Dagblaðið Vísir - DV - 18.10.1994, Síða 13

ÞRIÐJUDAGUR 18. OKTÓBER 1994
13
Merming
Ný könnun sýnlr að ríkið stórgræðir á íslenskri kvikmyndgerð:
Um 700 milljónir í
laun og vörukaup
- afþessumpeningumfærríkið245milIjóniríformiskatta
Heildarkostnaður við gerð 13 ís-
lenskra kvikmynda síðastliðin þrjú
ár nam rúmum eitt þúsund mUljón-
um króna. í þessar 13 kvikmyndir
setti Kvikmyndasjóður 206 milljónir
en 598 milljónir komu frá erlendum
aðilum. Um 200 milljónir komu síðan
frá framleiöendum myndanna eða
innlendum aðilum. Af öllum þessum
peningum fóru um 700 miUjónir í
laun og til kaupa á vöru og þjónustu
á íslandi. Af þeim peningum er áætl-
að að 245 milljónir hafi runnið beint
í ríkiskassann í formi skatta.
Þessar upplýsingar koma úr könn-
un sem Félag kvikmyndaframleið-
enda og Félag kvikmyndaleikstjóra
stóðu nýlega fyrir og kynnt verður í
vikunni. Könnuð var fjármögnun 13
leikinna íslenskra kvikmynda og
hversu miklum peningum þær skila
Sjóminjasafnið
meðsýningu
íSvíþjóð
ísland og hafið heitir sýning á
vegum Sjóminjasafns íslands
sem opnuð var í Lénsminjasafn-
inu í Jönköping í Svíþjóö á dög-
unum. Er þetta í fyrsta sinn sem
Sjóminjasafnið setur upp sýn-
ingu erlendis. Jón Allansson
safnvörður og BjörnG. Björnsson
hönnuður völdu muni og myndir,
sömdu texta og settu sýninguna
upp. Sýningin segir sögu sjósókn-
ar og siglinga á íslandi í stórum
dráttum frá landnámi til okkar
daga og skiptist í 23 efnisflokka.
Meðal muna á sýningunni eru
gömul hákarlaveiðarfæri, tog-
víraklippur frá Landhelgisgæsl-
unni, hvalskutull, átta líkön af
bátum og skipum og fleira.
Hugmyndina aö sýningunni
átti Jakob S. Björnsson leikiistar-
fræðingur sem hefur verið bú-
settur í Svíþjóð um árabil og
starfar að menningarmálum í
Jönköping.
Þjóöleikhúsiö:
Snasdrottningin
frumsýnd
bamaieikritiö Snædrottningín,
sem Evgeni Schwartz skrifaöi eft-
ir ævintýri H. C. Andersens,
verður frumsýnt í Þjóðleikhús-
inu á miðvikudaginn i næstu
viku. Fiallar leikritið um Gerðu
litlu sem heldur út í heim, með
hjartahlýjuna eina að vopni, til
að leita að Kára vini sínum sem
Snædrottningin lokkaði til sín.
Meö aðalhlutverk fara Álfrún
Örnólfsdóttir og Gunnlaugur Eg-
ilsson en Hilmir Snær Guðnason
er sögumaður. Leikstjóri er
Andrés Sigurvinsson.
Fjölmenni hefur
séðídeiglunni
Mikil aösókn hefur verið að
sýningunni í deiglunni 1930-1945
- frá alþingishátið til lýðveldis-
stofhunar, sem sýnd hefur verið
í Listasafni íslands frá því i sum-
ar. Undanfarið hafa um 2000
skólanemendur séð sýninguna
enda siöustu forvöð þar sem
henni lýkur um næstu helgi.
beint eða óbeint til þjóðfélagsins. í
könnuninni er aðeins tekið mið af
fjármagni sem fer í framleiðslu kvik-
myndanna, ekki tekjum af sölu sýn-
ingarréttar eða myndbandadreif-
ingu.
„Tilgangurinn með könnuninni er
að sýna svart á hvítu að fjármunum
sem renna til kvikmyndagerðar sé
vel varið og skili sér margfalt til
baka. Engin önnur Ustgrein getur
státað af þessu. Í ljósi þessa er niður-
skurður Kvikmyndasjóðs hreint fár-
ánlegur. Það er verið að éta útsæð-
ið,“ sagði heimildarmaður DV úr
kvikmyndaiðnaðinum.
Fyrirhugaður niðurskurður á fjár-
framlögum til Kvikmyndasjóðs hef-
ur mælst mjög illa fyrir meðal kvik-
myndagerðarmanna sem segja hann
hafa rýrnað um 33 prósent á tveimur
„Rekstur skóla sem nú bjóða hst-
menntun á háskólastigi er allur lam-
aður vegna þess að ekki er vitað
hvert stefnir. Það er biðstaða sem
gerir það að verkum að listaskólam-
ir sinna sínum verkefnum í hálf-
gerðu skötulíki. Þaö er þvi mjög
nauðsynlegt fyrir okkur, sérstaklega
með breyttum aðstæðum í Evrópu,
að við vitum sem fyrst hvert stefnir
í menntunarmálum listamanna,"
sagði Hjálmar H. Ragnarsson, for-
maður Bandalags íslenskra hsta-
manna. í bandalaginu eiga sæti for-
menn helstu hstgreinasambanda á
íslandi.
Með frumvarpi um Listaháskóla,
sem staðsettur verður j fyrrum hús-
eign Sláturfélags Suðurlands í Laug-
amesi, verður lögð fram skipulags-
skrá þar sem skipulag skólans verð-
ur tíundað nákvæmlega. Er skipu-
lagsskrá þessi þungamiðja frum-
ámm. Leiknar kvikmyndir hirða um
55 prósent af framlögum Kvik-
myndasjóðs íslands. Að jafnaði koma
19 prósent þess fjármagns sem þarf
til framleiðslu leikinna kvikmynda
frá Kvikmyndasjóði. Afgang fram-
leiðlsufjármagnsins útvegar fram-
leiðandinn, innlendir aðhar og loks
erlendir aðhar. Þar eru sjóðir Euri-
mage og Norræni kvikmyndasjóður-
inn fyrirferðarmikhr.
Fáum 1440 prósentum
meira en við borgum
í viðtölum við kvikmyndgerðar-
menn hefur komið fram að niður-
skurður á kvikmyndasjóði hefur víö-
tæk áhrif. Þannig er íjármögnun er-
lendis frá, úr sjóði Eurimage og
Norræna kvikmyndasjóðnum, háð
þvi að fjármögnun hafi þegar fengist
varpsins sem ráðherra mun leggja
fyrir Alþingi.
Fulltrúar bandalags listamanna
áttu fund með menntamálaráðherra
í síðustu viku. Minntu listamenn á
það loforð ráðherra að frumvarp um
Listaháksóla færi í gegn á yfirstand-
andi þing. Mun ráðherra hafa gefið
vfiyrði fyrir því að máhnu yrði fylgt
eftir.
Full samstaða meðal
listamanna
JÞegar skólastjórar listaskólanna og
formenn ýmissa listgreinasambanda
hittust í vor til að ræða um form
væntanlegs listaháskóla varð fuh
samstaða um að slíkur skóh yrði rek-
inn sem sjálfseignarstofnun en ekki
ríkisskóh. Verður gerður samningur
milh ríkisins og félags sem enn er
óstofnað en mun standa á bak við
skólann. Bandalag hstamanna
í heimalandinu. Sé slíkt ekki fyrir
hendi heima fyrir kemur fiármögnun
úr þessum sjóðum ekki til greina.
„Við borgum mjög lítið í þessa
sjóði, fáum 1440 prósentum meira úr
þeim heldur en við látum í þá. Stjórn-
endur sjóðanna eru velviljaðir ís-
lenskri kvikmyndgerð en þar er farið
að gæta pirrings vegna síminnkandi
framlaga af hálfu íslenskra aðila. ís-
lendingar virðast ætla að hfa alveg á
sníkjum úr erlendum sjóðum," sagði
viðmælandi DV meðal kvikmynda-
manna.
Auk ofangreindra upplýsinga hgg-
ur fyrir að mikið fjármagn kemur til
landsins vegna framleiðslu útlendra
kvikmynda hér. Á þann hátt bárust
185 mihjónir til landsins í fyrra og
skattgreiöslur vegna þeirra peninga
nema um 80 mihjónum.
hyggst hafa forgöngu um stofnun fé-
lagsins. Miðað við sundurlyndi hsta-
manna í ýmsum málum þykir heim-
hdarmönnum DV meðal listamanna
í raun einstætt að samhugur skyldi
verða um þetta mál meðal lista-
manna.
Hjálmar segir að jafnframt frum-
varpinu þurfi að gera áætlun um
innréttingu listaháskólahússins í
Laugamesi. 15 milljónir fara th húss-
ins á fjárlögum þessa árs en í fjár-
lagafrumvarpi næsta árs er gert ráð
fyrir 10 milljóna króna framlagi.
„Áætlun um innréttingar hggur
ekki fyrir en því hefur verið heitið
að innréttingamar verði eins konar
tannfé th skólans. Enda getur skól-
inn ekki starfað eðhlega nema að
hafa eitt sameiginlegt húsnæði,"
sagði Hjálmar.
Islenskaóperan:
Leikbrúður
bulla í
barnaóperu
Barnaóperan Sónata verður
frumsýnd í íslensku óperunni
næstkomandi þriðjudag. Fjahar
óperan um Trompett sem óskar
þess af öllu hjarta aö dúkkan
hans, Sónata, lifni við. Sýningin
er ætluð 4-8 ára börnum og verða
skipulagðar sýningar fyrir hópa.
Meðal aöstandenda sýningarinn-
ar eru Hjálmar H. Ragnarsson
tónskáld, Messíana Tómasdóttir,
lcikmyndahöfundur og leikstjóri,
Nanna Ólafsdóttir danshöfundur
og 10 dansarar 12-15 ára dansara
úr Listdansskóla íslands. Leik-
brúður verða notaðar í sýning-
unni en þær munu tala hver sitt
buhumál. Við gerð bullmálsins
hefur verið tekið mið af Ihjóö-
fræöirannsóknum Margrétar
Pálsdóttur málfræöings.
Hörðursýnir
íVirginiu
Hörður
Karlsson, list-
málari og fyrr-
um forstöðu-
maður mynd-
smíðadehdar
Alþjóðagjald-
eyrissjóðsins í
Washington,
opnaði sýningu á verkum sínum
i gaileríinu Fireside Framing &
Gallery í Arhngton, Virginíu, um
helgina. Á sýningunni sýnir
Hörður akrýl- og oiíumálverk.
Hörður hefur haidið fjölda einka-
sýninga, bæði hér heima og er-
lendis.
BorgarleiMiúsið:
Helmingi leik-
arasagtupp
„Verið er að fylgja þeirri reglu
að þegar leikhússtjóraskipti
verða sé borðið hreinsað. En stöð-
urnar verða auglýstar og ég
vænti þess aö flestir ef ekki ahir
þessir leikarar sæki um,“ sagöi
Sigurður Hróarsson, núverandi
og verðandi leikhússtjóri hjá
Leikfélagi Reykjavíkur, viö DV.
Samningum 10 leikara í hópi 22
íástráðinna hjá LR hefur verið
sagt upp. Einn fastráðinn í hópi
eldii leikara, Kjartan Ragnars-
son, sagði upp sjálfur. Fastráönir
leikarar sem nú eru lausráönir
eru: Sigrún Edda Björnsdóttir,
Þröstur Leó Gunnarsson, Jakob
Þór Einarsson, Theodór Júhus-
son, Guðmundur Ólafsson, Árni
Pétur Guðjónsson, Magnús Jóns-
son, Margrét Vilhjálmsdóttir,
Guðlaug Ehsabet Ólafsdóttir og
Ellert Ingimundarson.
Ljóðsagaeftir
82ára
rithöfund
Þú, sem komst heitir ljóðsaga
sem komin er út á íslensku eftír
Þorstein Stefánsson rithöfund.
Þorsteinn, sem er 82 ára gamall,
hefur iengi verið búsettur í Dan-
mörku og hlotið verðlaun og við-
urkenningar fyrir verk sín, þar á
meðal fyrir bókina Þu, sem
komst. Hafa bækur hans verið
gefnar út í mörgum löndum.
Þú, sem komst er persónusaga
höfundar og besta vinar hans í
þessu lífi, Rigmor Birgitte Hövr-
ing, sem lést um aldur fram. Hún
var bókasafnsfræöingur og stofri-
aði útgáfuna Birgitte Hövrings
Bibhoteksforiag 1975, í þágu ís-
ienskra bókmennta í Danmörku.
Hefur forlagiö gefið út á þriöja
tug íslenskra bóka í þýöingum og
eru þær fáanlegar á bókasöfnum
um alla Danraörku.
Hvað um Leonardo? heitir leikrit sem Leikfélag Reykjavíkur frumsýnir á stóra sviði Borgarleikhússins á föstudags-
kvöld. Þetta er nýtt leikrit frá Slóveníu sem gerist á heimili fyrir fólk með taugatruflanir; allir hafa orðið fyrir heila-
skemmdum af ýmsu tagi og einkennin eru sérkennileg. Myndin var tekin á æfingu.
Lagt að Ólafi G. að leggja fram frumvarp um Listaháskóla:
Rekstur listaskóla á
háskólastigi er lamaður
- segir Hjálmar H. Ragnarsson, formaður Bandalags listamanna