Lesbók Morgunblaðsins - 25.04.1954, Blaðsíða 17

LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
293
Guðmundur Þorláksson á Hellu-
vaði
Gísli Árnason á Ketu
Stefán Bjarnason á Geirmundar-
stöðum
Þorleifur Bjarnason í Ríp
Jón Jónsson á Dæli
Indriði Gíslason á Húsabakka
Halldór Magnússon í Geldingaholti
Sigvaldi Jónsson í Syðra Vallholti
Egill Gottskálksson á Völlum
Guðmundur Stefánsson í Grófar-
gili
Árni Gíslason á Bakka
Sigfús Gíslason í Húsey
Hannes Hannesson á Reykjarhóli
Jóhannes Jónsson í Krossanesi
Stefán Magnússon á Víðimýri
Einar Magnússon á Húsabakka
Ólafur Gunnarsson á Brekku
Jón Hallgrímsson á Daufá
Gunnar Guðmundsson á Stapa
Árni Sigurðsson á Revkjum
Guðmundur Hannesson á Hömrum
Páll Jónsson á Keldulandi
Jón Jónsson á Miðsitju
Jónas Ólafsson á Stóru-Ökrum
Hjálmar Eiríksson á Kúskerpi
Jón Árnason í Flugumýrarhvammi
Jónas Jónsson á Þverá
Ólafur Guðmundsson á Yztu-
Grund
Helgi Bjarnason á Stóru-Ökrum.
Verða ekki fleiri taldir með
fullri vissu. Að minnsta kosti var
ekki fleirum stefnt um haustið á
eftir, þá er Briem sýslumaður hóf
rannsókn út af þessu. Þeir hafa
riðið að heiman 22. maí og gist
um nóttina á Lönguhlíðarbökkum
í Hörgárdal. Bættust þá í hópinn
úr Öxnadal og Hörgárdal:
Steingrímur Jónsson í Saurbæ
Bjarni Gunnlaugsson á Búðarnesi
Magnús Gunnlaugsson í Bási
Gunnlaugur Gunnlaugsson í
Nýjabæ
Guðjón Grímsson í Sörlatungu
Guðmundur Guðmundsson í
Lönguhlíð
Kristján Jónsson í Skriðu
Ólafur Ólafsson á Skjaldarstöðum
Jónas Sigurðsson á Bakka
Árni Jónsson á Bakka
Jón Jónasson á Auðnum
Randver Magnússon á Auðnum
Guðmundur Einarsson á Bessa-
hlöðum
Kristján Kristjánsson á Gloppu
Sveinn Kristjánsson á Geirhildar-
görðum
Hallgrímur Kráksson á Engimýri
Páll Þórðarson í Efstalandskoti
Ólafur Sigurðsson á Þverá og
Magnús Jónsson á Hamri í Glæsi-
bæjarhreppi.
Urðu þeir því alls 59. Þeir riðu
að Möðruvöllum 23. maí 1849 og
stigu af hestum sínum fyrir utan
túnið. Gengu síðan heim og röðuðu
sér í kringum húsið og kváðust
hafa gert það, til þess að ef amt-
manni rynni i skap og vildi skjóta
á þá, skyldi ekki nema einn þeirra
verða fyrir skotinu. Gerðu þeir
boð fyrir Grím amtmann Jónsson,
en hann kvað hafa sofið, þá er
þeir komu, og var því ekki strax
viðbúinn að veita þeim áheyrn, og
festu þeir upp svolátandi seðla á
trjágrindur, er voru í kring um
húsið:
„Þessir fáu gestir, sem nú að
þessu sinni heimsækja þetta hús,
eru lítið sýnishorn af þeim stóra
mannflokki, sem að miklu leyti
hefir misst sjónar á tilhlýðilegri
virðingu og trausti á amtmanns-
embætti því, sem nú er fært á
gömlu Möðruvöllum, og eru þess
vegna hingað komnir: Fyrst til að
ráðleggja og því næst biðja þann
mann, sem hér nú færir þetta
embætti, að leggja það niður þeg-
ar í sumar með góðu, áður en verr
fer.
Lifi þjóðfrelsið!
Lifi félagsskapur og samtök!
Drepist kúgunarvaldið!"
Síðustu orðin hrópuðu aðkomu-
menn og gengu síðan á brautu og
stigu á bak hestum sínum. Munn-
mæli segja og, að þeir hafi fest
upp hrosshaus og rist á rúnir að
fornum sið, en ekki er þess getið
í Þjóðólfi (I. 79—80) né heldur
kemur það fram í réttarhöldun-
um.“
Menn veita því sjálfsagt eftir-
tekt, að hin svokallaða aðför að
Grími amtmanni er framkvæmd
með hinni mestu prúðmennsku og
nærgætni, þótt amtmaður sýndi
sendimönnum Skagfirðinga hina
megnustu lítilsvirðingu með því
að synja þeim viðtals. Þá veita
menn því sjálfsagt einnig athygli,
að margir af þeim héraðshöfðingj-
um Skagfirðinga, sem stóðu að
undirbúningi norðurreiðarinnar,
tóku ekki þátt í henni. Á því er
sú skýring, að samtímis því, sem
norðurreiðin var ráðin, réðu Skag-
firðingar það af að ríða á Þingvöll
þetta sama sumar, og má sjá af
sögu Gísla og fleiri heimildum, að
bændur hafa skipt sér til þessara
ferða, eins og eðlilegt má telja, þar
sem hér var um fjölmenni að ræða
og hver maður varð að kosta sig
sjálfan að öllu leyti. En þó tóku
sumir bændur þátt í báðum þess-
um ferðum.
Nokkur eftirmál urðu um Möðru-
vallareið Skagfirðinga, eins og Jó-
hann Kristjánsson skýrir frá. Hinn
mikli vitmaður Eggert Briem mun
fljótt hafa komizt að raun um, að
almenningsálitið var allt móti amt-
manni, og að sakir norðurreiðar-
manna voru í raun og veru engar.
Því að engan veginn var hægt að
telja það saknæmt, þótt frjálsir
menn létu opinberlega og hógvær-
lega í ljós skoðanir sínar á embætt-
isfærslu opinberra starfsmanna, þó
að slíkt væri óvanalegt þá.
Allmikið var kveðið um mál
þessi. Voru margir við þann kveð-
skap riðnir, svo sem Jón Samson-
arson alþingismaður, Sigurður
Guðmundsson hreppstjóri á Heiði,
Gísli Konráðsson og fleiri. Ein af