Þjóðviljinn - 01.04.1978, Blaðsíða 6

Þjóðviljinn - 01.04.1978, Blaðsíða 6
6 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN Laugardagur 1. aprll 1978 Ríkisstjórnin ákvad að hækka húshitunartaxta Rarik: Hækkunin eykur mismun á orkuverdi Sagdi Lúövík Jósepsson Eins og greint var fré I blaoinu i gær uröu nokkrar umræður á Alþingi á fimmtudag um fjárhagsvanda Rafmagnsveitna rikisins, en þær hófust meö þvi ao Lú&vik Jósepsson kvaddi sér hljóos utan dagskrár til ao fá upplýsingar frá rikisstjórninni um stööu málsins. t máli Lú&vlks kom m.a. fram að mikill munur er á orkuveroi Rarik og t.d. Rafmagnsveitu Reykjavikur, t.d. er hinn svokalla&i heimilistaxti Rarik 86% hærri en I Reykjavlk og raforka til ljósa yfir 100% dýr- ari hjá Rarik. Hér á eftir veröur greint riokkuo frá þeim umræOum sem ur&u um þessi mal. Rikisstjórninni ber að gefa skýrslu Lú&vik Jósepsson sag&ist kveöja sér hljóðs utan dagskrár vegna umræ&na si&ustu daga um fjárhagsvanda Rafmagnsveitna rlkisins (Rarik) og alvarlegs ástands hjá viöskiptamönnum fyrirtækisins. Hér væri um aö ræöa mál er snerti fjölda landsmanna þar eð heilu lands- hlutarnir fengju alla raforku frá Rarik. Hætta væri á aö þýðingar- mikil framleiðslufyrirtæki stöðvuðust og að heil byggðarlög yrðu rafmagnslaus. Þegar svona alvarlegt ástand skapaðist þá væri það skylda rikisstjórnarinn- ar að gefa Alþingi og landsmönn- um öllum skýrslu um málið. Sagði Lúðvik að hér væri um rikisstjórnarmál aö ræöa og þvi færi hann fram á upplýsingar frá forsætisráðherra um stööu máls- ins og hvaða horfur væru & lausn vandans. Þvi næst ræddi Lúðvlk nokkuð um vanda Rafmagnsveitnanna. Hann minnti á. að meirihluti stjórnar Rarik hefði sagt af sér vegna ágreinings um fjárhags- stöðu fyrirtækisins. Ljóst væri af greinargerö meirihluta stjórnar- innar að hún vildi vekja athygli á alvarlegu fjármálaástandi fyrir- tækisins. Þá virtist einnig sem rafmagnsveitustjórinn hefði ætl- að að segja af sér. Skuldir Rarik um 13,8 miljarðir Lúðvik benti á að Rarik skorti nú um 1200 miljónir til að geta staðið við eðlilegan rekstur og framkvæmdir á þessu ári. Þá væru skuldir Rarik nú um 13.8 miljarðar króna og skuldbind- ingar vegna vaxta og afborgana á þessu ári næmu 1800 miljónum króna. Ljóst væri að ríkisstjórnin hefði vitað I langan tima um hið slæma ástand fyrirtækisins. Fyrirtækið hefði veriö rekið með halla á slðasta ári sem nam um 300miljónum króna. Þá væri ljóst að Rarik skuldaði Landsvirkjun rúmar 700 miljónir króna auk verulegra skulda gagnvart oliu- félögunum. Fyrirtækið hefði lfka oröið að taka á sig óvænt útgjöld t.d. endurnýjun rafstrengsins til Vestmannaeyja. Ein meiriháttar framkvæmd Rarik, Austurlinan, hefði stöðvast vegna þess að ekki var hægtað leysa út efni I linulögnina. Þó hefði verið gert ráö f yrir þessu I f járlögum og lánsfjáráætlun. Um Vesturlinu sagði Lúðvlk að fjárveiting Alþingis til hennar væri skuldbindandi og væri vita- vert ef ekki væri farið eftir ákvörðun Aiþingis um lagningu þessarar Hnu. Rafmagnsverð Rarik meir en 100% hærra Þá ræddi Lú&vfk nokkuö verð- mismun hjá Rarik og Rafmagns- - veitum rikisins. Sagðist hann hafa fengiö þær upplýsingar hjá rafmagnsveitustjóra að ver& á svoköllu&um heimilistaxta hjá Rarik væri 86% hærra en hlift- stæ&ur taxti hjá Rafmagnsveitu Reykjavikur. Þá væri rafmagns- taxti Rarik fyrir orkusölu til stærri véla svo sem i frystihús einnig 86% hærri en I Reykjavlk. Húsahitunartaxti væri svo 84% hærri hjá Rarik en I Reykjavfk. og raforka til ljósa væri yfir 100% dýrari hjá Rarik. Lúövik sagöi að Austfirðingar sem eingöngu skiptu við Rarik, notuðu talsvert raforku til húsa- hitunar, en flestir þyrftu þó að nota oliu. Þeir sem hituðu með rafmagni yrðu að borga margfalt meira en t.d. Reykvikingar sem gætu notað hitaveitutaxta. Þaö væri þvi fráleitt aO hækka húshit- unartaxtann. Lúövik sagði að vandi Rarik virtist ekki aðeins vera f járhags- legs eðlis, heldur benti margt til þess, að vandinn ætti rætur að rekja til miskliöar stjórnarflokk- anna og baráttu innan rikis- stjórnarinnar. 1 leiðara VIsis s.l. miðvikudag hefði verið fullyrt að mikill ágreiningur væri innan rlkisstjórnarinnar um raforku- mál. Fyrirspurnir Lúðvíks Þvl næst beindi Lúðvik fyrir- spúrnum til forsætisráðherra i 6 liðum: 1) Hvað hefur rikisstjórnin gert til að leysa f járhagsvanda Rarik? 2) Hvað ráðgerir rikisstjórnin að gera I fjárhagsvandamálum Rarik á þessu ári I heild? 3) Er ekki ætlunin að framkvæma þá ákvörðun að ljúka framkvæmdum við Austurlinu og tengja hana á þessu ári, og hefur fjármagn til þeirra framkvæmda verið tryggt? 4) Verður ekki staðið við þegar ákveðna fjárveitingu til Vesturlinu? 5) Hefur rikisstjórnin hugsaö sér að gera ráðstafanir til að jafna raforkuverð Rarik til sam- ræmis við raforkuverð t.d. Raf- magnsveitu Reykjavikur? 6) Vill rikisstjórnin ekki lýsa yfir aðhún muni tryggja aö Rarik geti annast eðlilega orkusölu til sinna viðskiptaaðila? Lúðvik sagðist beina þessum fyrirspurnum til rikisstjórnarinn- ar sem heildar, en vildi bó llka fá fram afstöðu beggja stjórnar- flokkanna. Fjárhagsvandi Rarik Geir Hallgrimsson, forsætis- rá&herra, tók næst til máls og ræddi hvers e&lis fjárhagsvandi Rarik væri. í fyrsta lagi heföi veriö um að ræða 140 miljón króna rekstrar- halla á siðasta ári. í öðru lagi væri áætlaður rekstrarhalli þessa árs 285 miljónir króna. t þriðja lagi hefði framkvæmdakostnaður slðasta árs fariö fram úr áætlun og væri mismunurinn 446 miljónir króna. 1 fjórða lagi myndi framkvæmdakostnaður þessa árs fara fram úr áætlun um 325 miljónir króna. 1 heild væri fjárhagsvandi Rarik um 1100 miljónir króna. Tillögur til lausnar Forsætisráðherra sag&i a& rikisstjórnin hefði fyrir nokkru skipað nefnd til að gera tillögur um lausn f járhagsvanda Rarik og hefðu tillögur nefndarinnar verið Lúftvlk Jósepsson. þingsjá ræddar á fundi rikisstjórnarinnar 21. mars s.l. og i morgun. Tillögur nefndarinnar væru eftirfarandi: 1) Hækka hitunartaxta um 25% frá 1. mai. Þessi hækkun gæfi 110 miljón króna tekjuauka á þessu ári. Rikisstjórnin hefði fallist á þessa tillögu I morgun. 2) Veröjöfnunargjald raforku yrði hækkaö úr 13% i 20% frá 1. mai. Þetta myndi þý&a 235 miljón króna tekjuaukningu á þessu ári. Rikisstjórnin heföi ekki fallist á þessa hugmynd. Rikisstjórnin teldi hins vegar rétt aö taka alla taxta Rarik til endurskoðunar I þvi skyni að auka tekjur fyrir- tækisins. Þá sagði forsætisráðherra að fjármagn yrði tryggt til Austur- og Vesturlinu. Sú raforka er færi um þessar linur yrði seld hærra verði. 3) Rekstrarlán yrðu framlengd fram á næsta ár. Þetta hefði verið samþykkt. 4) Frestað yrði Vesturlinu og nokkrum öðrum framkvæmdum, eða lánsfjár aflað. Rikisstjórnin hefði ekki talið unnt að fresta Vesturlinu og þvl yrði að afla lánsfjár að upphæð 450-520 miljónir króna. Svör við fyrirspurnum Lúðviks 1 samræmi við það sem hér hefði komið fram sagðist forsætisráðherra vilja svara fyrirspurn Lúöviks á eftirfarandi hátt: a) Rikisstjórnin hefur að hluta til samþykkt tillögur um aukna tekjuöflun Rarik og hefur I huga frekari tekjuöflun til handa fyrir- tækinu. b) Ji þessu ári verði að taka fjármálalega uppbyggingu rafmagnskerfisins I heild til athugunar. c) Lokið verður við Austurlinu á þessu ári. d) Hafnar verða framkvæmdir við Vesturlínu á bessu ári. e) Jöfnun raforkuverðs er ekki hægt að framkvæma, ef menn vilja ekki hækka raforkuverð. f) Ekki væri um miskllö að ræða innan rikisstjórnarinnar um lausn vanda Rarik. Framsóknarmenn þögulir Gylfi Þ. Gfslason tók næstur til máls og ræddi þáð sem hann taldi ranga og arðlausa fjárfestingu I orkumálum á undanförnum ár- um. Taldi hann timabært að koma á fót sérstöku orkumála- ráöuneyti. Þá benti Gylfi á að ekki hefði heyrst neitt frá Framsóknar- mönnum um þessi mál. Væri timi til kominn að ráðherrar framsóknar létu i sér heyra og skýrðu frá þvi hver hefði verið þáttur þeirra I mótun orkumála- stefnu rikisstjórnarinnar. Þvl næst ræddi Gylfi það sem hann taldi mistök I orkumálum I tlö rlkisstjórnarinnar og tók sem dæmi lagningu rafstrengs til Vestmannaeyja. Sagði Gylfi að hér væri um að ræða 250 miljón króna framkvæmd sem ekki fæli I sér neinn fjárhagslegan hagnað fyrir Rarik og þessi ákvörðun hefði verið tekin án vitundar Alþingis. Spurði hann hver bæri ábyrgð á þessari ákvörðun. Rarik er ekki gjaldþrota Gunnar Thoroddsen, iðnaöar- ráöherra.sagðist harma stóryrði Gylfa. Hann hefði gagnrýnt rikis- stjórnina án þess að geta bent á nein úrræði. Varðandi rafstreng- inn til Vestmannaeyja, sagði ráðherra, að ákvörðun um hann hefði verið tekin af rlkisstjórn- inni. Þá sagðist hann harma þau ummæli Gylfa að Rarik væri gjaldþrota fyrirtæki. Þetta væru staðlausir stafir, þvi eignir fyrir- tækisins væru miklu meiri en skuldir. Iðnaðarráðherra sagði að fjár- hagsvandi Rarik snerti fyrirtækið aðeins að nokkru leyti sem slikt, heldur væri um að ræða f járvönt- un vegna verka sem rikið hefur falið Rarik, svo sem Austurlina. Vandi Rarik stafaði lika af þvi.að fyrirtækið væri að öðrum þræði félagsleg stofnun sem væri falin ýmsar óarðbærar félagslegar framkvæmdir. Þá sagðist hann vilja benda á aðhitunarraforka væri um 50% af raforkusölu Rarik, en tekjurnar af þessu væru aðeins 25% af heildartekjum fyrirtækisins. Einnig benti hann á, að framkvæmdakostnaður Rarik væri áætlaður langt fram I timann, t.d. hefði framkvæmda- kostnaðaráætlun fyrir þetta ár verið gerð I mai 1977. Við afgreiðslu fjárlaga hefði þvi vandamálum Rarik ekki veriö gerð viðhlitandi skil. Vandi Rarik hefur ekki verið leystur til frambúðar Pálmi Jónsson, einn stjórnar- manna Rarik, ságðist hafa verið , staddur úti á landi er meirihluti stjórnar Rarik hefði sagt af sér. Hann hefði er hann frétti um at- burðinn ákveðið að segja ekki af sér, heldur vinna að þvi að knýja á rikisstjórnina um lausn fjár- hagsvanda Rarik. Pálmi sagði að nú þegar hefðu verið teknar ákvarðanir um lausn vandans. Eftir væri þó að taka ákvörðun um 235 miljón króna fjáröflun til Rarik, en vonandi yrði það gert á næstunni. Með sliku væri búið að leysa vandamál Rarik varðandi rekstur og framkvæmdir, en hins vegar hefði vandi Rarik ekki verið leystur til frambúðar. Karvel Pálmason lýsti ánægju með þá ákvörðun iðnaðarráð- herra að fyrirskipa tækjapöntun vegna framkvæmda við Vesturlinu. Þá ræddi hann einnig nokkuð vanda Rarik og benti á, að hann hefði legið fyrir þegar við gerð fjárlaga. wöö \ 1 Blaðburðaríólk 1 óskast Vesturborg: J Melhagi Háskólahverfi Miðsvæðis: Grettisgata Seltjarnarnes: Skólabraut 1 UÚOVIUINN m Siðumúla 6 simi 8 13 33 Tökum að okkur smiði á eldhúsinnréttingum og skápum, bæði i gömul hús og ný. Sjáum ennfremur um breytingar á innréttingum. Við önn- umst hvers konar húsaviðgerðir, Uti og inni. Verkið unnið af meisturum og vönum mönnum. Trésmíðaverkstæðið Bergstaðastræti 33 — Simar 41070 og 24613

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.