Lesbók Morgunblaðsins - 12.02.1950, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 12.02.1950, Blaðsíða 2
78 LESBÖK MORGUNBLAÐSINS eins og öðrum sviðum hennar, en um vissa hluti geta flestir samein- ast, vissa hluti sem allflestum finn- ast æskilegir, þó þá greini á um leiðir og þær sjeu oft torsóttar. Það t. d. hefur ekki verið átakalaust að berjast við sóðaskapinn. bæði utanhúss og innan og mikið vantar enn á, að á honum hafi verið sigr- ast eða menn komið sjer saman um, hvernig það verði best gert. Samt sem áður dettur engum í hug ann- að en að halda baráttunni sleitu- laust áfram og fórna til þess stór- fje. En^um andlegan sóðaskap hafa menn varla þorað að ræða ennþá, hvað þá heldur að láta sjer detta í hug þann möguleika að hef ja bar- áttu gegn honum. Það á því langt í land að „mental hygiene" eða geð- vernd taki sjer slíkt viðfangsefni. Aftur á móti hefur mönnum smám saman verið að lærast hvað má bjóða fólki á ýmsum aldri, hvernig má best hagnýta andans krafta hvers um sig. Mönnum hef- . ur smám saman verið að lærast að hugarástand manns mótar viðhorf hans til alls lífsins, ræður úrslitum um hvort maðurinn sje hamingju- samur eða óhamingjusamur. í bar- áttunni gegn geðsjúkdómum stór- um og smáum er mönnum æ orðið ljósara að aukinn skilningur al- mennings, aðstandenda og sjúk- lingsins sjálfs á eðli sjúkleikans er meginatriði til þess að fá bafta og einnig oft til að fyrirbyggja að verða veikur. Mjer finnst það sóma sjer vel r fyrir Læknafjelag Reykjavíkur, sem oft hefur haft frumkvæði um ýmis nýmæli hjer á landi, að haí'a tekið forustuna í þessu máli. Lækn- ar skiija það betur en flestir aðrir að „vor einkaábyrgð er að læra að verja viti voru og kröftum." HEILBKIGW er nú a dogum bkú greind snn andleg, likamleg og fje- lagsleg vellíðan. Langsamlega meg- inhluti læknisstarfseminnar hefur miðast við að styðja og efla svo- nefnda likamlega vellíðan mann- anna. Upp á síðkastið hefur og fje- lagslegu hliðinni verið æ meiri gaumur gefinn. En til hvers væri að veita mönnum líkamlega og f je- lagslega vellíðan, ef þeir ekki gætu notfært sjer hana vegna andlegra ágalla. Geðheilbrigði skiptir því megin- máli fyrir alla menn. Sætir það furðu hversu ennþá er langt frá því að mönnum sje þetta almennt ljóst, þó þegar sje á það bent í hinum elstu ritum mann- kynsins. Eitt af því sem menn eiga að ganga að sem vísustu er, að heilsa þeirra bilar einhverntíma á ævinni um lengri eða skemri tíma og meira eða minna alvarlega. Þetta gildir alveg jafnt um geðheilsu manna sem svonefnda líkamsheilsu og fje- lagsheilsu. Lífið sjálft mæðir þannig á öll- um mönnum að þeir fá stærri eða minni kaun og kvilla, ekki aðeins á líkamanum heJdur líka á „sál- inni". ef svo mætti segja, eða geð- inu. Líkamsrækt hefur kent mönn- um ýmislegt til þess að vernda og verja líkamann gegn áföllum. Geðræktin vill á sama hátt reyna að styrkja menn í að vernda og verja geð sitt. Skipulögð íþróttaiðkun eða lík- amsrækt er nú á dögum aðallega fyrirbrigði frá þessari öld, þó hún hafi verið til í fornöld. Skipulögð geðrækt hefur tæplega verið hafin enn að undanteknum vissum þáttum í starfi prestanna, þó hún hafi einnig verið til á hin- um elstu tímum. Áður en til þess getur komið nú, þurfa þeir sem áhuga hafa og forsendur til þess, fyrst og frcm&t ,-jð vckja nlmcnning tij skJlhings á þýðingu ge'ðlieilbrigði og geðræktar, ávipað og brautryðj- endur líkamsræktarinnar hafa gert. Vísindaleg þekking í lífeðlis- fræði og almennri sjúkdómafræði, sem unnist hefur á síðustu 100— 150 árum, er meginundirstaða lík- amsræktar nú á dögum og vísinda- leg þekking, sem fengist hefur í almennri sjúkdómafræði einnig á seinustu 100—150 árum og þó eink- um á seinustu 50 árunum, er senni- lega meginþáttur þess hverju lík- amsræktin hefur áorkað. VÍSINDALEGRI þekkingu í sálar- fræði, sem eiginlega hefst með Kants „Kritik der reinen Vernuft" 1783, miðar seint, þar til fyrir 70— 80 árum og þó einkum seinustu 40—50 árin. Hún hefur verið ein undirstaða þeirrar geðræktar sem rekin hefur verið undir yfirskrift- inni „almenn fræðslumál", en sem þó engan veginn alltaf hefur fyrst og fremst bygt á þekkingu manna á sálarfræði á hverjum tíma. Vís- indaleg þekking í almennri sálsýk- isfræði og geðveikisfræði er svo að segja öll frá seinustu 80—100 ár- unum og hefur miðað langmest seinustu 30—40 árin, hún er megin- uppspretta svo að segja allrar nýrr- ar vitneskju manna, sem fengist hefur í sálarfræði og er því frum- skilyrði fyrir geðrækt og skynsam- legri geðvernd. Vísindaleg þekking breytist með hverjum tíma, það er því nauðsynlegt að hvatt sje til hverskyns rannsókna á geðheil- brigðismálum og þær studdar með ráðum og dáð þeirra, sem skilning hafa á þýðingu þeirra og að niður- stöðum þeirra sjeu á öfgalausan hátt komið á framfæri við þá, sem þær skifta, sem sje almenning, ráðamenn þjóðarinnar og almenna borgara. Þekking vor er aldrei endanleg, hvorki á þessum sviðum nje öðr- um, en vjcr trúum þvi, að hcnni miði yínieitt i áttina til frins rjett ara og betra. Kikjandi skcðanrr eru

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.