Þjóðviljinn - 12.09.1958, Blaðsíða 6

Þjóðviljinn - 12.09.1958, Blaðsíða 6
S) — ÞJÓÐVIUINN- — Föstudagur 12, september 1958 ÞlÓÐVIUiNN írtisef andl: Samelnlsrarflokknr MbíBn — BósfallBtaflokkuiinn. — Rltstjóran Maímús KJartaneeon (&b.)> SlsurSur auSmundsson. — Fréttarltstjórl: Jón flJarnason. — BlaBamenn: Ásmundur Slgurjónsson, OuSmundur Vlgfusson. var H. Jónsson. Magnús Torfi Ólafsson. Slgurjón Jóhannsson, SlgurSur V.' »HSbiófsson. — Auglýsingastjórl: Quðgeir Magnússon. — RltstJórn. af- BreiSsla. a.U8l*3lngar. prentsmlSJa: Skóla.örðustig 19. — Sfml: 17-500 <S Unur). — AskriftarverS kr. 30 á mán. i Reykjavík og nagrennl; kr. 27 ann- arsstaSai. — LausasöluverS kr. 2.00. — PrentsmlSja Móovlljane. Alvarleg þróun í efnahags- málum TKessa dagana eru að dynja * yfir landslýðinn nýjar og stórfelldar afleiðingar af efna- hagsráðstöfununum síðast liðið vor, þegar horfið var frá stöðvunarstefnu þeirri sem Alþýðubandalagið hafði mótað og framkvæmd hafði verið með góðum árangri um tveggja ára skeið. Umskiptin birtast ljóslega af því að þeg- ar núverandi stjórn tók við, kom hún í veg fyrir að land- búnaðarvörur hækkuðu & verði haustið 1956, en nú hafa mjólk og mjólkurafurð- ir hækkað um 9—32% og höfðu þó hækkað fyrr á þessu ári. Kjöt og aðrar landbún- aðarafurðir munu svo hækka á hliðstæðan hátt á næstunni. Einnig hefur fiskur hækkað mjög verulega í verði, 10— 29%, mest þær tegundir sem algengastar eru. Þetta eru á- hrifin sem efnahagsráðstaf- anirnar hafa á matvæli þau sem Islendingar framleiða sjálfir, en í aJlt sumar hafa innfluttar vörur verið að hækka í verði, sumar mjög verulega. Nú á nokkrum mán- uðum hefur verðlag hækkað margfalt örar en áður hafði orðið um árabil; þróuninni verður helzt líkt við það sem gerðist eftir gengislækkun þá sem íhaldið framkvæmdi 1950. T>eynslan hefur þegar sannað " að allt það sem Þjóðvilj- inn sagði um efnahagsráð- stafanirnar s.l. vor hefur reynzt rétt. Ráðstafanir þær sem knúðar voru fram eftir hörð átök eru ekki aðeins ranglát ,,lausn" á efnahags- vandamálum þjóðarinnar; þær eru engin lausn. Verðbólgu- skriðan veldur því að verð- mæti íslenzku krónunnar minnkar; verðlagið hækkar, vfeitalan hækkar, kaupið hækkar að krónutali — og eftir vissan fíma blasa sömu vandamálin víð verri en áð- ur, þegar kollsteypan er full- komnuð. Hinum raunveru- legu viðfangsefnum hefur að- eins verið frestað, en frest- urinn kemur öllu efnahags- kerfinu á ringulreið, leiðir erfiðleika og kjaraskerðingu yfir launþega, en verður ein- vörðungu til hagsbóta verð- bólgubröskurum og skulda- kóngum. Það er engin tilvilj- horf til mjög alvarlegrar at- hugunar. Það voru alþýðu- samtökin sem knúðu fram stöðvunarstefnuna siunarið 1956 eftir látlausa verðbólgu- þróun um 10 ára skeið. Illu heilli höfðu verkalýðssamtök- in ekki styrk til að tryggja framhald þeirrar stefnu á s.l. vori, og því er nú svo komið að draugur verðbólgunnar ríður húsum á nýjan leik. Verkalýðshreyfingin hlýtur að fylgja aðvörunum og mótmæl- um sínum eftir með því að hefja gagnsókn, bæði til þess að rétta hlut verkafólks og til þess að tryggja aftur stjórnarstefnu sem sé í sam- ræmi við hagsmuni vinnandi fólks og þörf þjóðarinnar. Verkalýðshreyfingin er eina aflið sem megnar að tryggja slíka gagnsókn, en til þess þarf stefnufestu og samheldni innan samtakanna; til þess þarf að bægja burt þeim ann- arlegu öflum sem reyna að sundra samtökunum innanfrá. Reynslan frá s.l. vori er ein- mitt gleggsta sönnun þess að verkalýðssamtökin megna ekki að gegna hlutverki sínu meðan háðar eru harðvítugar deilur innan þeirra og agentar atvinnurekenda hagnýta sér þær deilur til hins ýtrasta. I/erkefni alþýðusamtakanna " er nú þvíþætt. Þau verða að tryggja kjör meðlima sinna, snúast til varnar gegn áhrifum verðbólgunnar. Sú 5 % kauphækkun sem fólst í efnahagslögunum og hliðstæð viðbót sem ýmis félög hafa tryggt sér í sumar hrekkur e'kki til, eins og Dagsbrúnar- menn hafa skilið og reynsla síðustu daga sannar bezt. Jafnframt verður verkalýðs- hreyfingin að hefja gagnsókn til að tryggja sér þá virðingu og þau áhrif á stjórnmála- sviðinu, að ekki sé unnt að ganga i berhögg við vilja hennar og hagsmuni. Um það verkefni þarf alþýðufólk hvar sem er á landinu að samein- ast i kosningum þeim til al- þýðusambandsþings sein framundan eru, til þess að tryggja það að þingið verði tákn um einhug og staðfestu verkalýðssamtakanna.. Það er „Að gef a óþokka á kjaftinn" Þegar Gunnar Thoroddsen taldi stóryrði eiga við un að það var Samband ís- vitað að enn verður reynt að ]enzkra samvinnufélaga undir forustu Vilhjálms Þórs og Bysteins Jónssonar sem knúði fram efnahagsráðstafanirnar s.l. vor; nú hafa skuldir þess fj'rirtækis lækkað en fasteign- ir hækkað, og mismuninn greiðir almenningur. f/erkalýðshreyfingin hlýtur kljúfa og sundra, að sendlar atvinnurekenda munu enn fá til fylgiliðs við sig undan- sláttarmennina og uppgjafar- postuluna í hægri klíku Al- þýðuflokksins, en gifta verka- lýðssamtakanna og öll efna- hagsþróun á íslandi er háð því að þeim tilraunum verði hrundið á sem eftirminnileg Morgunblaðið skýrir svo frá í gær að Gunnar Thoroddsen hafi flutt ræðu um landhelgis- málið á Blönduósi og rekur efni hennar. Kemur í ljós að Gunnar hefur haft það eitt um landhelgismálið að segja að frammistaða ríkisstjórnar- innar hafi verið „öll með end- emuim" — vegna þess að hún lendum her, þegar aftur og aft- ur er reynt að sökkva skipum okkar. Það er mesta áhyggju- efni Gunnars borgarstjóra. Gunnar borgarstjóri vill sem kunnugt er láta það orð af sér fara að hann sé einstaklega kurteis maður og prúður í orð- um. En séntilmennskan getur hrunið af honum. Fyrr tsepum tveimur árum flutti hann einn- ig ræðu utan Reykjavíkur, að því sinni í Rangárvallasýslu. Hann ræddi þar um árás Breta á Egyptaland og sagði að með þeirra árás væri aðeins verið að „gefa óþokka á kjaftinn". „Óþokkinn" var Nasser þjóð- höfðingi Egypta, og þeir sem fengu , á kjaftinn", svó að not- að sé hið smekklsga orðalag borgarstjórans, voru hundruð karla, kvenna og barna sem létu lífið í rústunum í Port Said. Þá varð borgarstjórinn sem sagt svo hrifinn að öll kurteisishræsnin flettist utan af honum og eftir stóð stór- yrtur málsvari ofbeldis ogr hryðjuverka. Með árás sinni á fslendinga segjast Bretar einnig vera að „gefa óþokka á kjaftinn" Það er dálítið erfitt fyrir Gunnar Thoroddsen borgarst.ióra að taka undir þau ummæli eins og nú standa sakir. Þess vegna felur hann sig nú aftur bak við kurteisishræsnina og biður íslendinga að forðast að nota þau orð, sem íslenzk tunga hef- ur skapað um illræðismenn, eins og þá sem nú traðka á sjálfstæði okkar. Þau orð vill Gunnar fá að nota einn '+- og við vitum af reynslunni hvern- ig hann notar þau. <s>- V málí Gunnars Thoroddsens heita ofbeldisverk Breta „að gefa óþokka á kjaftirui". vildi ekki fylgja dönsku stefn- unni sem leiðtogar Sjálfstæðis flokksins boðuðu. Um fram- ferði Breta, árás þeirra á fs- land, fullveldi okkar^, og sjálf- stæði sagði Gunnar Thorodd- sen ekki edtt einasta orð. Hins vegar kvartaði hann mjög und- an þvi að íslendingar hefðu haft í frammi „strákslegar sví- virðingar og ókvæðisorð um Breta og þjóðhöfðingja þeirra" en það „væri smánarblettur á þjóðinni og spillti fyrir málstað hennar." Við erum sem sé ekki nógu kurteisir fslendingar, ekki nógu fágaðir í orði og stimamjúkir og álútir, þegar á okkur er ráðizt, þegar lög- gæzlumenn okkar eru beittir Menntastofnun Bandaríkjanna á Is- landi auglýsir náms- og ferðastyrki Menntastofnun Bandaríkj- anna hér á landi (Fullbright- stofnunin) mun á næsta ári gera tillögur um veitingu nokk- urra ferða- og námsstyrkja handa lslenzkum háskólaborg- urum til framhaldsnáms við bandaríska háskóla á s'kólaári því, sem hefst í septembermán- uði 1959. Er hér um að ræða tak- markaðan fjölda ferðastyrkja, sem nægja til þess að greiða ferðakostnað milli Reykjavík- ur og New York og heim aftur, og auk þess nokkra námsstyrki sem einungis verða veittir þeim er þegar hafa lokið háskóla- prófi og hyggja á frekara nám vestan hafs. Stofnun sú í Bandaríkjunum, sem nefnist Institute of Inter- national Edueation. og starfar að því að aðstoða erlenda stud- ofbeldi og fangelsaðir af er- enta, er óska eftir þvíi að að taka þessi nýju við- astan hátt. é Ef vel ar að gáð B * i, j Vér vissum pað reyndar. í sífellu, öld fram af öld var ataö í kúgaðra blóði hið sláandi sverð. Og enn er hér ránsferð í annarra landhelgi gerð og enn bætist sortí á slitinn og flekkaðan skjöld. Að íslenzkri strönd hafa válegir vigdrekar sótt og „verndari smápjóða", Bretinn er hjá oss í nótt. En áleitin spurning að íslendings hugskoti fer er álengdar heyrir hann vopnanna glamur og klið. Er floti^og her „yðar hátignar" ræningja lið sem herjar á vopnlausa pjóð, til að skemmta sér? Já slík var pín hermennska og heiður um aldirnar gegn af hverju er að gorta og miklast, ó brezki pegn? Hvar birtist sú reisn er vér vœntum af voldugri pjóð? Hvers virði er réttur hins smáa og samstarf vort allt? Var lýðrœðisglott pað ei langtímum hrjúft og kalt sem Ijósntrýnið prýddi en heimti sín völd fyrir blóð? Er sagan frá Kenya, Súez og Kýpur — um náð og sigra hins brezka drengsskaps — ef vel er að gáð? En fólslegri árás var aldrei á smáríki gerð sem átti til varnar sinn fána, sitt stolt og sinn rétt. En seinna mun finnast í sögunni kátbrosleg frétt að sjaldan fór rœningi háðslegri ofdirfskuferð. Og víst „yðar hátign" par verðugur fulltrúi er sem vopnaði landhelgispjófurinn sigraður fer. Óskar Þórðarson frá Haga. stunda nám vestan hafs, mun sjá um að útvega þeim skóla- vist, sem styrkina hljóta, ,en sumir þeirra eru veittir af' Bandaríkjastjórn, og er ætlað, að þeir nægi til greiðslu á dvalarkostnaði og öllum skóla- gjöldum yfir skólaárið. Ferða- styrkirnir verða svo veittir samhliða námsstyrkjunum, þannig að þeir geti komið þeim að gagnij sem hafa hlotið námsstyrkina. Þessir styrkir eru einungis. ætlaðir íslenzkum ríkisborgur- um, sem þegar hafa lokið há- skólaprófi eða munu ljúka því fyrir 15. júní 1959. Þeir um- sækjendur, sem ekki eru orðn- ir 35 ára að aldri, munu að öðru jöfnu ganga fyrir um styrkveitingar. ' Þeir, sem hug hafa á að> sækja um styrki þessa, skulu skrifa hið fyrsta eftir um- sóknareyðublöðum, en þau þurfa þeir síðan að fylla út og senda til stofnunarinnar fyrir f östudaginn 26. september næstkomandi. Utanáskriftin er: Menntastofnun Bandaríkj- anna á íslandi, Pósthólf 1059^ Reykjavik. ___ KVEBJA til Carolínu E. R. Siemsen frá vini. Kæra vinkona. Nú ert þú horfin sjónum okk- ar. En við, sem áttum því láni að fagna að kynnast þér og heimíli þínu, munum vissulega geyma í huga okkar minning- una um göfuglyndi þitt, hjálp- semi og fórnfýsi. Þú helgaðir líf þitt hugsjón sósíalismans. Hugsjón friðar, jafnréttis og, bræðralags. Og með hinu mikla óeigingjarna brautryðjenda- starfi þínu, fyrir hagstæðari lífskjörum lítilmagnans, hefur þú sjálf reist þér þann minnis- varða í hugum íslenzkrar al- þýðu, sem hún mun vissulega telja sig bezt varðveita með því að taka upp merki þitt, fyrir friði og farsæld allra landsins barna Blessuð sé minning þín. Sveinn Guðmundsson

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.