimilanna, enda marktæk könnun ekki gerð á
umfangi greiðsluerfiðleika heimilanna í landinu. Það
er hins vegar nauðsynlegt að stjómvöld beiti sér
fyrir slíkri athugun og kanni jafnframt hverjar em
mikilvægustu orsakir þess að heimilin lenda í gjald-
þroti.“
Úr forystugrein Alþbl. 25. mars
Fjölmiðlaveldið
„Fjölmiðlaveldið á íslandi er nú með þeim hætti
að hver sem er getur komiö hvaða trúnaðarskjölum
sem vera skal í hendur þess fjölmiðils sem hann
treystir best til að misnota slíkar upplýsingar. Hver
einasti þegn þjóðfélagsins verður að búa við að illa
fengin trúnaðarskjöl um hann kunni að verða gerð
að verslunarvöru."
Sigurður Markússon, stjórnarformaður Sambands ísl.
samvinnufélaga, í Mbl. 25. mars
fslensk hönnun aflvaki framleiðslu
„Ennþá virðist skorta á að mikilvægi hönnunar-
þáttarins sé metið að veröleikum. Gróskumikil hönn-
un er nauðsynleg fyrir iðnaöinn því hún er upp-
spretta og aflvaki nýrra framleiðsluvara. í raun má
segja að iðnaðurinn þarfnist lifandi og sívirkrar
hönnunar til að verjast stöðnun og samdrætti. Er-
lendar kannanir staðfesta að kostnaður við hönnun
sé lltiH í samanburði vð ýmsa aðra framleiðsluþætti
en eigi að síður sá þáttur sem skilar einna bestri
arðsemi." Þórleifur Jónsson; Iðnaðurinn 2. tbl. 1993