Dagblaðið Vísir - DV - 04.11.2002, Blaðsíða 15

Dagblaðið Vísir - DV - 04.11.2002, Blaðsíða 15
MÁNUDAGUR 4. NÓVEMBER 2002 15 J3V Menning I ! Malerísk málefni Fimmta Carnegie-málverkasýn- ingin var opnuð í Hafnarhúsinu um daginn og er þetta í fyrsta sinn sem hún hefur göngu sína á ís- landi. Af því tilefni hefur hún hlot- ið rækilegri kynningu hér en á fyrri árum, m.a. hafa verðbréfa- miðlarar hlaupið undir bagga og auglýst sænsku Carnegie-fjárfest- ingarsjóðina. Sem minnir okkur á að fyrir utan ótvírætt - og lofsvert - menningarlegt hlutverk sitt er sýningunni auðvitað ætlað að halda á lofti merki umsvifamikils fjármálafyrirtækis. Myndlist Þegar litið er yfir þær fimm Carnegie-sýningar sem haldnar hafa verið til þessa kemur í ljós að á sérhverri þeirra hefur verið sýnt að meðaltali 51 verk eftir 24 nor- ræna listamenn. Þótt yfirlýst mark- mið Carnegie-manna sé að velja verk til sýningarinnar með hliðsjón af gæðum er ekki úr vegi að gaum- gæfa „kvótaskiptinguna" eftir lönd- um. Á sýningunum hafa samtals 28 sænskir listamenn komið við sögu, 23 finnskir, 18 danskir, 18 norskir en íslendingar reka lestina með 10 þátttakendur. Þessa statistík og ým- islegt fleira er að finna aftast í vandaðri bók sem gefin er út í til- efni af sýningunni. Smám saman hafa hljóðnað radd- ir þeirra sem likt hafa sýningunni við tímaskekkju, á þeim forsendum að málverkið hafl fyrir löngu farið halloka fyrir öðrum sjónmiðlum. Bent hefur verið á að aðrir sjón- miðlar séu þegar fyrirferðarmiklir á Georg Guðnl: Mátverk án titils # 41 Hann er einn þriggja íslendinga á sýníngunni. Lena Cronqvlst: Pietá Verk hennar eru innihaldsrík, sársaukafull og ágeng. helstu tvíæringum og þríæringum heimsins; hví skyldi ekki einkafyr- irtæki mega hampa mál- verkinu sérstaklega hér á norðurslóðum? Gagnsæjar vinnureglur Um leið hefur aukist gagnrýni á tregðu dóm- nefndar að setja sér gegnsæjar vinnureglur við val á verkum til sýn- ingarinnar. Mig minnir að það hafi verið í tengslum við sýninguna 2000, þegar bæði þrykki- myndir og ljósmyndir höfðu itrekað hlotið náð fyrir augum dómnefnd- ar, að nefndin lét þau boð út ganga að lista- maðurinn ætti sjálfur að skilgreina hvort verk hans teldust til „mál- verka". Sem ýmsum, þ. á m. þeim sem þetta ritar, þótti jaðra við afsal á ábyrgð. Ef marka má aðfaraorð sýning- arstjórans, Ulriku Levén, í áður- nefndri bók, virðist dómnefndin aftur hafa tekið frumkvæðið, án þess þó að skerpa á vinnureglum sínum svo nokkru nemi. Nú mun tekið tillit til þess hvort tilnefnd verk snúist ahnennt um „maler- ísk málefni" (painterly issues), hvort sem þau eru máluð eður ei. Þá er vandséð hvaða verk, tvívíð eða þrivíð, snúast ekki með ein- um eða öðrum hætti um þau mál- efni. Enn sé ég ekkert því til fyr- irstöðu að nota það sem ég vil nefna „efnislega nánd" við val á verkum á þessa sýningu - hið fræga Drawing Center í New York hefur þann háttinn á - en þá er ætlast til þess að verkin séu að einhverju eða öllu leyti hand- gerð og innihaldi „fýsískan" og áþreifanlegan lit í merkjanlegum mæli. Þar er líka til siðs að sýna ævinlega fleiri en eitt verk eftir hvern listamann, svo að áhorf- endur geti áttað sig betur á markmiðum hans, en það mætti Carnegie-dómnefndin einnig taka sér til fyrirmyndar. Stakar myndir á nýju sýningunni eftir þá NOs Erik Gjerdevik eða Vikt- or Kopp megna tæpast að veita áhorfandanum innsýn í hugar- heim þeirra. Handbragðið og áþreifanleikinn Hvað sem því líður er hand- bragðið og áþreifanleikinn í rauninni uppistaðan í Carnegie- sýningunni í ár. Og verðlauna- hafarnir allir í hópi valinkunnra listmálara. Um verðleika þeirra má þó alltaf deila. Annað árið í röð þykir mér dómnefndinni hafa skjöplast við útdeilingu á fyrstu verðlaunum. Næstum 40 árum eftir að Jasper Johns tók að mála á bakhlið striga og hafa þannig umskipti á viðteknum umgengnisvenjum málarans við myndflötinn er verið að afhenda danska lista- manninum Troels Wörsel 5 milljónir ísl. króna fyrir sams konar takta. Hins vegar er fagnaðarefni að Lena Cronqvist skuli hljóta verðlaun, ekki síst vegna þess að hún er einn af örfáum lista- mönnum á sýningunni sem ekki er á kafi í sjálfhverfum pælingum um ytri og innri „for- sendur málverksins". Verk hennar eru inni- haldsrík, sársaukafull og ágeng. Fyrir utan hana eru það eiginlega bara Lars Arrhenius, Max Book, Henrik Plenge Jakobsen og Tiril Schröder sem hreyfa beinlínis við tilvistarleg- um vanda vorum á því herrans ári 2002. Hvort sem það er áfellisdómur yfir norrænu mál- verki yfirleitt eða bara Carnegie-sýningunni. Aðalsteinn Ingólfsson Carnegie-sýningin stendur til 10. nóv. Hafnarhúsiö er opiö daglega kl. 11-18 en til kl. 19 á fimmtudögum. Leiösögn er um sýninguna fim., laug. og sun. kl. 16. Aögangur er ókeypis. Nv Uzla Ei bernskusaga Guðrúnar Friðgeirs- dóttur, Norðanstúlka, hefði komið út á undan Atómstöð Halldórs Laxness hefði ekki þurft að spyrja að fyrirmynd hans. í lokahluta sögunnar segir Guð- rún frá því þegar hún kemur til Reykjavíkur í fyrsta sinn, fimmtán ára gömul, og á að verða stofustúlka á heimili forstjóra Eimskips. Föður for- stjórans þekktu Guðrún og móðir hennar mjög vel því þær höfðu leigt litla íbúð í húsi hans á Húsa- vík. Lýsing Guð- rúnar á komu sinni til borg- arinnar og dvólinni í þessu glæsi- lega húsi er nöturleg. Til dæmis má nefna að þegar hún kemur í húsið eftir langa og stranga rútuferð að norðan heldur frúin í húsinu lang- an lestur yfir henni um skyldur henn- ar í vistinni en gefur henni hvorki vott né þurrt. Tryggvi Emilsson fékk þó drafla þegar hann kom að Draflastöð- um! En tilgerðin í frúnni er þannig að manni verður fyrst fyrir að hlæja að henni. Sá sem helst sýnir Guðrúnu vinsemd á heimilinu er elsti sonur hjónanna sem er ónefndur í bókinni en þar fer að líkindum Thor nokkur Vil- hjálmsson ... Hálfur frídagur í viku Staríið hefði frekar átt að kenna við hreingerningar en stofur, segir Guð- rún, sem hafði í sínum verkahring að halda sjö stofum hreinum auk baðher- bergja, snyrtinga, ganga og stiga. Fyrir hádegi átti hún að lofta út, þurrka af, ryksuga, þvo og bóna gólf í öllu þessu húsrými. Einnig annaðist hún upp- þvott móti annarri stúlku, fægði siifur- borðbúnað, þvoði þvotta af fjólskyld- unni, straujaði og þjónaði í veislum. Hálfan dag á viku fær hún frí - að loknum morgunhreingerningunum. „Þarna kynntist ég í raun fyrst stétta- skiptingunni sem sumt fólk heldur í einfeldni sinni og reynsluleysi að sé ekki til á íslandi," segir Guðrún (145). Reyndar gætu Ugla og Guðrún verið skyldar. Guðrún kom til Reykjavíkur 1945, Atómstöðin kom út 1948. Kannski Halldór hafi kynnst þessari ungu konu eða heyrt sögu hennar hjá öðrum. Þó þarf það ekki að vera, þau voru fieiri en eitt Árlands/Vilhjálmssonar-heimil- in á íslandi ekki síður þá en nú, og þær margar stúlkurnar sem þurftu að þola „særandi og niðurlægjandi" talsmáta frá húsbændunum. Guðrún Friðgeirsdóttir gefur sjálf út sögu sína og henni er vel ljós hin bók- menntalega hliðstæða eins og sést á titlinum. En Guðrún segir líka frá upp- vexti sínum norðanlands fyrir Reykja- víkurförina og eru þar margar lær- dómsríkar frásagnir. Háskólaútgáfan dreifir bókinni. ! m HEKLA Drif á öllum Bestu kaupin á fjórhjóladrifsbíl sem hægt er að . gera. Mikið úrval fyrsta flokks bíla. Gott á bilathing.is bílaþingéeklu Laugavegi 170-174 • Sími 590 5000 • www.bilathing.is • bilathing@hekla.is Númer eitt f notuðum bílum!

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.