Þjóðviljinn - 27.04.1963, Blaðsíða 7

Þjóðviljinn - 27.04.1963, Blaðsíða 7
Laugardagur 27- april 1663 MÓÐVIUINN SlBA ^ A AÐ LIFA SJALFA SIG Síðustu prustu Konrads Ad- enauers er lokið með ó- gigri. f þetta skipti barðist liann fyrir pólitísfku lífi sínu við sinn eigin flokk. Á föstu- daginn í fyrri viku kom gamli kanslarinn heim til Bonn úr orlofi í bústað sínum við Comovatn staðráðinn í að vefja Kristilega demókrata- flokknum um fingur sér eins og svo oft áður á 14 ára ó- slitnum valdaferli. Þrátt fyrir 87 ára aldur finnst Adenauer að hann sé vel fær um að stjórna Vestur-Þýzkalandj enn um ófyrirsjáanlega framtíð. Gefið loforð um að láta af embætti ekki síðar en í nóv- ernberbyrjun þvældist ekki mikið fyrir honum. Það loforð var hann neyddur til að gefa við stjórnarmyndunina í nóv- því svarar. Framundan eru fylkisþingkosningar í Neðra- Saxlandi 19. maí. Flokksfor- ustan þar og framkyæmda- stjórn flokksins alls heimtuðu ákvö.rðun um eftirmann Aden- auers fyrir kjördag, það væri eina ráðið til að hressa við dvinandi tiltrú kjósenda. í fyrsta skipti síðan vesturþýzka ríkið var stofnað eru kristileg- ir demókratar alvarlega hrædd- ir við að völdin í landinu gangi þeim úr greipum. Al- mennar þingkosningar eiga að fara fram 1965. og ef atkvæði falla þá svipað og í fylkjakosn- ingunum undanfarið verða sós- íaldemókratar stærsti þing- flokkurinn næsta kjörtimabil. Strax eftír skr.ípaleikinn um forsetaembættið 1959 tók Ludwig Erhard (l.v.) ræðii við Gerstenmaier forseta þingsins. ember í vetur, sagði hamn fréttamönnum sem heimsóttu hann suður fyrir Alpafjöll, og þess vegna þyrfti ekki að taka það alvarlega. Adenauer veifaði vottorðum frá læknum um á- gaeta heilsu sína. sendi erkió- vini sínum og flokksbróður Er- hard efnahagsmálaráðherra nokkrar hnútur og neitaði að trúa fregnum um að flokkur þeirra væri staðráðinn i að segja sínum gamla foring.ia upp trú og hollustu og velia í hans stað þann mann sem hann s'ízt getur unnt að setjast f.kanslarasætið í sinn stað. 'ílm síðustu helgi var úrslita^ pf;-"'viðureignin undirbúin. Ádenauar tók á öllu setn hann á til, bejtti allri sinnj slægð Og frekju. En allt kom fyrir ekki. ÞingflQkkur Kristilegra demókrata ákvað með þrem liórðu atkvæða að Adenauer skyldj víki'gr úr sessi í haust eins og ákveðið hafði verið og Ludwig Erhard taka við embætti hans. Flokkurinn sem lét Adenauer troða á sér fvr- ir fiórum :Srum. þegar hann hætti við wað gerast forseti jafnskjótt Qg lióst varð að Er- hard yrði eftirmaður hans, íriahnaði sig loksins upp og af- sagði forustu sem upp á síð- kastið hefur ekki fært honum annað en álitshnekki og ósigra. Kosningar '*IH fylkisþinga í P.rwen. Rínariöndum-Pfal': Hwnbórg og Vestur-Berlin haf^i T7T*í verulegt fylgistap krist''- v.Mt»a demókrata en sósíal- 'temókratar hafa unnið á sem að haila undan fæti fyrir kristilegum demókrötum, í síðustu kosningum misstu þeir hreinan meirihluta á þinginu í Bonn og urðu að taka upp stjórnarsamstarf við frjálsa demókrata til að halda vöM- um. Mende, foringi samstarfs- flokksins, gerði það fyrst að skPýrði fyrir samvinnu við kristilega demókrata að Ad- enauer léti af kanslaraemb- ættinu, en beygði sig þegar sá gamli gerði sig líklegan ttf að semja við sósialdemókrata frekar en sieppa stjórnartaum- unum. Þessi samsteypustjórn hrundi í umrótinu eftir aðför- ina að fréttatímaritinu Spiegel, og önnur komst ekki á lagg- irnar fyrr en Adenauer hafði lofað að iáta af embætti með haustinu. Spiegel-málið sýndi að kanslarinn er ekki lengur fær úm að stjórna. Það kom á daginn að i ríkisstjórninni fóru ráðríkir ráðherrar sínu <ram og skeyttu engu bótt þeir seildust inná valdsvið starfsbræðra sinna. Hver ráð- herrann af öðrum, kanslarinn þar á meðal, varð uppvís að því að hafa logið að þinginu. Straúss landvarnaráðherra varð að hföklast úr embætti fyrir valdniðslu. Siðan rekur allt á reiðanum í Bonn. Á fjórtán ára valdaskeiði hefur Adenau- er einn tekið úrslitaákvarðan- ir um öll mál sem honum þykja miklu varða. Valdið hef- ur verið hjá honum einum. Um leið og honum förlast tök- in verður ríkið því í raun- inni stjórnlaust, þótt dagleg stjórnarstörf gangi sinn vana gang. Það va? nánast tilviljun að Adenauer komst til valda í Vestur-Þýakalandi. Við fyrsta kanslarakjörið í hinu nýja riki 1949 marði hann vinninginn með einu atkvæði framyfir, sínu eigin. En þegar hann einu sinni var búinn að fá völdin ; hendur kunni hann að beita t>eim til að festa 'sig í sessi. Út á við fylgdi hann þeirri stefnu að hafa enga stefnu fyrir hönd Vestur- Þýzkalands aðra en þá að gera í hvívetna vilja Vesturveld- anna, helzt áður en hann var látinn í ljós. Hinn þjóðernis- sinnaði sósíaldemókratafor- ingi Kurt Schumacher kallaði Adenauer lika ,,kanslara banda- manna". Schumacher og flokks- bræður hans, og einnig margir í Kristilega demókrataflokkn- um, hörmuðu skiptingu Þýzka- lands og álitu að æðsta verk- efni allra Þjóðverja hlyti að vera að sameina landið á ný. Adenauer var á öðru máli. Skiptingin var honum kærkom- jn. Hann er íhaldssamur. kaþ- ólskur Rínarlandsþúi og hefur alltaf hatað Prússa og alveg sér í lagi hina guðlausu og róttæku Berlínarbúa. Arið 1923, þegar Frakkar hernámu Rin- arlönd, daðraði Adenauer við þá hugmynd að skilia þau frá Þýzkalandi tjl frambúðar. Heimsstyr.iöldin síðari gerði Konrad Adenauer þann greiða að kljúfa Þýzkaland Qg af- henda honum til umráða þann hluta þar sem fyrir hendi var íhaldssamur og kaþólskur meirihluti. Eins og flestir aðrjr kaþ- ólskir stjórnmálamenn ^, Weimarlýðveldisins hafði Ad- enauer hægt um sig allan «tjórnartíma nazista. Hann vildi ekkert hafa saman við hina nýju valdhafa að sælda en barðist ekki heldur gegn þeim. Hann átti því hægt með að sameina í einum íhaldssömum. borgaralegum flokki bæði fyrrverandi nazista og and- nazista. Tákn stjórnartíma Ad- enauers er hægri hönd hans Globke ráðuneytisstjóri, höf- undur skýringanna vi^ kyn- þáttalögin sem kennd eru við Niirnberg. Hann er kaþólskur. gekk aldrei í nazistaflokkinn en þjónaðl Hitlersstjórninni í ýmsum ábyrgðarstöðum í inn- anríkisráðuneytinu. Nú hefur hánn í 14 ár verið annar valda. mesti maður Vestur-Þýzka- lands, iafn slægur og ókval- ráður og yfirboðari hans en ánægður að starfa bak við tiöldin. Ósigur Adenauers á þingflokksfundinum á þrið.iu- daginn er ekk; siður ósigur Globke og þess valdavefs sem þessir tveir menn hafa spunn- ið á undanförnum árum. Er- hard efnahagsmálaráðherra. „gúmmíljónið" eins og kansl- arlnn kallar hann, verður næsti kanslari þrátt fyrir all- ar eiturörvarnar sem þeir fé- lagar hafa sent honum o? þrátt fyrir margvisleg mistök si'álfs sín. Hann er eini mað- urinn sem kristllegir demókrat- ar gera sér vonir uifl að fær sé um að bjarga þeim úr ó göngunum sem Adenauer er búinn að koma þeim í. Látlausar tilraunir kanslarans til að drepa erfðaprins sinn pólitískt hafa verið einna ógeðfelldastar allra upplausn arfyrirbæra hnignunartímabils Adenauersstjómarinnar Heima og erlendis hefur ekkert tæki færi verið látið ónotað til að rýra álit Erhards. Öðru hvoru hefur honum verið nóg boðið og krafizt þess að flokkurinn gerði upp á milli þeirra Aden- auers, en kanslaranum hefur jafnan tekizt að eyða því með vífilengjum og haldið upptekn- um hætti. Siðustu mánuðina ERLEND TÍÐINDl hefur komið á daginn að þarna er um að ræða meira en per- sónulegan fjandskap, einnig er uppi innan vesturþýzku stjórn- arinnar pólitískur ágreiningur um framtíð Vestur-Evrópu. Adenauer vill Litlu-Evrópu, ná- ið samstarf við Frakkland sem myndi ásamt Vestur-Þýzka- landi k.iarnann í þröngu og innhverfu Efnahagsbandalagi íhaldssamra, kaþólskra megin- iandsrík.ia. Erhard er hinsveg- ar ákafur talsmaður Stór-Evr- ópu, aðildar að Efnahagsbanda- laginu fyrir Bretland 0g Norð- urlönd, mikilla utanríkisvið- skipta, lágra tolla. Þegar franska stjórnin vrsaði á bug umsókn Bretlands um aðild að EBE. reyndi Erhard á eigin spýtur og én samráðs við kanslarann að koma málinu á rekspöl á ný. 17'itt af síðustu embættisverk- 1-J um Adenauers verður að taka á móti de Gaulle í op- inbera heimsókn til að inn- sigla gildistöku sáttmála þeirra um bandalag og samvinnu Vestur-Þýzkalands og Frakk- lands. Þingflokkur kanslarans hefur þegar knúið hann til að fallast á að yfirlýsing af þingsins hálfu um að samein- ing allrar Vestur-Evrópu og hollustu við NATÓ séu eftir sem áður hornsteinar vestur- þýzkrar utanríkisstefnu. Þar með vilja flokksbraeður Aden- Konrad Adenaucr. auers girða fyrir að ný stefna sem fyrir honum kann að vaka með sáttmálagerðinni komist í framkvæmd. Erhard þarf ekki að letja að tengjast Frakklandi de Gaulle óþægilega nánum böndum. Hann hefur jafnan verið hlynntari nánum tengsl- um við Bretland en Frakk- land. En menn í Vestur- Þýzkalandi vænta sér -ekki mikils af stjórnarforustu hans. Þótt Adenauer-.hafi ekki- tek- izt að eyðileggja lýðhylli vara- kanslarans. hefur hann sann- fært flesta stiórnmálamenn um að Erhard sé of óákveðinn og hikandi til að geta farlð með stjórnarforustu til lengdar. Kristilegir demókratar eru fegnír að fá hann fyrir merk- isbera í næstu kosningum, en þeir eru vísir til að nota fyrsta tækifæri að þeim afstöðnum til að losa sig við hann. IM.T.Ó. Hún skar Vopnfiriingum bamhgi^lJi I hélfa «M Sumarid 1962 höguðu atvikin því þannig að ég var gestur og hlustandi að kaffiborði i skrautlausri en notalegri stofu á bæ inni í Vopnafirði. Við borð- ið sátu tveir vopnflrzkir bænd- ur, majór í liði Hennar Há- tignar Bretadrottningar og föð- ursystir annars bóndans, nær níræð að aldri. Umræðuefnið var ýmislegt íslenzkt, einkum gamalt — og þar var gamla konan veitandi og fræðari, og síðan brezkar bókmenntir. en þar gengu bændurnir um garða sem kunnugir einir gera. Bænd- urnir (sem hvorugur hefur gengið í tízkuskóla) þýddu þráðinn úr samtalinu jafnóð- um fyrir gömlu konuna. Þegar rætt var um Robert Burns glömpuðu skyndilega augu hennar, hún minntist einhverra kvæða hans. og tíundaði iafn- framt tár stórmenna frá fjar- lægu landi sem faliið höfðu við heimili þessa skáids. „Hvað segir hún?" spurði hinn brezki þegn er hann sá glampann í augum hennar við minningu Burns. Bændurnir tjáðu honum það. Ekki veit ég hvað þessi majór (sem var sam- landi Burns og skartaði nú hvorki skúfum né priki heldur peysu, því þessar laxveiðivikur átti hann siálfur en ekki Henn- ar Hátign) hefur hugsað, en hann missti um stund brezkan afskiptaleysissvip er hanr. horfði íhugandi á gömlu kon- una. Sesselja Stefánsdóttir heitir hún og verður níræð innan árs, fædd 12. febrúar árið sem við Islendingar fengum f.iárforræði. löggjafarvald og stjórnarskrá. Hvortveggja var, að tími var skammtaður til viðræðna VOPNAFÍÖRDUR - FÓLK ÖG BYCép Sesselja Stefánsdóttlr — Myndin tekiin sumarið 1962. og að hún kvaðst ekki hafa lagt í vana sinn að ræða við blaðamenn. EnþeirrigáfuleguO) spurningu, hvort ekki hefði verið leiðinlegt og erfitt líf i Vopnafirði í „gamla daga" svaraði hún: — Nei, það var langt frá því; þetta var og er allt gott fólk í Vopnafirði. Ég hef ekki yfír lífinu að kvarta. Frá ungum aldri hefur hún verið saumakona, og spurning- unni um kaup og kjör svaraði hún: — Kaupið var 15-20 krónur fyrir að sauma karlmannsföt, vesti, buxur og iakka. Þegar mesta geypiverðið var komið á þetta fékk ég 100 krónur fyrir lað sauma karlmanns- fötin. Sveitungí hennar svaraði spurningunrí mínum um hana þannig: — Hún hefur alltaf'átt heima á Guðmundarstöðum hjá Ás- birni bróður sínum (sem nú er látinn) og tók sinn þátt í upp- eldi á stórum barnahópi; tók þátt í að kosta sum þeirra til mennta, gekk í skautbúningi sínum með þeim til altaris við fermingar, — og fylgdi sum- um þeirra til grafar. Hélt síð- an heim til að elska og annast þá sem lifðu. Hún hafði Hka nógu stórt h.iarta til að finna til í stormum sinnar tíðar. fy'gdist með örbirgð og sigrum fólksins, lagði hverju heimili í sveitinni lið og lét sig varða allra hagi; lagði öllum gott 1il og boðaði elsku og frið með öll- um. Hún var saumakona að at- vinnu og skar bróðurpartinn af, flíkum iafnt barna sem fullorðinna í bessari stóru sveit. Hún skar Vopnfirðingum hamingiuklæði í hálfa öld. J. B.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.