Vísir - 13.12.1975, Blaðsíða 19

vism Laugardagur 13. desember 1975.
Einar hellir vaxinu i mótin i vélinni. 1 statifinu ofan á vélinni eru kertin úr næstu steypu á undan aö
harðna.
Heimsókn
í kerta-
verksmiðju
Kertaljós eru aidrei eins I há-
vegum höfö og um jól og ára-
mót.
Enda eru þá settir upp kerta-
markaöir og úrvaiiö er fjöl-
breytilegt. Litii kerti og stór,
mjó og svert, kubbar og kúlur,
allt I margvislegum litum.
En hvað skyldum viö brenna
upp mörg kerti árlega? Ariö
1974 voru flutt til landsins 81,3
tonn af Stearin- og vax kertum
og þess háttar varningi fyrir
rúmar 16,7 milljónir. Flest
koma þessi kerti frá Danmörku
en einnig mikið frá Bretlandi,
Sviss og Japan.
A sama tima og innflutning-
urinn hefur aukist hefur íslensk
kertaframleiösla dregist sam-
an. Þaö er senniiega liöin tiö aö
kerti séu gerö i heimahúsum en
áöur fyrr var þaö fastur liöur i
jólahaidi aö steypt voru tólgar-
kerti. En það var nú i þann tima
sem algengustu jólagjafirnar
voru kerti og spil.
Nú eru aðeins starfræktar
tvær islenskar kertaverksmiðj-
ur. Norðurljós i Kópavogi og
Hreinn i Reykjavik. Samtals
munu þessar verksmiðjur
framleiða 55 til 65 tonn á ári.
Að sögn Hallgrims Björnsson-
ar forstjóra i Hreini stendur is-
lensk framleiðsla höllum fæti
gegn þeirri erlendu þar sem er-
lendar verksmiðjur framleiða
fyrir stærri markað og geta þvi
boðið upp á fjölbreyttari gerðir.
Hvernig verða kertin til?
Við litum inn i kertaverk-
smiðjuna Hrein og fengum
Bjarna Jónsson til að útskýra
fyrir okkur hvernig kertin verða
til.
Elsta aðferðin sem enn er not-
uð er að mestu handvirk. Litlir
hlemmar með krókum á eru
festir á ,þar til gerðar stengur.
Kertakveikirnir eru hengdir á
krókana og siöan er þeim dýft til
skiptis ofan i potta með bráönu
vaxi i og þá hleðst vaxiö smátt
og smátt utan á kveikinn,
þannig veröa kertin til.
Þegar þau eru orðin nægilega
stór eru þau færð að öðrum potti
með þykkri hvltri vaxfroðu i og
með höndunum er siðan makað
utan á þau froðunni, þau látin
þorna og þá eru orðin til svoköll-
uð snjókerti.
Slétt og snúin/ kubbar og
kúlur.
önnur kerti eru gerð i vélum.
1 þeim eru mismunandi mót eft-
ir þvi hvernig kertin eiga að
vera i laginu.
Kveikurinn er upprúllaður i
kössum undir vélunum, þaöan
er hann þræddur upp I gegnum
stengur af sama sverleika og
mótin, I gegnum þau og upp úr
vélinni.
Bráðnu vaxi er hellt i mótin og
látið storkna þar. Þegar kertin
hafa harnað nóg til að halda lög-
uninni, er þeim þrýst upp úr
mótunum með þvl að skrúfa
stengurnar upp, færast kertin
þá upp i þar til gert „stativ” þar
sem þau storkna til fulls.
Nú er hægt að hella vaxi i
mótin aftur og þannig gengur
þetta koll af kolli.
Sérstök vél er fyrir hverja
geið af kertum og þarna eru
framleidd, slétt kerti og snúin,
kubbar og kúlur og auk þess al-
tariskerti.
Garðljósin loga úti.
Þegar aðalsköpun kertanna
er lokið, þarf að snyrta þau til,
fræsa endana, pússa þau og
pakka þeim inn. Þá eru þau til-
búin á markaðinn.
Að siöustu sýndi Bjarni okkur
garðljós. Þá er vaxinu hellt i
blikkdósir og I þeim er marg-
faldur kveikur, enda eru þau
ætluð til lýsinga úti og á þeim
logar jafnvel þótt hvessi tölu-
vert. Að sögn Bjarna eru þessi
ljós mikiö keypt, m.a. til lýsinga
i kirkjugörðum.
Við kertaframleiðsluna hjá
Hreini vinna sex stúlkur og þrir
karlmenn. Að sögn forstjórans
eru mestar líkur á, ef svo fer
sem horfir, að kertaframleiösla
hverfi úr sögunni hér og inn-
flutningurinn veröi einráður.
En auðvitað er það val fólks-
ins sem ræður úrslitum þar, þ.e.
hvort við kaupum frekar islensk
kerti eða innflutt á jólaborðið og
kertaplattana.
Hér er Haiidóra aö pakka inn
litlu snúnu
jólakertunum
Þetta er elsta maskinan. Kveikirnir eru hengdir á krókana og þeim
dýft ofan i vaxpottana.
Bjarni viröir fyrir sér garöljósin
sem loga jafnvel i töluveröum
strekkingi. Ljósm.Jim.
Björgvin hrærir i froöunni sem makaö er utan á snjókertin