Þjóðviljinn - 18.05.1962, Blaðsíða 2

Þjóðviljinn - 18.05.1962, Blaðsíða 2
 skipin JJöklar h.f.: 1 dag er f östudagurinn 18. maí. Kóngsbænadagur.. Árdegshá- flæði . klukkan 4.40. Síödegis- háflæ^i kl. 16.56. Næturvarzla vikuna 12.—18. maí er í Vesturbæjarapóteki, sími 22290. Ncyðarvakt LR er alla virka daga nema laugardaga klukkan 13—17, sími 18331. Sjúkrabifreiðin f BafnarflrðJ Sími: 1-13-86. . Drangajökull er í Rvík. Lang- Jjökull er í Riga fer þaðan til Hamborgar. Vatnajökull fór frá Vestmannaeyjum í gær áleiðis til Grimsby, London og Rotter- dam. . .",.--:.;.-»¦ Skiadeild S.I.S.: Hvassafell er í Rvík. Arnarfell fór 15. þm. frá Akureyri áleiðis til Rostock og Ventspils. Jökul- íell íöc 15. þm. frá Stykkishólmi áleiðis til N.Y. Dísarfell fór 15. þm. frá Mantyluoto áleiðis til Reyðarfjarðar. Litlafell er á leið til Rvíkur frá Akureyri. Helga- fell er í Haugasundi. Hamrafell £ór 7. þm. frá Rvík til Batumi. Erik Sif losar timbur á Breiða- fjarðarhöfnum. Birgitte Frelsen losar timbur á Breiðafjarðar- höfnum. Fandano er væntanlegt • til! Reyðarfjarðar 19. þm. til 4 kjötlestunar. Eimskip: Brúarfoss kom til Rvíkur 14. þm. frá Hamborg. Dettifoss fer frá "Charleston á morgun til Hamborgar, Hull og Rvíkur. Fjallfoss fór frá Akranesi 15. þm. til Rotterdam, Hamborgari Antverpen og Hull. Goðafoss 'fór frá Dublin 8. þm. til N.Y. Gull- Ífoss kom til Rvíkur í gær frá K-höfn og Leith. Lagarfoss fer frá Hamborg á morgun til Fred- erikstad, Gautaborgar, Mantyl- uoto og Kotka. Reykjafoss fer frá Hamborg á morgun til Rostock og Gdynia. Selfoss fer frá Rvík kl. 10 í dag til Akraness og það- ,an til Rotterdam og Hamborgar. Tröllafoss fór frá Keflavík 13. þm. til Hull, Ventspils, Lenin- grad og Kotka. Tungufoss fór frá Raufai'höfn 17. þm. til Skagastrandar, ísafjarðar og R- víkur. Zeehaan kom til Grims- by 16. þm. frá Keflavík. Nord- land Saga fór frá Hamborg 17. þm. til K-hafnar og Reykjavík- /ur. Askvik lestar í Gautáborg 18. Itil 20. þm. til Rvíkur. Loftleiðir h.f.: Eiríkur rauði er væntanlegur frá N.Y. kl. 6. Fer til Glasgow og Amsterdam kl. 7.30. Kemur til baka frá Amsterdam og Glas- gow kl. 23. Fer til N.Y. klukkan 00.30. Þorfinnur karlsefni er væntanlegur frá N.Y. kl. 11. Fer til Oslóar, K-hafnar og Ham- Íborgar kl. 12.30. Leifur Eiríksson er væntanlegur frá Stafangri og Osló kl. 23.00.. Fer til N. Y. kl. 00.30. j félagslíf \ i Nemendasamband \! Kvennaskólans (Ihefur ákveðið að halda árshátíð ^miðvikudaginn 30. maí klukkan 1*7.30 e.h. í Klúbbnum við Lækj- ' arteig. Til skemmtunar verður \danssyning, fluttar gamlar skóla- Vminningar, spilað bingó o. fl. — . i Aðgöngumiðar verða afhentir í 11 Rvennaskólanum mánudaginn l>28. og þrið'udaginn 29. maí kl. i'5—7 e.h. Stjórn nemendasam- ('bandsins hvetur eldri sem yngri • 'árganga skólans til að fjöl- ^menna á hófið til að endurnýja ]|kynn| skólaáranna og efla veg (iSambandsins. I '__________ Eftir helgina hefjast í Kópa- vogsbíói sýningar á kvik- imyndinni Mein Kampf, en hún fjallar um uppgang, veldi og endalok nazista í Þýzka- landi. Kvikmyndin bregður ljósi yfir þann jarðveg, sem naz- ism'nn spratt uppúr, Þýzk^i- lfm-í. Versalasamningsins og h'.irn p'*ússneska hernaðar- ar''í), júnkarana sem sáu í H '.ler speglast draum sinn V."h að gera allar þjóðir að ¦þrælum hinna þýzku ofur- menna. Myndin lýsir því hvernig skrípakallar, eins og Göbbels, gátu töfrað heila þjóð svo að ihún gekk syngj- andi í dauðann fyrir þá. Ekki eitt einasta atriði myndarinnar er leikið, heldur er hún sett saman úr sam- tímaheimildarmyndum á hinn snilldarlegasta hátt. Höfundur myndarinnar er þýzkur flóttamaður, Erwin Leiser að nafni, en ihann varð ungur að flýja til Svíþjóðar og þar rnenntaðist hann. Ár- ið 1959 hóf hann gerð mynd- arinnar Mein Kampf — Sann- leikurinn um hakakrossinn. Danskan texta myndarinnar samdi John Dan-strup og hann hefur einnig tekið saman nokkur minnisatriði, sem hér fara á eftir: Hver mynd í þessari kvik- mynd er raunsönn. Allt þetta hefur gerzt — á vorum dög- um — í Evrópu. Á þessum texta hefst heim- ildarkvikmynd Erwins Leisers um nazismann og örlög Þýzkalands í rki H::tlers. Hann heíur sótt myndirnar i áróðursráðureyti Gcbbels org mörg önnur söfn, og bær voiu teknar, þegar atburðirmr gerðust. Hér sjé.um vi.ð margt, sem við könnumst við, en þó skýrar en oft áður og frá nýj- um sjónarhóli. Og hér er líka margt, sem við hófum aldrei séð. Þetta eru átakanlegar myndir um það; hvernig hin nýja Evrópa Hitlers varð þeim, sem kynntust upphaf- inu að veldi hans. Allt er þetta svo nærtækt, að það er engu líkara en kvikmyndin lami meðvitund manns hvað eftir annað. Á eftir vaknar maður til skýrr- ari skilnings á því, að þetta var ihinn rúmhelgi dagur Evr- ópu fyrir aðeins tveim ára- tugum. Já, fyrir fáum árum, en þó er nógu langt um liðið til þess að ný kynslóð, sem ekki hefur lifað þetta — megin- hluta þess höfum við hinir eldri ekki heldur séð með eig- in augum. Við höfum aðeins lesið um það og heyrt af því sagt. Hér sjáum við það og heyrum iþað eins og við stæð- um við hlið þeirra, sem ljós- mynduðu þetta mitt í rás at- burðanna; eins og við stæð- um í brennandi rústum Var- sjár «>ða í helvíti fangabúð- anna . En hvernig gat þetta gerzt? Við spyrjum hvað eftir ann- að og fáum oftast svör — sjá-;; um svörin — sjáum. hver kallaður er, hver gerir þáð, ' Þessi mynd er tekin af Þjóðverjum sjáifuni i iyrstu loftárás- ununi á Varsjá, höíuðborg Póllands, í septembermánuði 1939. —*««^ x.** :»í<ií '"*""' "^l<"".'l#*'*.*K'mi)i»>* Myndin er af Gyðingakonum og börnum í Auschwitz, útrým- ingarbúðunum alræmdu. Allt þetta fólk varð gasklefunum að bráð. og hvernig hann gerir það. Hér birtist hið gamla Þýzka- land með berfylkingar sínar, svo kemur foyltingin eftir fyrri heimsstyr'öldina, undir- róður hinna ólöglegu flokka, fyrstu nazistarnir, Hitler og rnenn hans. Svo tekur hin þýzka örvænting við og knýr til úrslita. Við fylgjumst með baráttu nazista í Þýzkalandi, baráttunni um BerKn og hin- ar stóru borgir; við sjáum taflið í höndum hinna gömlu leiðtoga landsins, valdatökuna með blysför stormsveitanna til Hitlers, fyrstu hreinsanirn- ar og ofsóknirnar. Við sjáum ungt fólk með uppljómuð andlit og skóflu í hendi — og. svo hermennina. Þeir 'koma ' úr öllum héruðum I'ýzkalands, og. við fylg'um þeim seinna tiL.Stalingrad og til fangagöngunnar um götur Moskvu. Við sjáum 'SS-menn spranga fram, marséra; — sjáum flokkinn, sem hafinn cr yfir aðra menn. Ofsóknir andstæðinga hefjast, og leik- urinn berst að Gyðingum. Svo koma stjórnmálin ti) sögunnar og stórmenni þeirra ganga hjá — Mussolini, Franco og litli - austurríski kanslarinn. Dolfus, og Benes frá Tékkóslóvakíu. Við förum með Hitler til innlimunar Austurríkis og sjáum Daladi- er og Chamberlain í Miinch- en. Svo kemur stríðið við Pól- verja og fall Varsjár — og ekki sízt baráttan bak við múra þagnarinnar. Hér birtist hún í öllum sinum ægileik — lífið í pólskum smábæ hersetnum af Þjóðverjum; líf- ið í Gyðingahverfunum í höfuðbqrginni. Þessar mynd- ir, sem starfsmenn Göbbels tóku, dirfðist hann aldrei að sýna þýzku fólki. Okkur birt- ist Varsjá í reisn sinni og tortímingu; eyðilegging, sprengingar og æðandi eldur hús úr húsi, hverfi úr hverfi, meðan þýzkir liðsforingjai" krossa við nöfn á skrám sín- um. Margur mannlegur harm- leikur blasir við. Stalingrad- sagnn líður fram, og við sjá- um \>á t.á. Hitler halda stork- unarræ"íuna til samstarfs- manna sli^na, meðaii ósigur- inn er staðfestur á Volgu- bök'kum. En enn er eftir löng saga um líf vinnuþrælanna, fangabúðirnar og dauðastöðv- arnar og loks tilræðið við Hitler 1944. Að lokum birtast ný andlit í straumi fólksins — iþegar ríkið riðar til falls, og Hitler' kemur fram fyrir þýzku þjóð- ina í síðastTi sinn. Fall Ber- línar er lokastigið. Hvernig gat þetta gerzt? Erwin Leiser svarar nokkrum spurningum okkar. Hér birt- ist sagan .án skýringa — við. sjáum hána — pg við' skilj- ¦um samhengið, sem tengir þessar talandi myndir. . r. . En 'er það annað en saga' — átakanleg saga? Já, það er bæði.fortíð og nútíð. Og sama aflið lifir enn, í hugskpti mannanna ,og bíður, lausnar, þegar tækifærin gefast, í , dag í þessum heimshluta — á morgun í öðrum. Hér blasir við harðst'órn níhilismans, sigur smámenna. Hér þeysir lygin gandreið, hér er manna- pinnintt, John Danstrup. Skipin lágu nú hlið við hlið og ungi stýrimaðurinn klifr- aði niður. LesSie Arch tók á móti honum og varð ókvæða við er stýrimaðurinn sagðist ætla að taka við stjórninni. „Hvað á þetta að þýða", hrópaði hann, „hvað á slíkur græningi að kenna mér?" Þá sá hann fleiri menn koma um borð. Hvað átti þetta að þýða? Hann 'hafði hér öll völd. „Halló, þið þarna", hrópaði hann, „komið ykkur í burtu, þið hafið e!«kert hér að gera".

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.