Dagblaðið Vísir - DV - 02.06.1999, Qupperneq 13

MIÐVIKUDAGUR 2. JÚNÍ 1999
Hús og garðar
29
skaparhættir varðveita umhverfið
best og komast næst því að vera
sjálíbærir. Á síðustu árum hefur
umræða um verndun umhverfis-
ins farið vaxandi og því eru marg-
ir sem styðja lífrænan búskap af
hugsjónaástæðum.
Markaðurinn fyrir lífrænt vott-
aðar vörur er mestur í þéttbýlustu
löndunum þar sem mengun er
orðin mikil, t.d. í Danmörku,
Hollandi og Þýskalandi. Þróunin í
lífrænum búskap og markaðssetn-
ingu í Danmörku hefur verið
glæsileg. Það tengist án efa um-
hverfismálum og stóru verslana-
keðjurnar þar sinna þessu vel.
Þegar þær tóku við sér fór skriða
af stað hvað varðar eftirspurn eft-
ir lífrænt framleiddum afurðum,
s.s. grænmeti, mjólk, kjöti, eggjum
o.fl. Hafi menn einhverjar efa-
semdir hér ættu þeir að líta til
Danmerkur því þar hafa allir aðil-
ar staðið vel að málum og ríkis-
stuðningur hefur verið mikill því
menn eru að búa í haginn fyrir
framtíðina.
í nágrannalöndunum hafa ver-
ið gerðar rannsóknir um viðhorf
neytenda til þessara vara og hef-
ur komið í ljós að burtséð frá
næringargildi sé siðferðilega at-
riðið mjög stórt, sérstaklega i bú-
fjárafurðum. Reglur um lífrænan
búskap kveða á um góða meðferð
á búfé, þ.e. að leyfa þarf því að
njóta útivistar og gefa því sem
mest frelsi. Margir kjósa lífrænt
framleiddar vörur af þessum
ástæðum.
Meira þurrefni í lífrænt
ræktubu grænmeti
Aðrir kjósa lífrænt ræktaðar
vörur vegna þess að þeir telja að
þær séu bestar hvað varðar nær-
ingu og hollustu. Það hafa verið
gerðar rannsóknir hvað það varð-
ar sem eru reyndar svolítið mis-
vísandi. Stundum koma lífrænu
vörurnar út með meira af vítamín-
um og steinefnum en ekki alltaf.
Hins vegar sýna mælingar að
meira þurrefni er í lífrænt rækt-
uðu grænmeti og minna vatn
þannig að það er meiri matur í
hverju kílói.
Vegna þess að bannað er að nota
tilbúinn áburð og efni í lífrænni
ræktun eru neytendur með trygg-
ingu fyrir því að ekki sé að finna
leifar af eiturefnum eða hormón-
um í vörunni en eins og margir
vita tíðkast það t.d. í Bandaríkjun-
um að gefa búfé í eldi og mjólkur-
framleiðslu hormóna og lyf og
slíkt er ég alltaf hræddur við.
Lífræn ræktun
bætir umhverfiö
Ef við lítum á lífræna ræktun í
heimagörðum þá tel ég það mjög
ákjósanlegan kost. Ég hef sjálfur
stundað lífræna ræktun í mínum
garði og það er mjög skemmtilegt
að mínu mati. Tilfellið er að
manni líður betur að borða græn-
meti úr eigin garði sem ræktað
hefur verið á þennan hátt.
Ég hef ekki notað tilbúinn
áburð í mörg ár og ég get ekki séð
að það spretti neitt minna hjá mér
en öðrum og jarðvegurinn er alltaf
að batna. Hvað varðar úðun þá
finnst mér fólk gera alltof mikið
að því að láta úða trén með eitur-
efnum. Ég hef ekki notað tilbúin
efni á trén í mínum garði í 15 ár
og hef komist að því að það hefur
ekki þurft. Stundum verða tíma-
bundin áfoll en trén lifa það af.
Lífræn ræktun bætir umhverf-
ið og það væri mjög gott ef fleiri
kynntu sér og stunduðu hana.
Margir eru hræddir við að það sé
erfitt að stunda lífræna ræktun
en svo er ekki og þá tala ég af eig-
in reynslu. Fólk getur leitað til
mín ef það vill fá upplýsingar um
lífrænan búskap og ég get hjálpað
því af stað og bent á aðila sem
geta veitt frekari aðstoð.
-gdt
Markaðsmálin hér á landi hvað varðar lifrænt ræktaðar afurðir eru enn veikur hlekkur en framleiðendum hefur
fjölgað mikið á fáum árum.
Lífræn ræktun:
Búskapur
í sátt við umhverfið
Ólafur Dýrmundsson, landbúnaðarráðunautur í lífrænum búskap og land-
nýtingu hjá Bændasamtökum fslands.
Lífræn ræktun hér á landi hefur
aukist tii muna síðustu ár og hefur
framleiðendum í greininni fjölgað
mikið. í byrjun áratugarins voru
mjög fáir sem stunduðu lífræna
ræktun og settu afurðir sinar á
markað en i dag eru framleiðendur
orðnir á fjórða tug.
Ólafur Dýrmundsson, landbúnað-
arráðunautur í lífrænum búskap og
landnýtingu hjá Bændasamtökum
íslands, segir skilyrði fyrir lífræna
ræktun hér á landi góð að því leyti
að hér er lítið um sjúkdóma í plönt-
um og dýrum og landrými mikið.
„Loftslag á íslandi er að mörgu
leyti heppilegt fyrir lífræna ræktun.
Kuldinn gerir ræktunina þó erfið-
ari, nema um jarðhita sé að ræða.
Kalda loftið gerir það að verkum að
erfitt er að rækta belgjurtir, smára
o.fl. Það er hægt að stunda lífræna
ræktun í flestum landshlutum en
það er t.d. heppilegra að rækta
grænmeti sunnanlands en á norðan-
verðu landinu.
Neytendafræbsla
nauðsynleg
Lífrænar vörur hafa ekki tekið
stórt pláss á markaðnum hingað til.
Aukningin hefur verið frekar hæg-
fara en framleiðendum hefur fjölgað
mikið á fáum árum. Bændur hafa
ekki fengið greiddan aðlögunar-
stuðning til að örva lífrænan land-
búnað en nú er búið að samþykkja
ákveðna greiðslu til þeirra þannig
að þá eru komnir möguleikar fyrir
stuðning beint til bænda. í ná-
grannalöndunum hefur stuðningur
verið mun meiri sl. 5-10 ár og hefur
lífrænum bændum þar fjölgað mjög
mikið. Það hefur gert það að verk-
um að neytendur hafa kynnst vör-
unum betur því framboð er meira
og þeir sem selja vörurnar koma
betur að málum. Markaðsmálin hér
á landi eru enn veikur hlekkur og
úr því þarf að bæta. Fólk er æ
minna í tengslum við landbúnað og
ræktun og nú er að alast upp kyn-
slóð sem er lítið sem ekkert í tengsl-
um við landbúnað, sama af hvaða
tagi er. Þess vegna þarf að fræða
fólk um mismunandi búskapar-
hætti. Það þarf t.d. að fræða fólk um
hvað lífræn ræktun felur i sér og
hver munurinn er t.d. á verksmiðju-
búskap og lífrænum búskap.
Styöja lífrænan búskap
af hugsjónaústæöum
í lífrænni ræktun er bannað að
nota tilbúin efni til að eyða t.d.
sjúkdómum og illgresi og því
verður alltaf minna af aðskotaefn-
um í lífrænum vörum. Þessir bú-
Blómavikur
allir grófleikar
BERGIÐJAN
Víðihlíð við Vatnagarða
Símar 553 7131 og 560 2590
Blómakassar eo cm, 80 cm og 100 cm
Blómaker ýmsargerðir