Lesbók Morgunblaðsins - 25.04.1954, Blaðsíða 1

Árni Óla:
Þess bera menn sdr----------------
AÐ er upphaf þessarar sögu, að
sá maður bjó á Bakkakoti undir
Eyafjöllum er Jón Sigmundarson
hét. Hann hafði áður verið böðull.
Kona hans hét Halldóra Halldórs-
dóttir. Þau voru blásnauð. Ekki
er getið um annað heimilisfólk þar,
en þó voru þau ekki ein í kotinu,
hafa máske átt nokkur börn. Jón
hafði það sér til framdráttar að
taka fóðrapening af mönnum, og
meðal annars hafði hann tekið
fjögur lömb í fóður af Magnúsi
Filippussyni bónda á Lambafelli
veturinn 1755—56. En þá um vorið
andaðist Jón, og vegna fátæktar
urðu hreppstjórar að ráðstafa
heimilinu. Þeir voru Jón ísleifsson
lögréttumaður í Selkoti og Einar
Oddsson á Leirum.
Nú var það tveimur eða þremur
dögum eftir lát Jóns Sigmundar-
sonar að einn gemlingur Magnúsar
drapst úr hor. Krafðist Magnús
þess þá af hreppstjórum að sér
yrði greitt andvirði gemlingsins úr
dánarbúinu og lofaði Jón ísleifsson
því, ef búið gæti greitt nokkuð.
Stefndi hann svo Magnúsi að
Bakkakoti ákveðinn dag og kom
hann þar og þeir báðir Jón ísleifs-
son og Einar Oddsson. Vildi Magn-
ús þá ekki taka við skrokk hor-
dauða gemlingsins, en heimtaði
enn að sér yrði greitt andvirði
hans. En þar var ekki um auðug-
an garð að gresja. Seinast virtu
þeir Jón og Einar þar hesthúskofa
og lambhúskofa, báða fyrir 7 alnir
og buðu Magnúsi fyrir gemlinginn.
Lét hann það gott heita og hafði
ekki neitt á móti því og fór síðan
heim. En þeir hreppstjórarmr
urðu eftir til þess að athuga hvort
nokkuð fyndist fámætt í búinu.
Þarna var þá kominn Runólfur
Jónsson, sem gerðist ábúandi á kot-
inu þá um vorið. Lá skrokkur-
inn af horgemlingnum fyrir utan
fjárhúskofann. Spurði þá Halldóra
hvað ætti að gera við rytjuna. Jón
ísleifsson sagði að ekki þýddi að
bjóða Magnúsi hana, því að hann
vildi ekki við henni taka. Virtu
þeir Einar síðan skrokkinn á 2
fiska í mesta lagi. Svo sneri Einar
sér að Halldóru og sagði:
„Ef þið viljið nýta rytjuna, eða
ef einhver vill nýta hana, þá get-
ur hún aldrei orðið meira en 2
fiska virði“.
Runólfur brosti við og sagði að
sér dytti ekki í hug að nýta hana
svo viðbjóðsleg sem hún var, og
fannst honum fjarstæða að hugsa
til annars en urða þetta hræ. En
svo var neyðin mikil í kotinu, að
fólkið hirti skrokkinn og lagði sér
til munns.
Nú voru hinir gemlingarnir þri'r
sendir heim til Magnúsar að
Lambafelli. En þá vildi svo til að
einn þeirra drapst daginn eftir úr
hor. Undi nú Magnús illa sínum
hlut, því hann þóttist hafa beðið
mikið tjón og ekki fengið neinar
bætur. Að vísu helt hann því fram
um sumarið við Runólf Jónsson að
hann ætti þá kofa í Bakkakoti, sem
þeir hreppstjórarnir höfðu virt. En
svo óheppilega vildi þá til að ann-
ar kofinn hrundi og gekk Magnús
þá ekki frekar eftir þessari eign
sinni. Sneri hann nú reiði sinni að
þeim hreppstjórunum og þótti þeir
hafa svikið sig. Helt hann því fram
að þeir hefði ekki haft neina heim-
ild til þess að ráðstafa gemlings-
hræinu að sér forspurðum, því að
mark sitt hefði verið á því. Þeir
hefði ekki heldur haft neinn rétt
til þess að virða það sjálfir, heldur
hefði þeir átt að fá aðra menn til
þess.
Þá um sumarið fór Magnús á-
samt fleiri Eyfellingum út í Vest-