Þjóðviljinn - 21.11.1958, Blaðsíða 5

Þjóðviljinn - 21.11.1958, Blaðsíða 5
Föstudagur 21. nóvember 1958 — ÞJÓÐVILJINN (5 Mraðhéímr ú metmgíimgm anska sffórnin he um sinum g íur hrugSizf he Grœnfen \ GRÆNLAND ER í VOÐA! Þetta er fyrirsögnin á langri grein í danska blaSinu Information um búsifjarnar sem bandarískt herstöðva- brölt hefur gert Grænlendingum. Höfundur greinarinn- &r er landkönnuðurinn Eigil Knuth, sem gert hefur rannsóknir á Grænlandi að ævistarfi sínu. Knuth slær því föstu, aö', kalli því eyðingarhættu yfir all- reynslan sé búin að sýna að: an Grænlendingaættbálkinn á dönsk stjórnarvöld skeyti því þessum slóðum. engu . þótt þau bregðist helg ustu skyldum sínum gagnvart Grænlendingum, ef þau geti. ekotið sér bak við skuldbind- ingar við A-bandalagið. Fyrst Thule . . . Hann minnir á það sem íerð- ist í Thule, nyrztu byggð í heimi. Þar var komið upp bandarískri flugstöð, sem nú er orðin ein mesta kjarnorku- árásarstöð bandaríska flughers- ins. Bandaríkjamenn stofnuðu flugstöðina í Thule án nokkurs 'samráðs við Dani, hvað þá heldur Grænlendinga. Þegar á- kveðið var að stækka stöðina var Grænlendingum vísað burt næstum fyrirvaralaust. Nú er þessi staður, miðdepillinn í heimskautarannsóknum Knud Rasmussens, í niðurníðslu, Grænlendingaþorpið í rústum. . . . svo Angmagsalik Knuth kveðst hafa frétt það í Thule í sumar, að ákveðið hafi verið að reisa bandaríska radarstöð á eynni Kap Dan í mynni Angmagsalikf jarðar. Nú vofi því s'imu örlög yfir Græn- lendingum í Angmagsalik bg löndum þeirra í Thule. Ljóst sé að þeir sem nú byggja Kap Dan verði fyrr eða síðar rekn- ir í brottfrá heimilum sínum, rétt eins og gert var í Thule. Búast megi við að íbúum í öðr- um byggðarlögum við Ang- magsalik verði bönnuð afnot af eynni, beztu veiðistöðinni við fjörðinn. Þar að auki geti hver maður séð, að radarstöðin sé tilvalið skotmark í ófriði og Brezki herinn á Kýpur gerir nú mikla leit að skæruliðum EOKA í vestur- og norðurhér- uðum eyjarinnar. Skip úr brezka flotanum halda vörð við strendur Kýpur til að koma í veg fyrir að nokkrum skærulið- um takist að flýja sjóleiðina. Einn af helztu leiðtogum grísku skæruliðanha á eynni, Kyriakos Matsis, var veginn af Bretum í fyrrinótt. Bretar um- kringdu hús það sem hann hélt til í og kölluðu til hans að gefast upp, en hann sagði að þeir skyldu aldrei ná sér lif- andi. Bretar vörpuðu þá hand- sprengjum inn um glugga húss- ins, þar til þeir þóttust vissir um að Matsis myndi dauður. í fyrrinótt var hafður hervörður um líkið, en um morguninn var það grafið í fangelsisgarði í Nikósíu. Jámtjaldið „Vegna dvalar Bandaríkja- manna er Grænland klofið í'tvo hluta", segir Knuth. „Annar er nýlendusvæðin-----Hinn hefur vegna sívaxandi viðbúnaðar og rannsókna í herstöðuunum og með fulltingi óbrigðulla tilslak- ana Dana, lagt sífellt stærri hluta eyjarinnar undir skugga járntjalds síns. Þetta fyrirbæri þandist út frá Thule um Norður-Grænland alla leið til norðausturshorns- ins. Minna má á reykskýið, sem breitt var yfir aðdragandann að stofnun Station Nord. Pjatla fauk yfir höfuðborg heims- skautaeskimóanna • og meinaði okkur hlutdeiM í crlögum þeirra þangað til þau voru ráð- in, eins og Angmagsalikbúa nú. Innlimun Grænlands í danska ríkið fyrir nokkrum ár- um færði járntjaldið eins nærri okkur og það var á hernáms- árunum. Nú aðskilur það lands- hluta og landa". Knuth kveðst ekki vilja saka Bandaríkjamenn um það sem gerzt hefur, hlutverk herfor- ingja þsirra sé að koma upp herstöðvum á sem hentugustum stöðum með sem minnstum kostnaði. Danir beri ábyrgð á Grænlandi og Grænlendingum og þeir hafi átt að tilkýnna Bandaríkjamönnum í eitt skipti fyrir öll, að ekki kæmi til mála að leggja byggð svæði Græn- lands undir herstöðvar. Þá myndi hafa komið í ljós, að nógir staðir væru fyrir flug- stöðvar og radarstöðvar fjarri mannabyggðum. Frá upphafi hafa dönsk stjórnarvöld alls ekkert tillit tekið til Grænlendinga, þegar bandarísku herstcðvarnar voru annars vegar. Angmagsalik- búar voru ekki beðnir að segja álit sitt, þeim var ekki einu sinni tilkynnt fyrirfram, hvað til stóð. Græn^enzka landsþing- ið var ekkert látið vita fyrr en eftirá. Fulltrúar Grænlands á Danmerkurþingi voru snið- gengnir. í herstöðvamálinu hafa dönsk stjórnarvöld þverbrotið þá reglu, að hagsmunir Græn- lendinga eigi að sitja í fyrir- rúmi, segir Eigil Knuth. Tveir "osigir norskir stúdentar urðti njósnarar af ævintýraþrá Komizt hefur upp um njósnir tveggja ungra norskra stúdenta og viröist ljóst að þeir hafi leiðzt út á þá braut af ævintýraþrá. Stúdentarnir sem báðir eru lögreglan kom að þeim í stoln- 21 árs gamlir hafa verið hand teknir. Annar þeirra sem stund- ar nám í stærðfræði við há- skólanri í Osló gegndi einnig herskyldu og vann í dulmáls- lykladeild hersins. Þar hafði hann aðgang að ýmsum leyni- skj"lum og tók af þeim afrit þegar enginn sá til. Afritun- um kom hann til kunningja síns og skólabróður sem síðar reyndi að selja ýmsum erlend- um sendiráðum í Osló þau. Þær tilraunir báru lítinn árangur og þsir félagar höfðu ekkert upp úr njósnunum. Þeir ákváðu að brjótast inn í bifreiðaverkstæði eitt í borg- inni og bjuggust við ' að hafa 100.000 krónur upp úr. því. En um bíl þegar þeir voru í ráns- ferðinni. Annar þeirra tók þá upp skammbyssu og skaut á lögreglumennina, en einn þeirra særðist hættulega: Piltarnir voru þó yfirbugaðir og rann- sókn. á högum þeirra kom upp um njósnastarfsemina. Enski hraðbátakappinn Donald Campell settti á dögunum hraðsiglingamet á þrýfttiloftsknúða bá'tnum „Bluebird". Hann náði 400 km hraða á klukkustund. Vonlast hann til að kom- ast hátt í 500 km áður en lýkur. Myndin er af bátnum á metsiglingunni. vifloft Eiustætt íerðakg fföguna Bseta, þdfjg'a karia og eiimar Ixonu Snemma í næsta mánuði ætla fjórir Bretar að reyna að verða fyrstir til að svífa í stýrislausum loftbelg yfir Atlanzhafið. I desemberbyrjun ætla þrír karlar og ein kona að stíga upp í loftbelgskörfu á eynni Tener- iffa, einni af Atlanzhafseyjum norðvestur af Afríku. Þau ætla að gefa sig vindinum á vald og vona að staðvindur, sem b!æs um þetta leyti, beri þau til Vest- ur-Indía. Þolflug Heppnist þetta verður það ekki einungis í fyrsta skipti sem svo löng leið hefur verið farin í svifloftbelg, heldur einnig heims- met í þo'.flugi Fjórmenningarnir búast við að verða að minnsta kosti tíu daga og í hæsta lagi 21 dag á Iofti. Flugferðin hefur verið í und- irbúningi í tvö ár. Ferðalang- arnir hafa gefið farartæki sínu nafnið „Litli heimurinn". BátUr ef illa fer Loftbelgskar:(an er gerð af laufléttu gerviefni og klædd gerfiefnistrefjum. Ef. illa fer get- ur flugfólkið notað köríuna, sem er fimm metra löng og helmingi mjórri, fyrir seglbát. Körfuna ber loftbe'gur, fyllt- ur 17.500 rúmmetrum af vetni. Ferðalangarnir tilvonandi telja að í desember séu flugskilyrði yfir Atlanzhafi hagstæðust' fyr- fyrir sviflcftbelg. Einn hefur reyns'u Frumkvöðull ferðarinnar og- fyrirliði áhafnarinnar á „Litla heiminum" er Arnold Eiloart, 51 árs gamall og með langa reynslu af loftbslgjaflugi. Sonur hans, sem er 21 árs gam- all og leggur stund á efnafræði við Cambridgeháskóla, verður loftskeytamaður og sér um vís- indaathuganir, einkum vind- og hitamælingar. Siglingafræðingur er Colin Mudie, 32 ára gamall skipaverkfræðingur frá Edin- borg. Þegar hann skýrci Rose- mary konu sinni frá hvað til stóð, sagði hún: „Það sem þú Framhald a lu. siðu Franska herstjórnin í Alsír hefur tilkynnt að hörð viður- eign standi nú yfir milli 15 herflokka hennar og Serkja um 70 km fyrir sunnan Algeirs- borg. Massu fallhlífarhershöfð- ingi stjórnar franska hernum þar. Frakkar segjast hafa fellt eða handtekið 148 Serki fyrstu tvo daga viðureignarinnar. Aldraður læknir í Vestur- Þýzkalandi hefur verið neydd- ur til að stöðva rannsóknir sínar á samhenginu milli geislaverkunar í andrúmsloft- inu og fæðingu vanskapaðra barna. Rannsóknir barnalækn- isins dr. Beck, forstöðumanns barnasjúkrahússins í Bayreuth, benda til að fjöldi fæðinga van- skapaðra barna standi í beinu hlutfalli við geislaverkunina í andrúmsloftinu, sem stafar frá tilraunum með kjarnorkuvopn. Niðurstöður dr. Beck vöktu mikla athygli um allan heim og urðu til þess að formælendur kjarnorkuhervæðingar i Vestur- Þýzkalandi lögðu hann i ein- elti. Dr. Beck, sem er á sjötug- asta ári, skýrði frá því um síðustu helgi, að persónulegar árásir á sjálfan hann og vis- indarannsóknir hans hefðu magnazt sí og æ og væru orðn- ar „algerlega óþoiandi". Hann kvaðst vera orðinn heilsutæp- ur og ekki treysta sér til að halda rannsóknarstarfinu áfram við þessi skilyrði. Embættismenn í heilbrigðis- ráðuneyti Vestur-Þýzkalands höfðu veitzt að dr. Beck og sakað hann um að stunda rann'- sóknir sínar á geislaverkun og vansköpun barna af pólitískum ástæðum til þess að styðja her- ferð sósíaldemókrata, sem nefn- ist ..Gegn kjarnorkudauðanum". Læknirinn bcndir á að hann hafi verið búinn að birta nið- urstöður af fyrsta þætti rann- sókna sinna áður en sú her- ferð hófst. Skömmu áður en dr. Beck ákvað að hætta rannsóknum sinum^ barst honum bréf frá dr. Aíbert Schvveitzer, hinum kunna guðfræðingi, lækni og tón'.istarmanni. Vottaði hann barnalækninum í Bayreuth þakklæti sitt og viríingu íyrir starf hans. Síðustu árin hefur dr. Scweitzer varið miklu af tíma sínum og kröftum til að vara menn við geislunarhætt- unni og hvetja til þess að til- raunir með kjarnorkuvopa verði stöðvaðar.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.