Lesbók Morgunblaðsins - 22.02.1959, Blaðsíða 4

Lesbók Morgunblaðsins - 22.02.1959, Blaðsíða 4
84 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS um breyting á biskupskosningar- lögum frá 27. júní 1921, sem fór í þá átt, að biskup skyldi sitja í embætti til 75 ára aldurs, ef á- kveðnum skilyrðum væri full- nægt. Þar sem þetta mál gaf tilefni til allmikilla umræðna á þinginu (eins og reyndar á Alþingi) og engin skýring hefir verið birt úti í frá um afstöðu kirkjuþingsmanna, en aðeins greind niðurstaða sjálfs þingsins, sem varð sú, að það mælti með frumvarpinu „að efni til", mun ég hér gera því lítið eitt frek- ari skil, enda þótt málið allt sé nú úr sögunni. Hin almenna þýð- ing þess var þó nokkuð meiri en fram kom á þessum vettvangi. Eins og kunugt má vera, varð Ásmundur Guðmundsson biskup sjötugur að aldri í októberbyrjun f. á. Hafði þá og frétzt, að ýmsir prestar, er síðan urðu allmargir, höfðu samið áskoruntilkirkjumála- stjórnarinnar um, að biskup mætti sitja áfram í embætti enn um ára- bil, og töldu það nægilegt til und- irstöðu þessa erindis, að meiri hluti kosningarbærra klerka til biskups- kjörs höfðu undirskrifað plaggið. En þeir munu hafa talið — og að því er virðist svo sem allur klerk- dómurinn, æðri sem lægri —, að þetta væri í samræmi við það, sem gerðist, þá er Jón biskup Helga- son var „framlengdur", sem reynd- ar var nokkuð hæpið, en við þessu hafði víst ekkert verið amast þá um sinn; höfðu og sumir talið, að beita mætti hér lögjöfnun svo- kallaðri (analogia) við ákvæði laga um aldurstakmark embættis- manna, þar sem „kjörnir" menn gætu setið um hríð „endurkjörnir", svo sem verið hefir um nokkra presta. Telja og ýmsir þau embætti ekki svo geigvænleg, að aldur- hnignir, en þó vel ernir heiðurs- menn, mættu gegna þeim fram yf- ir þenna „lögaldur" o. s. frv. Kirkjumálaráðherra hafði þó ekki viljað sætta sig við þessa aðferð og lét út ganga boð um nýtt bisk- upskjör, innan nokkurra mánaða, enda kom síðar fram, að hann hafði aflað sér álitsgerðar (sem ég hefi raunar eigi séð) tveggja lögfræði- kennara um lagagrundvöll málsins, sem aldrei hefir verið vafasamur, ef að hefði verið gáð og stranglega eftir fylgt: Framlengingin, sem um var rætt, hafði ekki stoð í gildandi lögum, hvorki beinlínis né óbein- línis. — Hér á landi eru allar að- farir í stjórn og á þingi, og í flokk- um, „pólitísk" mál, að meira eða minna leyti, telja menn, og álitu því margir, að hér lægi eitthvað slíkt á bak við, sem vitaskuld eng- in sönnun er fyrir. En samkvæmt þessum hugsunarhætti skyldi koma krókur á móti bragði, og það um hæl; stjórnarandstaðan á þingi smellti þá inn frumvarpi því, er áður getur, og skyldi þar með lög- helga í kasti setu biskups áfram. Þannig bar þetta að í Kirkju- þingi, en það felldi sig í sjálfu sér ekki við lagabreytinguna, eins og hún var formuð, en tók það ráð að mæla með henni „að efni til", eins og getið var, til þess ekki sízt að bjarga embættisstarfi núverandi biskups, sem kirkjuþingsmenn vildu ekki um sinn missa, bæði af því almenna, að „menn vita hverju þeir sleppa, en ekki hvað þeir hreppa"; og eins vegna kunnug- leika þess, að Ásmundur Guð- mundsson heldur sér og sínum starfskröftum mætavel og er hinn áhugasamasti við öll sín störf, einnig án efa gáfaður maður og lærður vel í sínum fræðum, þótt ekki sé þar með sagt, að allir gefi honum eintómt hrós, því að heyrt hefi ég ýmsa mæla svo, að hann væri einatt full-ör eða fljótur á sér og ætti þó jafnframt til að vera næsta þrár, þar sem hann tæki það. Líklega mætti fara hér bil beggja, eins og á sér stað í dómum um marga menn, „taka meðaltalið", sem getur verið gott og gilt, —¦ hvað sem trúmálaágreiningi kirkj- unnar manna líður, en deilur um þau efni hafa má segja alveg legið niðri í biskupstíð hans, þvert á móti því, sem sumir hugðu. Um aldarfjórðng höfum við Ásmundur Guðmundsson unnið saman í margháttuðum málum kirkjunnar, svo að ég ætti að þekkja nokkuð til hans, en sammála höfum við ekki ætíð verið inn við beinið, þótt jafnast hafi áður lauk. — í Alþingi hefði áminnst mál mátt sæta hæfi- legri miðlun, sem allir hef ðu getað við unað, en til þess báru flokka- þingmennirnir eigi gæfu, því mið- ur. Og einmitt nú, þegar allt er á hverfandi hveli um framtíðar- skipulag biskupsstóla og biskupa- embætta, hefði það verið sæmst og í rauninni áríðandi, að doka við og eira reyndum biskupi, meðan verið var að koma vitinu í málið, því að nýr biskup myndi nú hvort sem er ekki vita, hvort hann verð- ur keyptur eða seldur. En — brátt skal biskupskjör fara fram, því að ekki hefir mátt til setunnar bjóða, og á sú kosning vitanlega að vera alfrjáls og án alls undirróðurs. Sízt er og fyrir að synja, að góður og gegn maður geti komizt í það virðulega embætti, þótt menn ef til vill kærðu sig ekki um, að hver og einn slíkur yrði lögboðinn „eilífur augnakarl" í þeim sessi. Mun ég svo eigi ræða þetta sérstaka atriði nánar, en víkja fáum orðum að hinni al- mennari hlið málsins, sem hér hef- ir nokkur komið við sögu, en það eru lagaákvæðin um þjónustuald- ur opinberra starfsmanna. IV. Lög nr. 27 frá 9. janúar 1935 um aldurshámark opinberra em- bættis- og starfsmanna og síðan

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.