Þjóðviljinn - 12.11.1978, Blaðsíða 22

22 SIÐA — ÞJÓÐVILJINN Sunnudagur 12. nóvember 1978
t Breiöfirftingabúö hefur veriö blómlegt félagslif.
Breidfirdingafélagid
í Reykjavík fertugt
Fyrr fjörutiu árum var stofnab
Breiöfiröingafélag i Reykjavik
eöa 17. nóv. 1938 og hefur lengi
veriö eitt blómiegasta og fjöl-
mennasta átthagaf élagiö i
Reykjavik.
I fréttatilkynningu frá félaginu
er á þaö minnt, aö tryggö viö
átthagana sé snar þáttur
ættjaröarástar og efling átthaga-
ástar þvi merkileg menningar-
starfsemi. Sföan segir á þessa leiö
um Breiöfiröingafélagiö og starf-
semi þess:
Fyrsta stjórn félagsins var
þannig skipuö: Guömundur
Jóhannesson formaöur, Oscar
Clausenritari, SnæbjörnG. Jóns-
son gjaldkeri, Filippfa Blöndal og
Asa Jóhannesdóttir.
Félagiöhefuriöll þessiár reynt
aö standa vörö um vernd og
menningu breiöfirskra byggöa
bæöi meöal fólks heiman og
heima.
Ntier svokomiö, aö talaöer um
vernd og varöveislu Breiöafjarö-
ar og þó einkum „eyjanna” og
þeirra llfrikis sem sérstakan þátt
I framtlö þjóöar og lands.
Þótt þar séu og hafi veröi mörg
öfl aö verki má öruggt telja um-
svif og athafnir átthagafélaganna
I oröum og dáöum hinn rikasta
þátt I þeim hugmyndum.
Starfshættir og starfsþættir
Breiöfiröingafélagsins eru og
hafa veriö margvislegir frá
upphafi og allt fram á þennan
dag, þótt árin og aöstaöa öll hafi
þar mörgu breytt.
Fyrst má nefna samkomur,
skemmtikvöld og fundi, sem eru
oftast aö vetrinum, meö söng,
spilum, dansi og ræöum.
Sérstakar deildir starfa viö hliö
stjórnarinnar og eru þær: tafl-
defld, spiladeild og kvennadeild
eöa handavinnudeild, málfunda-
deild og i mörg ár mjög góöur
söngkór, Bráöfiröingakórinn og
kvartettinn Leikbræöur.
Þá eru árlegar samkomur fyrir
aldraöa og jólafagnaöur barna,
gróöursetningarferöir I Heiömörk
og sumarferöalög einkum vestur
og hedm.
Lengi haföi Breiöfiröingafélag-
iö sérstakar kvöldvökur meðsínu
upphaflega ivafi I Breiöfiröinga-
búö, kynningarkvöld árlega I út-
varpinu og útvarpsþátt um
breiðfirsk málefni.
Félagiö á tlmaritiö Breiöfiröing
og kemur 36.árgangur hans út, nú
I tilefni fertugsafmælisins.
Ritstjóri er og hefur veriö um
langt árabil séra Arelíus Nfels-
son.
Þá hefur Breiöfiröingafélagiö
veitt ýmsum góðum málum liö
heima I héraöi, m.a. varöandi
skólaog kirkjur. Einnig hefur þaö
reynt aö stuöla aö verndun og efl-
ingu sérstæöra menningarhátta
og sögulegra heföa og erföa.
Ritun héraössögu og gerö kvik-
myndar frá byggðum Breiöa-
fjaröar hefur ver® á dagskrá
félagsins. En til átaka á þeim
sviöum hefur félagið skort fjár-
magn og þvl ekki oröiö af
framkvæmdum. Þetta hvort
tveggja er þó meöal þeirra mála,
sem segja má, aö séu framtlöar-
draumar félagsins.
Stærsta félagslega og f járhags-
lega átakiö, sem Breiöfiröinga-
félagiö hefur ráöist I á þessum
áratugum, er félagsheimiliö
Breiöfiröingabúö.
Þar eru nú allar aöstæöur
gerbreyttar. Þó á félagiö enn I
Breiöfiröingabúö ágætt fundar-
herbergi,
Félagsmenn hafa flestir oröiö
um áttahundruö, en eru nú um
þrjúhundruö.
Formaöur er nú Kristinn
Sigurjónsson húsasmlöameistari,
og meö honum I stjórn eru:
Brandls Steingrlmsdóttir rit-
ari, Gyöa Þorsteinsdóttir
varaform aöur, Þorsteinn
Jóhannsson gjaldkeri, Hallgrim-
ur Oddsson, Sigurjón Sveinsson
og Guömundur P. Theodórs.
Varamenn eru: Sigurlaug
Hjartardóttir og Halldór
Kristinsson.
Félagiö hefir samkomu I Skiöa-
skálanum I Hveradölum á
afmælisdaginn.
Torlæsi
Framhald af bls. 9.
þykkja slika tillögu yröi vanda-
máliö leyst á einu ári.
Hann leggur til aö ráönir veröi
sjálfboöaliöar úr rööum náms-
manna og atvinnulausir kennarar
til aö kenna 25—40 miljónum
Bandarlkjamanna undirstööuat-
riöi I lestri og réttritun.
Kozol heldur þvl fram aö auð-
velt veröi aö kenna fólki aö lesa.
Margir eru honum ósammála og
benda á aö á Kúbu hafi gersam-
lega ólæsu fólki veriö kennt aö
lesa.en i Bandarikjunum geti fólk
stafaö en ekki lesiö reiprennandi.
Högun kennslu
Arlega er 5,2 miljónum dollara
variö til lestrarkennslu fyrir tor-
læst fólk I 36 fylkjum I Bandarikj-
unum.
Nemandi er I einkakennslu i tvo
tlma á viku. Oft tekur hann eitt-
hvert verkefni samhliöa náminu,
svo sem aö læra aö aka bll eöa
hjálpa barni meö heimaverk-
efnin. Einn nemandi var nýbúinn
aö fá sér kött og las þvi bók um sl-
amsketti meö aöstoö kennarans.
Annars staöar skiptir kenn-ar-
inn oröum niöur I at-kvæö-i til
aö auövelda námiö. Þar eö marg-
ir nemendur hans eru aldraö fólk
sem sækir reglulega messur tek-
ur hann fyrir orö Ur Bibliunni og
skiptir þeim niður I atkvæöi. Seg-
ir hann varla nokkurn mánudag
liöa án þess aö einhver nemandi
komi meö nýtt orö sem hann
hefur heyrt frá predikunarstóln-
um.
1 öörum skóla skrifar kennari
niöur texta eftir mæltum orðum
nemenda, en slöan les sá slðar-
nefndi textann sjálfur. Seg-
ir kennarinn slikan texta vekja
meiri áhuga, en þann sem felst I
svörtum stöfum á blaði.
Sllka texta kemur kennarinn þó
llka meö, en þá les hann upp bók-
menntatexta fyrir nemendur.
Hann segir aö þótt nemendur
hans geti ekki lesiö sonnettur
Shakespeares, njóti þeir hans svo
sannarlega ef hann er borinn
fram á viðunandi hátt.
Félagsleg vandamál
Leskennari einn I Oakland,
sagöi aö oft færi saman aö'ungt
fólk sem ætti viö agavandamál aö
strlöa i skólum, kynni ekki aö
lesa. Þau eigi erfitt meö aö læra
og valdi þvl frekar vandræöum og
látum til aö hylja tornæmi sina.
Oft leiöist torlæsir unglingar út
I afbrot þegar á fulloröinsaldur er
komiö. Giskaö sé á aö 60 — 80%
þeirra sem torlæsir eru komist I
kast viö réttvisina.
Ef þau br jóti ekki lögin eigi þau
þó á hættu aö veröa utanveltu I
þjóöfélaginu. Þau hafi litla
framavon. Þau hafi ósjálfrátt
minni sjóndeildarhring en þeir
sem læsir séu. Þeim sé ýtt til hliö-
ar. Meö óskrifaöa fortíö og fram-
tlö án fyrirheita, detti þau útbyrö-
is af farkosti hins amerlska
draums.
(ES þýddi og endursagöi)
Vínið
.Framhald af 3. siðu.
taka — ókeypis — svo lengi sem
rúturúm leyföi, en meö einu
skilyröi, farþegarnir uröu aö
vera bindindisfólk. Ellillfeyris-
þegar, sem ekki láta annað en
kaffi fljóta inn fyrir slnar varir
og annaö félítiö bindindisfólk,
sem á nógan tima aflögu, lét
ekki á sér standa. Rútan fylltist
á skömmum tima og margir
uröu frá aö hverfa.
Feröin tókst hiö besta, og
þegar rútan ók yfir landamærin
eftir frábæran dag i Svlþjóö
gátu tollararnir ekki annaö en
kinkaö kolli til samþykkis þegar
þeir voru búnir aö telja allar
brennivinsflöskurnar og létt-
vinsflöskurnar. Allt passaöi.
Ein sterk og ein létt á mann...
— im tók saman.
Svavar
Framhald af bls. 6.
vinstri stjórninni fyrstu,enda var
þaö þá ætlun Framsóknar aö
skeröa launin. Oheilindi Alþýöu-
flokksins uröu einn orsakavaldur
þess aö sú stjórn féll frá völdum.
Vinstri stjórnin 1971 til 1974 bjó
á margan hátt framan af viö all-
hagstæö efnahagsleg skilyröi.
Veröbólga var litil. Stjórninni
auönaöist aö treysta atvinnuvegi
landsmanna sjálfra. Hún
færöi landhelgina út i 50 sjómllur
og hún náði saman um ákveöna
ljósa áfanga 1 herstöövamálinu.
• ••
Vinstri stjórnin, sem nú hefur
veriö mynduö, tekur viö miklum
efnahagsvanda. Veröbólgan er
50%,veröbólgufjárfesting æöir
áfram, vextir eru aö sliga
útflutningsatvinnuvegi okkar.
Rlkisstjórn þessi flýtur þvl
hvorki á rikismálum né land-
helgismálum i almenningsálitinu.
Spurningin snýst um þaö hvernig
rlkisstjórnin ræður viö þann efna-
hagvanda sem nú er viö aö glima.
Rikisstjórnin veröur dæmd af þvl.
A næsta ári munum viö að vlsu
setjast niöur viö aö semja nýjan
málefnasamning flokkanna, og
framhaldsaöild okkar aö rlkis-
stjórninni ræöst af þvl hversu
þar tekst til. Þar munum viö aö
sjálfsögöu fjalla um þjóöfrelsis-
málin og kjördæmamálið. En
staöan til þess aö knýja þar fram
árangur ræöst af úrslitum efna-
Otför
Friðjóns M. Stephensen
veröur gerö frá Fossvogskirkju þriöjudaginn 14. nóvem-
ber kl. 13.30.
Anna Oddsdóttir
Þuriöur Friöjónsdóttir Rafn Guömundsson
Ólafur Stephensen Ólafia Þ. Gunnarsdóttir
Guölaug Stephensen Einar Bjarnason
Flosi ólafsson Lilja Margeirsdóttir
hagsmálanna. Þaö skulum viö
gera okkur alveg ljóst.
• ••
Hugmyndir um lausn þessara
mála ganga ákaflega nærri
valdamestu aöilum atvinnurek-
endasamtakanna, en þó myndu
þær einkum ganga á hlut millilið-
anna. Þeir munu aö sjálfsögöu
taka á móti og þá er spurningin
um þaö eitt hvaö getur staöiö þar
á móti. Þar veröur flokkurinn aö
hafa forystu. Ef viö hins vegar
ekki efnum til þessarar baráttu,
en sættum okkur viö hinn
smæsta hlut, sýndarvaldiö, þá
erum viö aö bregöast þeim
skyldum sem viö höfum á okkur
tekiö. Enginn getur axlað þær
byröar fyrir flokkinn, ekki heldur
verkalýöshreyfinguna.
• ••
Borgarastétt 20. aldarinnar
notar aörar aöferöir viö arörán
sitt en á 19. öldinni. Nú eru hlekk-
irnir ekki geröir af sama efni og
fyrr, kannski eru þeir geröir af
dyn kattarins og hráka fuglsins.
En þeir eru á sama staö og fyrr.
Stéttarbaráttan verður þvi aö
lúta slnum lögmálum þó aö flokk-
urinn sé I rikisstjórn. Flokkurinn
má þvi aldrei láta af baráttu sinni
fyrir aukinni stéttarvitund verka-
fólks. Honum ber aö sækja vald
sitt til fjöldans, en þaö vald á aö
nota til þess aö þroska vitund.
„Verkalýösfélögin eru mjög
gagnleg sem miöstöövar fyrir
samstöðu gegn yfirgangi
auöstéttarinnar”, segir Marx I
Laun, verö og gróöi, og ennfrem-
ur segir þar: „Aö nokkru mis-
tekst verkalýösfélögunum vegna
óskynsamlegrar beitingar á valdi
sinu. Þeim skjátlast almennt I þvl
aö einskoröa sig viö skæruhernaö
gegn afleiöingum rikjandi skipu-
lags I staö þess að reyna jafn-
framt aö beita afli samtakanna
sem vogarstöng fyrir endanlegu
frelsi verkalýös þ.e.a.s. endan-
legu afnámi launaskipulagsins”.
1 þessari gömlu tilvitn-
un felast enn mikil sannindi.
Textarnir I Marx, Engels,
úrvalsrit, eru engu ónauösynlegri
lesning kvölds og morgna en
stjórnarsáttmáli rlkisstjórnar
íslands eöa Hagtölur mánaöar-
ins.
Þaö er skylda okkar hér aö
beita flokknum sem sllkri vogar-
stöng. Vonandi markar þessi
fundur upphaf áfanga i þá átt.
Miljón prósent
Framhald af bls. 16
Og þú létir þá borga og samþykkjs
vlxla á staönum. Þaö þýöir ekkert
aö sitja og blöa eftir þvi aö pen-
ingarnir komi rúllandi inn um
dyrnar. Taka vöruna af lagernum
og fylla bilana og bjóöa þeim.Af-
greiöa I þá beint og láta pá borga
og samþykkja. Til hvers höfum
viö bllaflota sem stendur hér
óhreyföur daginn út og daginn
inn. Þaö kostar aö láta bllana
standa. Fylla þá af vörum og
keyra heim I allar búöir og hvern
einasta sveitabæ á landinu.
Breyta vörunni I peninga góöi
minn. Woolworth rlkasti maöur 1
heimi byr jaöi á þvf aö selja vindla
og sælgæti á íþróttavöllunum.
Gekk meö bakka framan á mag-
anum og seldi og dettur þér I hug,
og nú hækkaði Engilbert róminn,
— dettur þér I hug, Imyndar þú
þér I eina einustu minútu aö hann
Iiafi staöiö og horft áfólkiö ogbeö-
iö eftir þvl aö þaö keypti. Nei,
góöi minn. Hann seldi vöruna.
Engilbert þagnaöi og horföi meö
megnustu fyrirlitningu á sölu-
manninn. — Nei, vinur minn hann
Woolworth sat ekki á stól og velti
vöngum. Enda átti hann fleiri
hundruö magasin um þver og
endilöng Bandarikin og tveim ár-
um eftir aö hann byrjaöi þá haföi
hann sextiu þúsund manns i
vinnu. Nei vinur minn þaö
kostar tlu þúsund krónur á
minútu aö reka þetta fyrirtæki og
þaö þarf aö halda andskoti vel á
spööunum ef þetta á aö ganga og
viö eigum öll aö hafa i okkur og á.
Hringdu vinur minn, hringdu.
Taktu upp slmann og hringdu.
A meöan á þessari ræöu stóö
haföi Halldór iöaö i sætinu og
krotaöi I ákafa ferhyrnda ramma
áblaöiöfyrir framan sig og sviti
perlaði á enni hans. — Hringdu,
vinur minn. Taktu upp simann og
hringdu. Bjóddu þeim þennan
skeini sem hefur safnast fyrir
hérna á lagernum. Hvern and-
skotann heitir hann?
— English Midnight
Í’ÞiÓÐLEIKHIiSIB
KATA EKKJAN
I kvöld kl. 20. Aukasýning.
ÍSLENSKI DANSFLOKKUR-
INN OG ÞURSAFLOKKUR-
INN
þriöjudag kl. 20.
SONUR SKÓARANS OG
DÓTTIR BAKARANS
miövikudag kl. 20
Litla sviðið:
SANDUR OG KONA
i kvöld kl. 20.30
miövikudag kl. 20.30
Fúar sýningar eftir
MÆÐUR OG SYNIR
þriöjudag kl. 20.30
Miöasala 13.15-20. Slmi 1-1200
SKALD-RÓSA
I kvöld kl. 20.30
LÍFSHASKI
eftir Ira Levin
Þýöing: TÖmas ZoKga
leikstjórn: Gisli Halldórsson
leikmynd: Steinþór Sigurös-
son
lýsing: Daniel Williamsson
Frumsýning miövikudag,
uppselt
önnur sýning fimmtudag kl.
20.30
Grá kort gilda
Þriöja sýning laugardag kl.
20.30
Rauö kort gilda
Miöasala I Iönó kl. 14-20.20.30.
Simi 16620
— Já, alveg rétt. Elegant nafn.
Þaö ætti aö seljast. Elegant.
Taktu nú upp simann góöi minn
og bjóddu þessum herramönnum
vöruna. Halldór ræskti sig I grfö
og erg.
— Ég er búinn að hringja I þá
alla. Ehe. Halldór hikaöi og leit á
Engilbert sem stóö ógnvekjandi
fyrir framan hann. Skyndilega
fylltist hann óvæntu hugrekki. —
Ég er búinn aö hringja I þá hvaö
eftir annaö Engilbert og bjóöa
þeim English Midnight en þeir
eiga nóg og segjast ekki þurfa
meira. Þeir biöja mig bara aö
láta sig I friöi.
Engilbert greip andann á lofti
og horföi á sölumanninn eins og
hann væri vera frá öörum hnetti
— Búinn aö hringja i þá, ertu orð-
inn sjóöandi vitlaus. Vogarðu þér
aö bjóöa mér upp á annað eins
rennandi pipandi Islenskt kjaft-
æöi. Hringdu I þá alla strax,
hvern einn og einasta og vertu
fljótur aö þvi heyriröu ekki hvaö
ég er aö segja viö þig maöur. Þú
getur selt þessa vöru á fimm min-
útum ef þú þorir og nennir aö
hugsa. Þaö þorir enginn aö hugsa
hér. Ég sendi mann út fyrir mig I
gær og baö hann aö kaupa nokkra
banana og hann kom eftir fimm
klukkutíma leit og sagöi aö þeir
væru ekki til i bænum. Ekki til i
bænum! Þaðerekkertómögulegt
i veröldinni ef maöur bara þorir
og nennir aö hugsa. Ef mig vant-
aöi banana i einum hvelli þá
myndi ég setja auglýsingu I sjón-
varpiö: Engilbert Armannsson
stórkaupmann vantar banana, og
ég get garanteraö þér þaö, minn
elskulegi, aö eftir fimm mínútur
væru komin tíu tonn. Aö þessum
oröum mæltum snerist Engilbert
á hæli og skundaöi út úr klefan-
um. Hannleit um öxl I dyrunum.
— Hringdu, góöi minn, hringdu og
vertu dálitiö lifandi viö þetta og
láttu mig svo vita eftir hálftima
hvernig gengur. Leggöu aöal-
áhersluna á English Midnight.
Muna þaö. Engilbertgekk fram á
ganginn og brá sér inn I næsta
klefa.
Reykgulir fingur fálmuöu I göt-
in á sklfunni.
— Já, sæll vinur minn. English
Midnight? Nei, ég er góöur I þvi.
Já, ætli ég gefi þvl ekki Uf I þetta
skipti vinur. Þaö hefur ekki
mjakast hjá mér.Nei, ég er góöur
þar lika vinur. Ég held ég eigi
bara allt frá þér. Þú hringdir I
mig fyrir helgi. Éggef þvi fri. Já,
allt I lagi vinur blessaöur.
— Hver var þetta, spuröi af-
greiöslustúLkan. (Hún var aö Uma
verömiöa á tómatsósuflöskur.)
— Þaö var frá Engilbert
Armannssyni H.F. þessi brjálaöi
klósettpapplrssölumaöur.