Lesbók Morgunblaðsins - 08.02.1953, Blaðsíða 4

Lesbók Morgunblaðsins - 08.02.1953, Blaðsíða 4
64 LESBÓK MORGUNBLADSINS KRISTJÁN ALBERTSON: Sameinuðu þjóðirnur Ræða ílutt á stofndegi þeirra 24. október sl ' í SJÓNLEIK Guðmundar Kamb- ans Sendiherrann frá Júpíter lætur skáldið þennan fulltrúa frá annari stjörnu lýsa skoðun sinni á megin- meinsemd jarðlífsins, í skeyti heim til Júpíter. Hann segir að mönn- unum hafi enn ekki lærzt að hugsa hnattrænt. og bætir við: „Jörðin stynur undir sínum mörgu föður- löndum." Síðan þessi leikur var saminn, fyrir rúmum aldarfjórðungi. hefur mönnunum, kannske aðallega af illri nauðsyn, hlotið að lærast að hugsa hnattrænna en áður. Ekkert föðurland er svo máttugt að það geti framar af eigin rammleik ein- um tryggt frið og farnað barna sinna. Og við vitum að það sem gerist í fjærstu löndum heimsins getur ráðið mestu um ókomna ævi okkar allra. Jörðin hefur líkt og minnkað, og þjappazt fastnr saman í eina órjúfanlega heild — en þessi heild er sjálfri sér sundur- þykk. Jörðin stynur ekki lengur uridir sínum mörgu föðurlöndum, heldur undir sínum tveim hagkerf- um — hagkerfi ríkiseignar á fyrir- tækjum, og að því er mér skilst líka á mannfólkinu, og hagkerfi einkaeignar, einkaframtaks og sjálfseignar hins einstaka manns á sjálfum sér. Það eru átökin milli þessara tveggja hagkerfa, þar sem annað er í sóknarhug en hitt í varn- araðstöðu, sem í dag skifta ríkjum heimsins í tvo andvíga flokka — og sú skifting veldur þeim kvíða 1 fyrir nýrri heimsstyrjöld, sem liggur eins og martröð á gjörvöllu mannkyni á siðari árum. Eftir fyrri heimsstyrjöld heldu menn að vísasti vegurinn til friðar á jörðu væri náin og stöðug stjórn- málasamvinna allra þjóða, að slík samvinna myndi framar öllu öðru geta kennt mönnunum að hugsa hnattrænt. — Þjóðabandalagið var stofnað. Það var engin tilviljun afi huemyndin kom f'rá Woodrow Wilson, forseta Bandaríkja Ame- rfku, sem þá voru yngsta stórveld- ið. hinn nýi kraftur í sögu mann- k-"nsins, og land þar sem menn höfðu vanizt stórtækri og örlátri framkvæmd. Það var engin tilviljun að þióða- bandalagshugmyndin kom frá for- seta þessarar miklu þjóðar, sem menn eru svo feimnir við að bera lof á i löndum þar sem mikið er um kommúnistískan hávaða — þjóðar, sem um langt skeið hafði verið ör- lát^ri á hiálp til annarra en áður hafði þekkzt í sögu mannanna, og oftir síðustu heimsstyriöld hefur komið svo bróðurlega fram, jafnt við sigraða fjandmenn sem fvrri samheria, að hiálpfýsi Bandaríkj- anna veldur kaflaskiftum í sögunni um sambúð þjóðanna hér á vorri jörð. Þjóðabandalag Wilsons vann margt merkilegt, en því var ekki fengið það vald, sá bakhjarl af hernaðarlegu mátterni, að það gæti komið í veg fyrir nýa heimsstyrj- öld, og það því síður sem mjög óviturlega hafði verið gengið frá Kristján Albertson friðqrsamningum 1019 — um þnð Y>nM éf f»Tl f'rvrtir oóu ^Tmmáln nú. N* otvriöM íkall á. hnlfu verri on ci'i fvrri. Að henni lokinni vnr svo öðru sinii horfið pð þv,í ráði að ptofna Viióðqh"r,rlalag, — hinar Sitn»'ii^u bióðjr — en enn sem fi'rr Viprnr hví ekk' verið séð fvrir vldi tíl riess að st^órna heiminum. Rú snurning er því enn óleyst, hv°rnirr eiai ,ið trvggja friðinn. Til hvers er bá betta stóra, kostn- aðarsprna bandalpf'. úr því að svo pr nm hnútana búið. að bað getur ekki trvf"»t bsnn frið á iörðu, sem pr }ioi|octT ósk mannanna? Sam- einuðu þióðirnar eru bvriun, þær pru t'lraun, þær eru tjáning á von mannkvnsins um vaxandi sam- vmnu og bróðurhug, þær eru það skre^ sem fært var að stíga á vor- um dösum í átt til allsherjarstjórn- ar á málum mannkvnsins. Róm var ekki bvggð á einum degi. Öll þróun heimtar sinn tíma, og ekkert stórt og varanlegt varð til nema fvrir þolinmæði og braut- seigiu, þá bjartsvni sem b^'rjar aftur og pftur hrátt fyrir andbyri og örðufleika. Sameinuðu þióðirn- ar eru ekki heimsstjórn — heldur árleg ráðstefna, þar sem þjóðirn-

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.