Dagblaðið Vísir - DV - 25.02.2002, Síða 14

14
MÁNUDAGUR 25. FEBRÚAR 2002
Menning______________________________________________________________________________________________________________________DV
Umsjón: Silja Aðalsteínsdóttir
Carnegie fyrr og nú
n n o n n
Rita Lundquist: Konfirmand
Undursamlega Ijóörænar smámyndir af ungum stúlkum.
Nú þegar fjórða árlega Carnegie-sýn-
ingin á norrænni málaralist hefur verið
sett upp í Gerðarsafni í Kópavogi er
ekki úr vegi að draga saman reynsluna
af henni til þessa. Upphaflega þótti ýms-
um það sérkennilegt af þeim Carnegie-
mönnum aö hleypa af stokkunum nor-
rænni samsýningu á málaralist um það
leyti sem innsetningar og blönduð
tækni voru hvað fyrirferðarmest á al-
þjóðlegum myndlistarvettvangi. En um
leið var ljóst að ef sýningin gerði í blóð-
ið sitt út frá þessum forsendum mundi
hún skapa sér algjöra sérstöðu meðal al-
þjóðlegra sýninga, þar sem yfirleitt er
reynt að koma til móts við öll sjónar-
mið. Sterkur „prófill" sýningarinnar
fælist fyrst og fremst í sérhæfmgu henn-
ar, áherslunni á málaralistina.
Carnegie-sýningamar hafa sýnt að
það amar ekkert að málaralistinni á
Norðurlöndum. Þær hafa fært okkur
verk fjölmargra afbragðsgóðra lista-
manna með rætur jafnt í eigin menn-
ingu sem öllum helstu listhreyfingum
20stu aldar. Sérstaklega stöndum við ís-
lendingar í þakklætisskuld við þá
Camegie-menn, því sökum fjarlægðar
verðum við iðulega út undan þegar al-
þjóðlegar sýningar fara á flakk. Einnig
eru peningaverðlaunin til listamann-
anna þau hæstu sem veitt eru á Norður-
löndum, og loks ber að geta þess að
skipulag þessarar sýningar - hinn faglegi þátt-
ur - er i algjörum sérflokki hér á norðurslóð-
um, jafnvel þótt víðar væri leitað.
Þó væri hræsni að halda því fram að mér
hugnaðist allt sem gert hefur verið í nafni þess-
ara Camegie-sýninga. Suma skavanka vil ég
skrifa á reikning framkvæmdaraðila. Til dæm-
is hef ég aldrei sætt mig við að ekki skuli vera
hægt að tilnefna listmálara frá Færeyjum en
hvergi á Norðurlöndum er málarahefðin jafn
rótfost og þar. Sömuleiðis finnst mér ótækt að
aldrei skuli vera reynt að setja upp Camegie-
sýningamar i heild sinni hér á landi, jafnvel
þótt sýningarrýmið sé fyrir hendi. Ef ég man
rétt vora affóllin i fyrra um 20% og í ár eru þau
rúmlega 30%. Kannski eiga þessi affóll ein-
hvem þátt i því hversu daufleg sýningin er í
ár.
Gamaldags og óspennandi
Mestar efasemdir hef ég samt um þá stefnu
sem dómnefndin undir forystu Lars Nittve hef-
ur tekið, bæði í vali á verkum til sýningarinn-
ar og tilnefningum til verðlauna. Smám saman
hefur hún verið að grafa undan
hugmyndalegum grundvelli sýning-
arinnar, og taka inn verk sem eng-
in leið er að flokka undir máluð
verk, t.d. þrykktar myndir og ljós-
myndir. Slík verk hafa jafnvel ver-
ið tekin inn án tilnefningar. Nú er
sýningin m.a.s. kynnt með því for-
orði að „listamaðurinn ákvarði
hvort verk hans teljist vera mál-
verk“. Sem sagt, honum er í lófa
lagið að leggja fram gamla Volvóbíl-
inn sinn. Undirritaður hefur hreint
ekkert á móti þrykktum myndum
og ljósmyndum, hvað þá gömlum
Volvóbílum, en hefur áhyggjur af
því að með þessu áframhaldi tapi
sýningin upprunalegum „prófíl",
verði aðeins ein af ótalmörgum
blönduðum listsýningum á listvett-
vangi.
Reynslan segir okkur einnig að
þekktir listamenn eigi öllu meiri
möguleika á að hljóta Camegie-
verðlaunin heldur en hæfileikarík-
ir nýliðar. Sjaldan hefur þetta verið
eins augljóst og á yfirstandandi
sýningu, þar sem tveir gamlir jaxl-
ar, þeir Jan Hafström og Carolus
Enckell, fá hæstu verðlaun fyrir
verk sem hefðu verið talin gamal-
dags og óspennandi fyrir þrjátíu
áram. Þessi verðlaun hefðu átt að
falla í skaut þeim Jens Fánge eða
Johan Scott; gaman hefði einnig
verið að heiðra Ritu Lundqvist fyrir undur-
samlega ljóðrænar smámyndir hennar af ung-
um stúlkum.
Við undirbúning fimmtu Camegie-sýningar-
innar væri aðstandandum og dómnefnd hollt
að gera úttekt á forsendum hennar og fram-
kvæmd til þessa, gera upp við sig hvort halda
eigi áfram á sömu braut.
Aðalsteinn Ingólfsson
Carnegie-sýningin stendur til 3. mars. Listasafn Kópa
vogs er opiö kl. 11-17 alla daga nema mán.
Leiklíst
Ástin á tvennum tímum
Klár og kjaftfor stelpa og soldið hæg-
ari strákur - ekki eins vitlaus og hann
lítur út fyrir að vera - koma inn í
ókunnan bekk í nýjum skóla. Hún hefur
orðið fyrir þeim og er óspör á skilgrein-
ingar sínar á félagslegri stöðu þeirra
hvors um sig svo að nýir bekkjarfélagar
þurfi ekki að velkjast í vafa um bak-
grunn þeirra. Þannig kynna persónum-
ar Barði og Rúna sig í leikritinu Það var
barn í dalnum eftir Þorvald Þorsteins-
son, og það er verulega sniðug leið í
leikriti sem venjulega er leikið í (nýjum
og nýjum) skólastofum. í skólastofunni
er líka dularfullur náungi (Pálmi Sigur-
hjartarson) sem situr við hljóðfæri,
kannski tónlistarkennari, og eftir að
Rúna (Katrín Þorkelsdóttir) setur disk í
græjurnar hans fara undarlegir hlutir
að gerast. Þau Barði (Eggert Kaaber)
hverfa aftur til fortiðar og reynast eiga
sameiginlega sögu fyrir kannski einni
og hálfri öld eða svo. Þá voru þau
ólánsamir elskendur sem flýðu til fjalla
undan ofríki föður hennar og þoldu þar
örlög sem minna á sögu Eyvindar og
Höllu eins og Jóhann Sigurjónsson
skapaði hana. Þama sitja þau föst og
lenda hvað eftir annaö í stórum lífs-
Þau veröa að reyna að spjara sig í fortíöinni
Katrín Þorkelsdóttir og Eggert Kaaber.
kvæðið „Það var barn í dalnum sem datt
niður um gat, en þar fyrir neðan ókindin
sat...“ Þetta er óhugnanlegt kvæði sem
hefur hrellt margt barnið í aldanna rás
en varð nýtt og lifandi í flutningi Eggerts
og Katrínar. Bæði reynist það henta vel
til rapps og svo er efnið óþægilega nær-
göngult þessi misserin þegar ókindin
dregur bamið út um dymar, dustar það
við hjam og lemur það fram á nátt...
Texti Þorvalds er furðu margbrotinn í
þessu stutta verki. Fyrst mætir okkur
unglingamálið - „djisis ma’r“ - svo talar
þokan (Sigrún Sól) sem felur elskend-
uma á fjöllum í bundnu máli og í fortíð-
inni tala persónumar klassíska íslensku.
Verkið talar því til unglinga á mörgum
plönum, innihald, boðskapur og stíll hef-
ur allt sitt að segja.
Þó að leikararnir geri sitt besta til að
virkja ímyndunarafl áhorfenda er auð-
vitað nokkuð fátæklegt að láta þessa
miklu atburði gerast á tómu gólfmu. Vel
mætti hugsa sér þetta sem stutta sjón-
varpsmynd, en kannski er þetta best sem
dv-mynd hari útvarpsleikrit.
Silja Aðalsteinsdóttir
háska uns þau syngja sig aftur til nútíðar.
Rauða þráðinn í verkinu myndar gamla
Stopplelkhópurlnn sýnir í grunnskólum: Þaö
var barn í dalnum. Hofundur: Þorvaldur Þorsteinsson.
Hljóömynd og tónlist: Pálmi Sigurhjartarson. Leik-
stjóri: Jón Stefán Kristjánsson.
mannsgaman

Nakta konan í klinkinu
Á stundum gerist það í lífinu að ekki er vit-
að hvar maður er. Og því síður hver maður er.
Þá er eins og lífið og tíminn og umhverfið sam-
lagist hvert öðra. Þetta eru gjama undarleg
augnablik og geta verið óþægileg, einkum ef
þau vara lengi.
Lenti í þessu í Nýlistasafninu um árið. Var
þar kominn í rifiluðu jakkafötunum mínum aö
upplifa þaö sem sagt var ferskast og ákafast í
íslenskri myndlist. Og ekki bara hvaða mynd-
list sem er, heldur nútímamyndlist.
Hélt að eitthvað heföi farið úrskeiðis þegar
inn kom. Gólfið var þar þakið af eirlituðum
einseyringum og öðru klinki. Varla að maður
þyrði að drepa niður fæti, en gerði samt og
gekk á undarlegt hljóð sem barst neðan úr
gryfju. Þar stóð nakin kona um þrítugt og tal-
aði um tímann tímunum saman - og sagði
reyndar aðeins þetta eina orð; tíminn. tíminn,
tíminn, tíminn.
Þama stóð hún ágætlega vaxin með þetta
eina orð á vörunum í beði af gamalli mynt.
Ekkert annað var aö gerast á Nýlistasafninu
þennan ágæta dag. Ekkert nema konan og tím-
inn, nakin kona og klink.
Við stóðum þarna nokkur í kringum hana -
og töldum okkur vera gesti á myndlistarsýn-
ingu. Ekki man ég til annars en ég hafi rankað
við mér úti á Vitastíg nokkru síðar. Og talið
mig hafa verið á sýningu.
Það þarf samt ekki að vera.
-SER.
Hádegistónleikar
Aðrir hádegistónleikar Islensku óper-
unnar verða á morgun kl. 12.15. Þá syngja
Sesselja Kristjánsdóttir sópran og Ólafur
Kjartan Sigurðarson baríton sönglög og
dúetta eftir Brahms undir yfirskriftinni
„Fyrir luktum dyrum“. Með þeim á píanó
leikur Ólafur Vignir Albertsson. Sesselja
tekur til starfa við íslensku óperuna í
ágúst nk. og verður fyrsta verkefni hennar
þar hlutverk Rosinu í Rakaranum i Sevilla.
Sorglegar ljósmyndir
I dag kl. 12.30 flytur Chris Verene mynd-
listarmaður fyrirlestur við Opna Listahá-
skólann í Laugamesi, stofu 024. Chris er
bandarískur ljósmyndari og gjömingalista-
maður sem býr í Atlanta og New York. Síð-
astliðin fjórtán ár hefur hann unnið að ser-
íu ljósmynda af fjölskyldu og vinum, þær
eru oft sorglegar og fyndnar í senn og segja
sögu fæðingarborgar hans á litríkan og
hressilegan hátt. Gjömingar Chris Verene
eru framkvæmdir af alter-egóum hans,
þeim Cheri Nevers, sem rekur nokkurs
konar „sjálfstraustsstofu", og The Great
Verini sem er sérfræðingur í að leysa sig
úr ýmiss konar fjötrum.
Tina Auferio myndlistarmaður frá New
York flytur fyrirlestur um eigin verk í LHÍ,
Skipholti 1, stofu 113, á miðvikudaginn kl.
12.30. Tina hefur hlotið Fulbrightstyrk til
dvalar á íslandi, m.a. til rannsókna á ís-
lenska svaninum sem hún hyggst nota síð-
ar í eigin myndsköpun. Verk hennar byggj-
ast á tölvutækni, skúlptúr og innsetning-
Tilraunanámskeið
Tjauw Min Verðandi er tilraunanám-
skeið þar sem fengist verður við myndlist
liðandi stundar og þá myndlist sem enn er
að verða til. Markmiðið er að hvetja fólk til
að setja spumingarmerki við það sem talið
er víst og sjálfsagt og í framhaldi af því aö
móta annars konar tillögur og miðla þeim
með myndlist. Kennarar eru myndlistar-
mennimir Libia Pérez de Siles De Castro
frá Spáni og Ólafur Ámi Ólafsson. Þau eru
búsett í Rotterdam og starfa i Hollandi, ís-
landi og á Spáni. Námskeiðið fer fram á
ensku og íslensku og hefst í dag kl. 18 í
Skipholti 1, stofu 112. Það er ætlað mynd-
listarmönnum.
Kontrabassi
í bak og fyrir
Annað kvöld kl. 20
verða tónleikarnir
Kontrabassi í bak og
fyrir í Salnum í Kópa-
vogi. Á efnisskrá
verða verk eftir
Giovanni Bottesini,
Johann Sehastian
Bach og Franz
Schubert og Þórir Jó-
hannsson fnunflytur
nýtt verk fyrir einleikskontrabassa eftir
Karólínu Eiríksdóttur. Með Nínu Margréti
Grímsdóttur píanóleikara sér til fulltingis
flytur Þórir einnig Elegiu eftir G. Bottesini
og Gömbu, sónötu í G-dúr eftir J. S. Bach.
Eftir hlé bætast Margrét Kristjánsdóttir
' fiðluleikari, Guðrún Þórarinsdóttir víólu-
leikari og Arnþór Jónsson sellóleikari við.
Mun hópurinn leika hinn vinsæla Silunga-
kvintett eftir Franz Schubert.
Karlaraddir óskast
Lög við ljóð Halldórs Laxness og ís-
lensk og portúgölsk þjóðlög eru á verk-
efnaskrá Kammerkórs Kópavogs á
vormisseri 2002. Æfmgar eru nýhafnar á
Laxnesslögunum sem verða flutt á tón-
leikum í april þegar þess verður minnst
að 100 ár eru liðin frá fæðingu skáldsins.
Kórinn mun enn fremur taka þátt í þjóð-
lagahátíð á Siglufirði í sumar.
Kammerkórinn getur bætt við sig
nokkrum nýjum félögum og eru
karlaraddir einkum eftirsóttar. Eru
áhugasamir beðnir að snúa sér til stjórn-
anda kórsins, Gunnsteins Ólafssonar
(netfang: gol@ismennt.is). Kórinn hefur
góöa æfingaaðstöðu og fara æfingar fara
fram á miðvikudagskvöldum.