Þjóðviljinn - 01.09.1970, Blaðsíða 7

Þjóðviljinn - 01.09.1970, Blaðsíða 7
JíríðijodiaiSUir 1. septómfber 1970 — ÞJÓÐVILJINN — SÍBA J benzinfareyfilsins. Hann kreíst meina lofts en aitar lífverur: einn bíll eyðir jafnimiklu súr- efni á 9ft0 km og mianneskja gerir á eiruu ári. Gróðursvaíði iarðar eru ekki þess megnuig að fuEneegja þessairi þörf. Til dæimiis má nefraa að hinar 97 miJjóndr bifireiða Bandaríkjámannia, og önnur brennsluitæki landsins gleypa tvisvar sinnuim meira magn af súrefni, en gróðuir- lenidi Bandaríikianna frarn- leiðir á sama tima. Það þýðir. að ef vindar bæru ©kki súrefni af hafi, væru lífverur Banda- ríkjanna þegar kafnaðar. En einmdtt nú, þegar svo mdkil þörf er á súrefnisfoxoa bafsins reynist bann vera í hættu. Bandaríski líffræðing- urinn C. Wurster komst að þekri niðuirstöðu að aðeins ör- lítið magn af DDT nægði til að eyða 75% af græniþörung- uim hafsíns. Vísindamaðuirinn aðvarar: „Ef við hölduim á- írarn að eitra bafið á þann' hátt sem við höfum gert, mun- um við kafna áður en þessi öld er úti." Svíar hafa þegar bannað DDT, og Vestur-Þýzkalamd befur fyrirskdpað takmörkun á notkun þess, en þau eru að- eins undantekningar, Enn er dreift hálfri miljón lesta ár- lega af skordýraeitri yfir jörð- í bandarískum ritum hefur að undanförnu birzt auglýsing frá náttúruverndarsamtökum. Mynd sýnir barn á brjósti og þessi Svndafióð texti fylgir: „Varið ykkur. Móðurmjólkin er óhæf til neyzlu". Astæðan er að víða í Bandarikjunum er DDT-magnið í likama manna orðið svo mikið, að heilsa brjóstmylkingsins er i hættu. efnum. Selluvefir dnaga í sig DDT eins og þeir væru svamp- uir. Því hefur eitrið, sem dreifi hefur verið á undanförnum áir- um safnazt saantan í piöntum, dýrum og mönnum: • Brezkir líftfiræðingar haifa fundið 0,1 ppm (= 1 á móti miljón) af skardýraeitri í epl- íím og kartötflium; amerískt síg- arettutóbak mnibeldur 38 ppm. • ' Amieirí'skir ví'sindamenn ranmsökuðu fiska, fugla og og spendýr frá öllum heims- hluíiúm, og'íundu DDT í 75% þeirra, meira að segja í mör- gæisum suðuirheimskauitsins. • Sæmskir vísdndaimenn upp- götvuðu svo mikið DDT f fiski Eystirasailitsins. t.d. i laxd (31 ppm) að þeir varia við neyzlu hans. Eitrið hleðsl* upp Vísindamenn gefa eftirfar- andi skýringu á þessari gegnd- arlausu samiþjöppun eituirsins: Lendi DDT { einungis litlum mæli út í vötn, þá er þar til staðair svif-gerUlinn, sem sýg- ur það upp. Svif er ein aðal- fæða smærri fiska, sem eru aftur étndir af stserrj fiskum, sem síðar verða bráð rán- fugla eða manna, og þannig kemst eitrið inn í rás nærimg- arinnar og þjappast samam. Heimsmetið í aðdrætti eiturs- ins á haförn Eystrasaltsins, en 2,5% af fitu hans hefur reynzt vera orðið hreinit DDT. Svipaða sögu er að segja af manninum. Handiahófspróf- un á þirem þjóðum leiddi í ljós, að í ísraelsbúa finnst 19,2 ppm af DDT, i Amaríkana 12,6 ppm og í Þjóðverja 2,2 ppm. Og eitrunin eykst. Miljónir mæðra í heiminuim leggja börn sín á brjóst án þess að vita, að svo mikið miagn eiturs er í mjólk þerra, að ekkert mjólk- urbú myndi tafca hana til sölu. Móðurmjólkin Heilbirigðisefti'rliit Svíþjóðar hefiuir fundið í mióðurmjólk 70% meira magn af DDT en finnast má í mjólk frá mjólk- urbúum. í Bretlandi reyndist magnið vera tíu sinnum meira en leyfilegt er, og í Ástralíu þrjátíu sinnum meina. Ástæð- an fyirir því, að svo mikið DDT finnst í, móðuirmjólkinni er hið mikla fitumaign hennar. Btrjóstkirtlamiir: vinn,a ekki að- eins úr nýnri næringu heldur grípa einnig til varaforða lik- aroans. En einmitt í honum — í vefjum fitu'laigsins — geymir líkaminn eiturmagn það, sem hann hefur safnia-ð að sér um áraraðir. Fullkornin rannsókn á þeim hættum. sem líkatmanum get1- ur stafiað af eibrinu, hefur ekki átt sér stað, eh þær Tann- sóknir sem þegar hafa verið gerðar sýna að miki'll báski vofir yfir. Sýnt þykir að DDT geti faaft ábrif á tauigakeríið og lamað starfsemi þess, m.a. leiddi rannsókn í ljós er geirð var í Bandaríkjunum á 150 verkamönnum, sem unnið höfðu tíu ár í verksmiðju, er framleiddi skordýraeitur, að 30% þeirra voru á mörkunum að teljast „andlega heilbrigð- ir". Ennfreomir reýndust þeir þjást af minnistapi og alvar- legri andlegri hrörnun. Það þykir líka sannað með rannsóknum á dýrum að DDT geti valdið ruiglingi á kyn- hormónum, svo og stuðlað að krabbameins- og lifrarsjúk- dómum. Krabbameinsrannsókn- airstöð ein í Bandaríkjunuim fann í sjúklingum, sam dáið höfðu úr krabbameini eða af völdum lifrarsjúkdóms, tvisvar til þrisvar sinnum meira magn af DDT en í fóllki sem látizt hafðj í umferðarslysum. Stöðugt er haldið áfram að dreifa DDT og eiiturmagnið eykst svo hratt, að vísinda- menn álykta að aðeins innan tíu ára getj eitrið valdið hræði- legri náttúruóign: köfnun alls lífs á jörðunni. Bílamergðin Líf manna og dýira er háð tilveru plantoa, því aðeins þær geta framleitt súrefni. Súrefn- isþörf mannsins er fuJmæigt i fyrsta lagS' með gróðiri jairð'ar, sem á síðustu árum hefur farið stöðuigt minnkandd — og í öðru lagi af sjávargróðri (eða að 2/3 hluta), örsmáum plönt- um, svakölluðum grænþörunig- um, er svífa eins og risastór ský í útfaöfunum. Súrefnis- myndun hafsins er nú orðin þýðingarmeiri en nokkru sinni fyrr. Skógar jarðar, meira að segja hin miklu fruimskoga- svaeði eru að skreppa saman af mannavöldum, og súrefnis- gjöf jarðar hefur því stór- minntoað. Þar að aukl hefuir súrefnisþörf vaxið vagna iðn- væðingarinnar, og tilkomu nýrrar óseðjandi súrefnisætu, Blinda mannanna býður enn fieiri hættum faeim: • 200 miijóndr útblásturs- röna og hundruð þúsunda reyk- háfa blása stöðugt koltvísýr- ungi út í andrúmsl'oftið. Ixift- hjúpur .iarðar hefur að geyma 10% meira af koltvisýrunigi en í byrjun aldarinniar. Árið 2000 er aetlað^ að það verði 25% meira. Úrgangsefnin Iegigjast sem ósýnilegt lag um jörðina. og hafa svdpuð áfarif og þak gróðurhúss. Sólargeislar kom- aist ; gegn, en hitinn kemst ekki aftur upp. Þannig er álit- ið að hitastíg jarðar aukist og sú hætta skapist að hún verði að lokum svo heit að beimskautaísinn bráðni. úthöf- in hækkj um a.m.k. 18 metra og strandborgir hverfi í hafið í miklu syridaflóði. Ef tsekist að leysa þetta vtend'amái varðandd úrgianigs- efnin myndaðist jafnframt önnur gagnstæð haetta: fsöld • Rykkennd úrganigsefni hinnar nýtízku. tækni (sem í Bandaríkjunum einum eru um 142 miljón tonn) og landbún- aðar (áburður úr flugvélum og svæðabrunar til að eyði- leggja illgresi í hiitiabeltinu) faafa myndað fíngerða ryk- slæðu í efri svæðum gufu- hvolfsins og stækkar hún ört. Rykkornin endumkasta sóliar- liosinu; jörðin fær minni hita. Enn telst þetta æskilegt; þar sem á þennan bátt er dregdð úr gróðuirhúsaáhrifum koltví- sýrungsins og hættum á synda- flóði. — En: hin óeðlilega kæl- ing gæti orðið yfirsterkari, sér í lagí ef rykagnirnar breyttu skýiamynd'uriiurn. Venjulega eru 31% af yfirborði jarðar þakin skýjaiþykknum. Ef þessi skýjabreiða ykist aðeins upp i 36% myndi hitastig j'arðar lækka um fjórar gráður, — og ný ísöld hæflst. Eyðimerkur • Gerviáburðuir hefur auk- ið miatvælaframleiðslu j ótrú- legum maeli. Aðallega hefur j'arðveguirinn verið auðgaður af köfhunarefnissamböndium (ni'trötum). Það befur hinsveg- ar leitt til þess að hann er orðin „nitrat-sjúkur" og hef- ur glatað meir og meir hæfi- leikanum til að mynda sjálf- ur köfnunarefni. Líffræðingar spyrja, hversu lengi getur hinn vdðkvæmi jarðvegiur þolað þessa þróun. En álitið er að t.d. meganhluiti amerísks akur- lendis hafi innan 25 ára kom- Frarnhald á 9. síðu. Yfirlit yfir anestu hættur, er vísindamenn telja heiminum búnar. Niður- staða þeirra er: Jörðin, sem þar til nú er eina þekkta lífs-vin alheims- ins er að verða eyðimörk ef ekkert verður að gert. Breyting: Hætta Skýmyndun hefur aukizt á aðalflugleiðum. Geryi-skýiu breyta Ioftslaginu. Loftstraumar hnatt- Milli Ameriku og Evrópu hefur myndazt arins fara nýjar leiðir. Ný óveðurssvæði, nýjar befn braut af gervi-skýjum. (Aukning 10% eyðimerkur, ný regnbeltj myndast. meir. en eðlilegt getur talizt) Stöðugur hjúpur úr ryki hefur lagzt um- Minnki hitastig jarðar aðeins um 4 stig, steypist hverfis jörðu. Hann skyggir á himininn. heimurinn í nýja ísöld. Helmingur Evrópubúa dæi Sólargeislar ná takmarkað í gegnum hann. í eilifum ís. Yfirborð jarðar kólnar smátt og smátt (til þessa um 0,2 gr.) Eitrað andrúmsloft veikir viðnámsþrótt. Mengun andrúmsloftsins yrði svo mikil, að fólk gætí Sjúklingar deyja helmingi fyrr en á hrein- aðeins gengið með gasgrimur úti við. Bandarískir vís- um svæðum. Á miklum mengunardögum indamenn óttast að þúsundir muni deyja úr krabba- fjölgar dauðsföllum. meins- og hjartasjúkdómum. Frá aldamótunum hefur koltvísýrangur Jörðin hituar, heimskauttn bráðna, úthöfin hækka, og aukizt í andrúmsloftinu um 10%. Nýr gas- strenður hverfa í nýju syndaflóði. Aðeins rykslæða hjúpur hefur sömu áhrif og þak gróður- á himiij hefur til þessa hindrað að slíkt gerðist. húss: sólarhitanum er hléypt inn en ekki út. Umhverfis jörðina hefur myndazt eitur- Flöntur og dýr deyja af eitnm. Mennirnir deyja lika, slæða, Greifingjar deyja, fuglar veslast því skordýraeitur kemur ruglingi á kynhormóna: það upp. Maðurinn er einnig eitraður af DDT. fæðast engin börn lengur. Ofnotkun áburðar eyðir ökrum. Fljót, höf og vötn mengast stöðugt. Fisk- 70% af súréfni því sem við öndum að okkur kemur ar deyja % miljóna tali. Ef eitrunin held- frá hafi. Örsmáir svif-gerlar framleiða það: Eitrum vi0 ur áfram telja vísindamenn, að dauði alls fyrir þá, munum við kat'na. lífs í hafinu sé yfirvofandL

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.