Dagblaðið Vísir - DV - 25.06.2001, Blaðsíða 13

Dagblaðið Vísir - DV - 25.06.2001, Blaðsíða 13
MANUDAGUR 25. JUNI 2001 13 1>V Menning Hekla í hjörtum okkar Uinsjön: Sigtryggur Magnason Of langsótt? „Sem fulltrúi hins „venjulega áhorfanda" mundi ég kannski setja út á umfang sýningarinnar. Kortamyndir heföi mátt skera niöur, sömuleiðis eitthvaö af Ijósmyndunum, ekki einasta af Heklu sjálfri, heldur líka ýmsu „ítarefni". Er ekki einum of langsótt aö hengja upp flennistórar myndir af „ Yngstu kynslóöinni", bara vegna þess aö þær snúa baki í blámann, þ.e. náttúruna?" í kjölfar póstmódernismans hafa ýmis kenn- ingakerfi og kreddur farið halloka fyrir nýjum af- stæöiskenningum, þar sem margbrotin og ósam- stæð sýn á veruleikann kemur í stað hinna viður- kenndu og „kórréttu" viðhorfa. I umfjóllun um að- skiljanleg viðfangsefni og sjónarmið forðast menn i auknum mæli að steypa saman þessum mörgu Myndlist „brotum" heldur er þeim öllum gefið svipað vægi, svo lesandi/skoðandi fái metið þau eftir eigin höfði. Þetta á ekki síst við um bókmenntaumræðu og umfjöllun um myndlist á Vesturlöndum. Margradda bækur Guðmundar Páls Ólafssonar um íslenska náttúru eru trúlega af þessum meiði, þótt höfundur fari hvergi leynt með eigin skoðan- ir. Sama má kannski segja um Njálupælingar Jóns Karls Helgasonar, sem nú eru komnar út á bók. Og nú hefur þessi aðferðafræði rataö inn i íslenskar sjónlistir, góðu heilli, en þar var þrúgandi vana- festan á góðri leið með að gera mann afhuga myndlistarsýningum. Einar Garibaldi Eiríksson myndlistarmaður á töluverðan þátt í að innleiða þessa „heildrænu" sýn á íslenska myndlist, sjá vekjandi samantekt hans um Kjarval og imynd hans í Islensku þjóðfélagi sem sett var upp á Kjar- valsstöðum fyrir nokkrum misserum. Landafræöi áhorfsins Nú fylgir Einar því verkefni eftir með enn yfir- gripsmeiri sýningu að Kjarvalsstöðum, i þetta sinn um Heklu, fjallið, ímynd þess fyrr og nú, og um það sem hann sjálfur kallar „landafræði áhorfsins" í allra víðasta skilningi. Einar vill beina sjónum okkar sérstaklega að því myndmáli sem notað er til að fjalla um Heklu - og íslenskt landslag ahnennt - og þýðingu þessa myndmáls fyrir listamanninn sjálfan og myndlistina í land- inu. Honum er~ líka mikið í mun að „afhjúpa dulúðina sem löngum hefur viljað loða við lista- verk, til að geta tileinkað okkur þá þekkingu sem þau miðla okkur". Máli sínu til stuðnings leggur hann ekki einasta fram helstu málverk islenskra og erlendra listamanna af Heklu, heldur einnig gömul landakort og vatnslitamyndir af fjallinu, uppdrætti jarðfræðinga, ljósmyndir, sjónvarps- upptökur, útvarpsupptökur, frímerki, auglýsinga- efni, söluvöru sem nefnd er eftir fjallinu og ýmis- legt fleira. Sýningin er þvi allt í senn, fjölbreytt veisla fyrir augað, pedagógísk sýnikennsla og skel- eggt innlegg i umræðuna um þjóðrækni og „þjóð- hagslega hagkvæma" nýtingu landslagsins. Margt er þarna um áhugaverð verk, þau eru fal- lega uppsett og verða örugglega fleirum en mér til- efni til margvíslegra heilabrota. Sýningarskrá er sömuleiðis þénug, þótt hún hefði mátt vera stáss- legri. Með bakið í blámann Ég er í stórum dráttum sammála þeim viðhorfum sem hér eru viðruð; vil þó setja spurningarmerki við tvo þætti. Sem fulltrúi hins „venjulega áhorfanda" mundi ég kannski setja út á umfang sýningarinnar. Kortamyndir hefði mátt skera niður, sömuleiðis eitt- hvað af ljósmyndunum, ekki einasta af Heklu sjálfri, heldur líka af ýmsu „ítarefni". Er ekki einum of lang- sótt að hengja upp flennistórar myndir af „yngstu kynslóðinni", bara vegna þess aö þær snúa baki í blá- mann, þ.e. náttúruna? Að auki tel ég að varla sé rétt- lætanlegt að birta ljósmynd af einu málverka Svavars Guðnasonar, jafnvel þótt það heiti „Hágöngur"; nöfn- in sem hann gaf verkum sínum voru oftast nær til- viljunum háð og sprottin úr frjóu hugskoti hans sjálfs fremur en náttúrunni. Annað er það að sem sérstakur áhugamaður um náttúrusýn íslenskra myndlistarmanna fannst mér Einar kannski ekki vera nógu meðvitaður um bók- menntalega eða frásagnarlega merkingu þeirra lands- lagsmynda sem hann er með undir, þ. á m. mynd- anna af Heklu. Fjallið Hekla, ekki síst bókmenntaleg- ur tilbúningur, goðsögn um helvíti á jörð sem verður til í miðaldatextum; það er ekki síst sú goðsögn sem kortagerðamenn eru að lýsa i mynd og útlendingar koma til að skoða á 18. og 19. öld. Fyrstu landslags- myndir okkar íslendinga, þ. á m. myndirnar af Heklu, eru myndræn tilbrigði um rómantískan skáld- skap. Og tilgangur - merking - þessara rómantísku landslagslýsinga er ekki síst að árétta boðskap á borð við: Hver á sér fegra föðurland. Sá boðskapur var sið- an notaður til að kynda undir fóðurlandsástinni, þeirri þjóðernishyggju sem við þurfum nú að taka til endurskoðunar. Aðalsteinn Ingólfsson Þýöing myndmálsins „Einar vill beina sjónum okkar sérstaklega ab því myndmáli sem notaö er til aö fjalla um Heklu- og íslenskt landslag almennt - og þýðingu þessa myndmáls fyrir listamanninn sjálfan og myndlistina í landinu. Allt í senn „Sýningin er því allt í senn, fjölþreytt veisla fyrir augaö, pedagógísk sýnikennsla og skeleggt innlegg í umræduna um þjóðrækni og „þjóðhagslega hagkvæma" nýtingu landslagsins." ... mannsgaman /UV Að snúa við Það er undarleg árátta að lesa, lesa hvað sem er, finna sig knúinn til að fara í gegnum hvaða skrif sem verða á vegi manns og telja sig betri mann á eftir. Svala þessari ótrúlega miklu þörf að stauta sig gegnum stafi lífsins. Var um daginn að ganga niður Laugaveg á sæmilega heitum sumardegi eins og gerist þegar skýin eru köflótt uppi við festinguna. Hafði ekki mikið erindi og miklu fremur að ég væri að dóla mér en aö gera gágn. Látlaus dagur, bílar í hæga- gangi og samfélagið að sumra uppi í kæruleysi. Fann smám saman að líkast til hafði ég geng- ið fram hjá stóru veggspjaldi á gafli töskubúðar. Fann hvernig það hékk eftir, ólesið. Gott ef þar var ekki mynd og mikill texti. Hugsaði með mér hvort ég ætti að hægja ferðina og snúa við. Velti vöngum og var um skeið ekki viss. Vissi innst inni að ég var að missa af einhverju, ef til vill engu sérstöku, en altént einhverju sem ástæða hefur þótt að setja saman og prenta. Átti ég að láta mér fátt um finnast, eða átti forvitnin að ráða för? Átti ég eitthvert val? Fimmtíu metrum síðar gerðist það, rétt eins og gerist í lífi allra lesvirkra manna. Ég sneri við. Sporin léttust. Hugurinn vissi hvert hann stefndi. Fram undan ólesinn texti. Fann hvernig ánægjan hríslaðist framan í kinnar og enni þegar ég gekk fyrir hornið og staðnæmdist við veggspjaldið. Las það upp til agna og horfði um stund á heildarmyndina þeg- ar lestrinum lauk. Gekk að svo búnu áfram, þess fullviss að ekk- ert hefði farið fram hjá mér. Þar meö vissi ég eiginlega allt um tónleika kammersveitar sem löngu voru haldnir. Vissi það þó. Og hélt fyrir hornið. -SER Gabríela f ékk styrk Guðmundu Yfír eitt þúsund manns voru við- staddir opnun á yflrlitssýningu Er- rósafnsins í Listasafni Reykjavíkur - Hafnarhúsi í gærkvöld og hafa aldrei ver- ið jafhmargir viö einstaka opnun Lista- safnsins frá opnun þess. Það var borgar- stjóri Reykjavíkur, Ingibjörg Sólrún Gisladóttir, sem opnaði sýninguna en við sama tækifæri fór fram afhending úr Listasjóði Guðmundu S. Kristinsdóttur, móðursystur Errós, en sjóðinn stofnaði Erró til minningar um frænku sína og er honum ætlað að efla og styrkja efnilegar listakonur. Framlag sjóðsins féll að þessu sinni í skaut listakonunni Gabríelu Frið- riksdóttur og nemur upphæðin þrjú hundruö þúsund krónum. Gabríela hefur haldið margar einka- og samsýningar allt frá því hún lauk námi árið 1997. Þetta er í fjórða sinn sem veitt er úr sjóðnum en fyrri styrkþegar eru Ólöf Nordal, Finna Birna Steinsson og Katrín Sigurðardóttir. Sjóðurinn er sjálfseignar- stofnun í vörslu borgarsjóðs Reykjavíkur en umsjón með honum hafa Reykjavikur- borg og Errósam. Stjórn sjóðsins skipa forstöðumenn Listasafns Reykjavíkur, Listasafnsins á Akureyri og Listasafns ís- lands. Forstöðumaður Listasafns Reykja- víkur er formaður sjóðsstjórnar. Ný Saga komin út Saga, tímarit Sögufélags, 39. árgangur 2001, er komin út og er efni hennar fjöl- breytt að vanda. Saga flytur að þessu sinni fimm ritgerðir, 23 ritdóma um 25 bækur, auk athugasemda og eftirmæla. Sagnfræðilegar rannsóknir á mótun þjóöernisvitundar hafa aukist mjög á sið- ari árum og er fyrsta ritgerðin í Sögu athygl- isvert framlag til þeirra. Nefhist hún „Hin karlmannlega raust og hinn hljóðláti máttur kvenna. Upphaf kórsöngs á íslandi" og er eftir Ingu Dóru Björnsdóttur. I ritgerð- inni rekur Inga Dóra sögu kórsöngs fram á 20. öld og leitast við að meta þátt hans í mótun samstöðu og ættjarðarástar. Annað efni í Sögu er meðal annars rit- gerð Lofts Guttormssonar, Ólafar Garð- arsdóttur og Guðmundar Hálfdanarson- ar um ungbarna- og barnadauða á ís- landi 1771-1950 þar sem fjallað er um „hættumikið en blóðlaust stríð" þar sem hér á landi var landlægur mikill ung- barnadauði. Sigfús Haukur Andrésson fjallar um endurskoðun frihöndlunarlag- anna á árunum 1834-36, Margrét Gests- dóttir skrifar um sögukennslu í grunn- og framhaldsskólum í greininni „Aðfór eða nauðsynleg endurnýjun? Sögu- kennsla i nýju ljósi" og Hermann Páls- son skoðar í greininni „Á Örlygsstöðum. Grafist fyrir um eðli íslendinga sögu" frásagnarhátt Sturlu Þórðarsonar þar sem lýst er Örlygsstaðabardaga. Ritsfjórar Sögu eru Guðmundur J. Guðmundsson, Guðmundur Jónsson og Sigurður Ragnarsson. Kristján og Carnegie Kristján Guðmundsson er meðal þeirra listamanna sem valdir hafa verið á sýningu Carnegie Art Award í ARKEN ~ nútimalistasafninu í Kaupmannahöfh í nóv- ember. 119 listamenn voru tilnefndir af 30 sérfræðingum í nor- rænni samtimamálara- list frá Norðurlóndun- um fimm. Dómnefhd, undir stjórn Lars Nittve frá Tate Modern, valdi 22 úr tilnefhdum Msta- mönnum sem þátttakendur á sýninguna í ár og velur auk þess verðlaunahafa úr hópi sýnenda. Með Nittve í nefhdinni eru Gertrud Sandqvist, Tuula Arkio, Bera Nordal, Asmund Thorkildsen og Pil Erik Tojner. Sýning verður opnuð með verð- launaafhendingu þann 4. nóvember.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.