Lesbók Morgunblaðsins - 22.02.1959, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 22.02.1959, Blaðsíða 2
82 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS Kirkjuþings í lúterskum sið á ís- landi hafi eftir atvikum farið sæmi- lega úr hendi, þegar tekið er tillit til þess, hversu lögin um Kirkju- þingið (frá 3. júní 1957) eru glomp- ótt, sem kenna má bæði eigi nógu nákvæmum undirbúningi þeirra, er frumvarpið sömdu, og eins hinu, hversu Alþingi hefir greinilega kastað höndum til afgreiðslu máls- ins. Leit og lengi vel svo út sem frumvarpið væri þingmönnum lít- ill aufúsugestur. II. Höfuðágalla kirkjuþingslaganna, sem hljóta að koma niður á með- ferð þingmála, tel ég vera þessa: 1. Kirkjuþingið hefir ekkert úr- slitaatkvæði í neinu máli kirkj- unnar. Þau mál, sem það fer með að lögum, eru hin sömu ,sem Kirkjuráði heyrðu áður, með sama valdi, en það var afnumið með kirkjuþingslögunum og nýtt ráð formað í staðinn sem afsprengi Kirkjuþings. Þessa hefir áður ver- ið getið, en valdsvið þingsins þyrfti með nýju lagaákvæði að auka, svo að haldi kæmi samkæmt tilgang- inum, þannig að það fengi fullt samþykktaratkvæði, óháð öðrum stofnunum í vissum tilteknum kirkjumálum o. s. frv. Þangað til svo yrði hefír það ráðgjafaratkvæði aðeins, með mismunandi áherzlum að vísu, rétt eins og hver önnur lögleg stofnun, sem stjórnar- og löggjafarvaldi er óskylt að hlítaeða taka verulegt tillit til, nema því gott þyki. Og er það of lítil endur- bót, eins og nú hagar til í þjóð- lífinu. 2. Það einstæða og ankannalega ákvæði er í lögunum, að Kirkju- þingið megi ekki eiga setu hverju sinni lengur en tvær vikur, og seg- ir sig sjálft, að slíkt „bann" getur hæglega komið í veg fyrir eðlilega og örugga afgreiðslu mikilsvarð- «ndi mála. Mátti í rauninni kallast ábyrgðarhluti af Alþingi að láta þetta haldast í lögunum, en þótt undarlegt sé er þetta ákvæði kom- ið frá sjálfri Prestastefnunni og þeim klerklegum aðilum, er létu frumvarpið þannig í hendur þings- ins á sínum tíma. Þessu verður skylt að breyta, ef menn vilja sjá sóma þessarar stofnunar. 3. Þeir, sem upndirbjuggu frum- varpið, voru frá byrjun aðallega kennendur í guðfræðideild Háskól- ans, og trúlegast af einhvers konar „ræktarsemi" þóknaðist þeim að koma inn í lögin ákvæði um, að kennarar þessarar háskóladeildar (4 menn) skyldu kjósa einn full- trúa á Kirkjuþing, alveg ófyrir- synju, með því líka að séð er ríku- lega fyrir guðfræðingum (prest- um) í hópi kirkjuþingsmanna, þar sem þeir eru í meir en helmings- aðstöðu. Guðfræðideildin sýndi nú og við þetta fyrsta kjör vægast talað svo daufan áhuga um þetta efni, að ekki ætti að koma til mála að láta henni eftir þenna rétt fram- vegis, enda þótt maður sá, er fyrir því varð að sendast þaðan á þingið að þessu sinni, sé hinn ágætasti maður. Mætti jafnvel segja, að nær hefði verið að ánafna lögfræðideild Háskólans (ef inn á það svið ætti að fara) að tilnefna einn fulltrúa á þingið, eða á annan hátt að tryggja það í lögunum, að lögfræð- ingur hlyti þar sæti, sem vissulega er hin mesta þörf, því að ella er það undir sérstakri tilviljun kom- ið, hvort maður með lögfræðiþekk- ingu kemur þar nærri. — Eins og kunnugt er mörgum ákveða kirkjuþingslögin, að biskup (hver sem hann kann að vera) skuli vera sjálfskipaður (aðal)for- seti Kirkjuþings, vitaskuld með fullum atkvæðisrétti. Ekki skal þetta gagnrýnt að þessu sinni, þótt ýmislegt mætti um það segja, ef til frambúðar skal vera, enda nú allt á reiki um biskupsvald og biskupsdæmi í landinu, — og stendur þá líkt á um það ákvæði laganna, að kirkjumálaráðherra sé sjálfkjörinn kirkjuþingsmaður, hvernig sem hann er vaxinn til þess starfa eða hvernig sem veltur um stjórnarfar. III. Meðal ýmissa mála, er komu fyrir þetta Kirkjuþing, mun ég hér nefna þrjú aðeins, er settu nokkuð svip sinn á þingið og þarfnast einn- ig nokkurrar greinargerðar og varða sjálfa framtíð íslenzku kirkjunnar. Um hin önnur (stærri eða smærri) mál hafa fullnægjandi skýringar komið fram áður, bæði í dagblöðum og útvarpi, enda mála- greining og ályktanir allar hrein- ritaðar úr gerðabók og sendar fjölmörgum þeirra, er aðilar mættu kallast, þar á meðal alþing- ismönnum öllum. Munu mál þessi og að nokkru birt í Kirkjuritinu, en eitt þeirra, allmerkilegt, hefir legið fyrir Alþingi, fumvarp um kirkjugarða. Þau, sem hér verða stuttlega rædd, eru: KIRKJU- BYGGINGAMÁL, BISKUPS- STÓLAMÁL og BISKUPAMÁL. Munu þau öll verða örlagarík, enda veltur á miklu, hversu þau ráðast á næstunni. En fullnaðarafgreiðslu hlutu þau á Kirkjuþinginu, hvert á sinn hátt og eftir því sem verða mátti, þótt úrslita bíði annars staðar. Kirkjubyggingarmálið. — Það lá fyrir Kirkjuþinginu í á- lyktunartillögu frá Gísla Sveins- syni, sem hefir verið birt í blöðum og var hún samþykkt í einu hljóði eftir athugun í allsherjarnefnd, en áður á árum hafði þetta mál verið rakið í ræðu og riti (og í Alþingi 1944 og 1946), einnig hlotið ein- dregin meðmæli allra kirkjulegra stofnana í landinu (þjóðkirkjunni-) og þykir einsýnt, að það myndi,

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.