Lesbók Morgunblaðsins - 25.04.1954, Page 8

234
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
völdin á íslandi vita að þau hafi
æðri máttarvöld yfir sér, sem þau
verði að lúta.“ Næst guði segist
hann svo treysta greifanum til þess
að rétta hlut sinn.
Þetta bar þann árangur að hinn
25. apríl 1760 fyrirskipar konung-
ur að mál Magnúss skuli takast
fyrir að nýu, eftir ósk hans, til
þess að stefna vitnum og koma
fram með upplýsingar, er geti orð-
ið til þess að hann haldi æru sinni.
í stað hins reglulega dómara, Þor-
steins sýslumanns, skuli því skip-
ast setudómari, en Brynjólfur Sig-
urðsson sýslumaður skuli vera mál-
svari Magnúsar.
Líður nú og bíður svo að ekk-
ert virðist gerast í þessum mál-
um. Er svo að sjá, sem Magnús
hafi haldið kyrru fyrir í Kaup-
mannahöfn og fengið þar atvinnu.
Tæpum tveimur árum seinna
kvakar hann til konungs og kvart-
ar um að ekkert sé gert í málum
sínum. Varð það til þess að Rantzau
skrifaði Magnúsi Gíslasyni amt-
manni í maí 1762. Er þar fyrst
minnst á það, að Brynjólfur Sig-
urðsson sýslumaður hafi ekki vilj-
að taka að sér mál Magnúss,
vegna þess að hann hafi haldið
að Wium væri málsvari hans. En
þar sem Magnús kvarti nú sáran
um að ómögulegt sé að ná rétti
sínum á ísiandi, en hafi þó áður
fengið leyfi til þess að taka málið
upp að nýju, þá sé nú Hans Wium
falið að vera málsvari hans, en
amtmanni boðið að skipa setudóm-
ara, er hafi eigi verið neitt við þessi
mál riðinn áður.
Úr þessu hefir víst lítið orðið. En
sumarið 1763 fær Brynjólfur Sig-
urðsson sýslumaður óvænt bréf
frá Magnúsi og er hann þá stadd-
ur á Skriðuklaustri. Bréfið er dag-
sett 8. júlí. Hvernig Magnús hefir
komizt til landsins er ekki vitað,
en hann segir í bréfinu að hann
sé þangað kominn „eftir langan og
mæðusaman hrakning í vor.“ Enn
fremur kveðst hann ekki geta
komizt til Suðurlands vegna
hestaekiu, en biður sýslumann að
senda sér ýmis skjöl með bréfber-
anum aftur.
Aftan á þetta bréf hefir einhver
skrifað: Á þessu sést hvár Magnús
Filippusson var 8. júlí 1763.
Magnús hvarf svo aftur af landi
burt með hollenzku skipi.
----★----
Nú er að segja frá því, að
hinn 22. júní 1765 skrifar
einhver Nielsen í forföllum
Rantzau (sem hann segir dveljast
á óðalssetri sínu) og tilkynnir að
hafnað hafi verið beiðni frá Magn-
úsi Filippussyni um að mega
stefna 3 yfirréttardómum, 6—7 ára
gömlum, fyrir hæstarétt.
Hinn 30. apríl 1767, eða 11 árum
eftir að málaferlin hófust, skrifar
Þorsteinn sýslumaður amtmanni
og segir þar meðal annars:
Þar eð sá alræmdi sakamaður
Magnús Filippusson, sem strauk
seinast heimulega af landinu með
hollenzkum fyrir nokkrum árum,
en tjáist þó síðar vera kominn til
Kaupmannahafnar, og hafa heimu-
leg bréfaskifti við prestinn Háifdan
Gíslason í Hólum, svo sem sinn
handlangara og fuilmektugan yfir
konungsjörðunum, Skóga og Merk-
ureign, af hverri forpagtning prest-
ur sá hefur mestan plóginn og hef-
ir í 10 ár haft, með því að selja
sem dýrast, ef ekki okra, slægju-
lönd jarðanna plet og stykkevis, en
senda Magnúsi dálítið árlega þar
á mót til hugnunar, því ekki hefir
kona Magnúsar gott þar af.
Að svo vöxnu máli finn ég mína
pligt og skyldu að inndrífa kóngs-
ins sektir og bætur af fyr greinds
Magnúsar skuldabúi, án lengri
undandráttar, hvar til ekki er ann-
að af nokkru verði en sá til for-
sikringar setti jarðarpartur í Svað-
bæli af 20 rdl. virði rúmlega,
hverri caution fyrir Merkur og
Skóga eigna forpagtning hér með
þess vegna upp segist upp á það
rétturinn megi hafa sinn fram-
gang. Viðkomendur, ef nokkrir eru,
geta skaffað nýa caution, eða og
jarðirnar komið til uppboðs.
Magnús hefir að undanförnu svo
herfilega ruplað og rúið sitt bú, að
konan getur naumast bjargast við
búhokur.
Deres Velbyrdighed vona ég
komi til að skrifa fyrir hann nú í
ár og befordre til Slaveriet þar
eður hér, eftir lögum og dómi.
Sá fingurbitni Einar Oddsson er
nú sálaður, og er það aumkunar-
vert að hann, eftir 11 ára process,
öðlaðist engar bætur fyrir allan
sinn skaða, skemmdir og órétt.
----★----
Af þessu mætti nú ætla að lokið
væri öllu stímabraki Magnúss. En
svo var ekki. Hann var svo sem
ekki af baki dottinn og gengur
furðu næst hvað honum gat orðið
ágengt. Seint á árinu 1766 fær hann
konungsleyfi til þess að stefna
fyrir hæstarétt þeim yfirréttar-
dómum, sem höfðu verið kveðnir
upp yfir honum hér á landi. Var
það dómur í ærumeiðingarmálinu,
frávísunardómur og dómur í bits-
málinu. Hefir Þorsteinn sýslumað-
ur ekkert vitað um þetta, er hann
skrifaði bréf sitt. En með vorskip-
um berast amtmanni þrjár hæsta-
réttarstefnur frá Magnúsi — og
kom öllum á óvart.
Magnús Gíslason amtmaður var
nú látinn, en tengdasonur hans,
Ólafur Stefánsson orðinn amtmað-
ur. Honum voru því stefnurnar
sendar. Og hinn 20. ágúst 1767
skrifar hann svo stiftamtmanni, á-
samt Birni Markússyni' lögmanni,
langt bréf og segja þeir þar m. a.:
„Vér höfum með undrun lesið
þessar þrjár hæstaréttarstefnur