Þjóðviljinn - 01.04.1978, Blaðsíða 9

Þjóðviljinn - 01.04.1978, Blaðsíða 9
Laugardagur 1. aprll 1978 ÞJÓÐVILJINN — SÍÐA 9 Finnsk átján skáldsagna móðir: Hnullungar á grýttum vegi rithöfundar f dag kl. 16 heldur finnski rit- höfundurinn Eeva Joenpelto fyrirlestur I Norræna húsinu. Hún fjallar þar um grýttan veg rithöfundarins, um það, ao á þeim vegi er ekki unnt að stytta sér leið, jafnvel þótt mörgum finnist sem þeir eigi alis kostar við bókmenntirnar. Þetta verður fyrirlestur sem byggir á persónulegri reynslu, segir Eeva Jöenpelto á blaða- mannafundi, en húnhefursamið átján skáldsögur. Ekki vildi hUn beinlínis játa, að fyrirlesturinn yrði einskonar málsvörn at- vinnurithöfundar, en þó mátti heyra, að henni finnst nóg um ritgleði áhugamanna í Finn- landi, en þar er það mjög i tlsku að menn skrifi og gefi út sjálfir — án þess að brýn ástæ&a sé sannanleg. Eeva Joenpelto hefur verið þýdd á sænsku, norsku, dönsku, tékknesku og pólsku — og nú siðast er verið að þýða bækur hennar á eistnesku.Ein bók eftir hana hefur komið út á islensku, það var árið 1962. Bókin heitir Mæring gengur á vatninu, þýð- andinn var Njörður P. Njarðvlk, og Kristin Mantyl'á er að þýða aðra skáldsögu Eevu á islensku. Sjálf kveðst hún vera ánægð með þrjár eða fjórar þessara bóka. Hitt eru svona „millibæk- ur" (eða „meðalbækur"). Mað- ur verur Hka að hafa leyfi til að skrifa þær, segir hún. Eeva Joenpelto kveðst eink- um hafa lagt sig eftir þriðja áratugnum í skáldsögum sln- um. Sér hefði verið sagt, að sá timi væri lltt freistandi, þá hefði mikil óreiða og ringulreið verið á öllum hlutum i Finnlandi, en þeim mun frekar hefði hUn látið freistast af honum. Um þennan tima fjalla ég i Mærin gengur á vatninu. Þar byggi ég á þvi, sem ég hefi heyrt, en núna er ég að skrifa sagnafíokk um sama tima og reyni þá að stúdera tlmann sem best til að geta bor- ið fulla ábyrgð á öllum stað- reyndum. Rithöfundur verður aðkunna aðlæra, lesa sem allra mest um þann tlma og það um- hverfi sem hann beinir athygl- inni að — og gleyma siðan 90% af þvi. En andblær timans verð- ur að sitja eftir. Og nauðsynleg smáatriði; það þýðir ekki að lyfta simtóli I sögu frá fyrr- greindum tima og biða eftir sóni — það var annað sem gerðist I fjarskiptum i þá daga. Af hverju ég skrifa um þenn- an tlma? Land mitt hefur þekkt hörmungaskeið borgararstyrj- aldar og heimsstyrjaldar. Ég hefi meiri áhuga á þeim tima sem á eftir kemur sögulegum stórslysum, .þegar menn þurfa að gera ýmsa hluti upp við sig, hvernig byggja skal upp á nýtt. Núna eru komnar út tvær bækur af þrem I þessum flokki. Ég vil helst ekki lýsa þeim sjálf, en einn gagnrýnandi segir á þá leið, að ég reyni að sjá vitt yfir, Eeva Joenpelto; þaft skiptir miklu að höfundur geti rannsak- að sögusvið sitt og tima — án þess að láta þann fróðleik flækjast um of fyrir sér. (ljósm. eik) gefa breiða lýsingu, þar sem fók úr mismunandi stéttum, mis- munandi umhverfi tekst á. Ég lýsi kaupmönnum, og bændum og verkamönnum. Og satt að segja á ég erfiðast með að lýsa verkamanni, ég þekki minna til lifs hans en gott er. Sumir höf- undar vilja bæta Ur þeim vanda með þvi til dæmis að ráða sig I verksmiðju I eitt ár eða svo. En það getur samt aldrei komið I staðinn fyrir reynslu þess verkamanns, sem getur ekki hlaupið á brott hvenær sem er — eins og rithöfundurinn I efnis- leit, — heldur á alla sina ævi á þessum stað. Ég reyni þvl að nálgast þann vanda að lýsa verksmiðju og hugsunarhætti verkamanns með öðrum hætti. Það er mér hinsvegar miklu auðveldara að lýsa t.d. bónda eða kaupsýslumanni, ég held ég þekki það fólk nægilega vel til að geta leyft mér að fara með háð I lýsingu á þvi. Eeva Joenpelto er gestur Norræna hússins og er hér til mánudags. Sem fyrr segir heldur hún fyrirlestur i dag kl. 4. — og lætur þess getið I leið- inni, að hún sé á móti fyrirlestr- um og fari aldrei á sllkar sam- komur sjálf. Þetta gæti orðið fróðleg blanda af áætlun og fram- kvæmd... Kjartan Gudjónsson að Kjarvalsstödum AFSTRAKT MEÐ STURLUNGU Kjartan Guðjónsson opnar I dag stóra sýningu á Kjarvalsstöðum. A henni eru 112 „númer", en myndirnar verða fleiri, þvi teikn- ingar Kjartans við þýðingu Krist- jáns Eldjárns á Norðurlands- trómeti eru allar undir einum hatti. Stærsti hluti sýningarinnar eru að eigin frumkvæði og ætla mér að hald áfram hvað sem tautar og raular. Og ég vona að ég komist út úr Sturlungu,—Sverrir Kirstjánsson sagði einhverju sinni að hver sem byrjar að sökkva sér I hana sé glataður maður, og ég er farinn að skilja hvað hann meinti. sýni, vandlætingu og hreinum huga. — Finnst þér að abstraktmál- verkið hafi haggast eitthvað I al- menningsáliti upp á siðkastið? — Ég er orðinn 57 ára og það er fyrstnúna að ég heyri talað um að þetta sé fallegt. Annað mál er, að það myndaðist snemma nokkuð Kjartan Guðjónsson á milli falls Odds Þórarinssonar og Hornstrendinga aö verja skip sfn fyrir Asbirni Guðmundssyni. (ljósm. eik) oliumálverk, i annan stað er flokkur vatnslitamynda, og i þriðja lagi geta gestir skoðað 35 teikningar um Sturlungu og eru sumar þeirra stækkaðar upp með ljósmy ndagöldrum. — Ég hefi satt að segja lengi undrast það, hve lltið menn hafa gert af þvi að teikna við fornsögur — mér finnst myndefni blasa við á hverri slðu, segir Kjartan ( og við minnum á að eitt sinn birtum við hér i blaðinu Harajdar sögu harðráða með myhdum Kjart- ans). Ég hefi alltaf beðið eftir þvi að vera beðinn um sllkt verk, en það hefur ekki orðið af þvi, kannski af þvi að eins og allir vita kunna afstraktmálarar ekki að teikna. Ég hefi þvi hafist iianda Ég hefi fengið tvö almennileg verkefni um dagana — að gera myndir viðNorðurlandstrómet og Limrur Þorsteins Valdimars- sonar. En það er búið að leggja drög að þvl að ég myndskreyti Þorpið eftir Jón úr Vör, og ég hlakka mikið til þess. — Já, þetta eru allt abstrakt- málverk, engin konsept á gægj- um. Það er ekki mitt mál heldur þeirra ungu mannanna. — Hvernig finnst þér að heyra ungu mennina kalla þína kynslóð akademlskalistamennogannað I þeim dUr? — Mér finnst það mjög elsku- legt af þeim. Þeir eru nákvæm- lega eins og við vorum á þeirra aldri. Fullir af pislarvætti, bjart- harður kjarni fólks sem hafði gaman af myndum þessarar ætt- ar og vildi eiga þær. Sumir þeirra eru reyndar sárir, þegar þeir heyra þetta kallaða stofulist, þeg- ar talað er um að þeir séu kapital- istar sem hafa fundið eitthvað sem passar við teppin þeirra. Minir kaupendur hafa verið af öllum hugsanlegum stéttum og starfsgreinum, þeir hafa ekki átt annað sameiginlegt en að hafa ánægju af myndum. Myndirnar á sýningu Kjartans eru allar frá síðastliðnum þrem árum. Sýningin er opin kl. 2—10 um helgar, en 4—10 virka daga. Úrtak Ur sýningunni verður sýnt I Galleri Háhól á Akureyri,og verð- ur sU sýning opnuð 22. april. —áb. Næstsíöasta sýning í Leikbrúðulandi Sunnudaginn 2. april kl. 3 verð- ur næstsiðasta sýning i Leik- brúðulandi á þessu vori. Verið er að sýna 4 leikþætti. Vökudraum, Litlu Gunnu og litla Jón, Drek- ann og ævintýrið um Eineygu, Tvíeygu og Þrieygu. Ennfremur kemur gíraffinn Girfinnur Gir- undarson skapinu I lag meðan verið er að skipta um leiktjöld. Texti giraffans er eftir Guðninu Helgadóttur. Sýningarnar eru I kjallaranum á Frikirkjuvegi 11 og hefjast kl. 3. Miðasalan er opnuð kl. 1 á sunnu- dögum og er tekið á móti pöntun- um i bima Æskulýðsráðs, 1 59 37 frá kl. 1 sýningardagana. Sýðasta sýning verður sunnu- daginn 9. april. Sýning að Reykja- lundi 1 dymbilviku opnaði Benedikt Gunnarsson listmálari mál- verkasýningu i sölum Vinnu- heimilisins að Reykjalundi. Sýnir hannþar 21 mynd, flestar málað- ar á s.l. ári. Myndirnar eru til sölu. Sýningin verðuropin til 8. april. Aformað er að halda þessari ný- breytni áfram á Reykjalundi og hvetja listamenn til sýningar- halds i vistlegum salarkynnum stofnunarinnar. Hefur þessi nýbreytni verið vistfólki, starfsfólki og gestum til mikillar ánaagju. Verk eftir Benedikt Gunnarsson eru nú til sýnis að Reykjalundi.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.