Lesbók Morgunblaðsins - 20.01.1963, Blaðsíða 1

Lesbók Morgunblaðsins - 20.01.1963, Blaðsíða 1
| 2. tbl. — 20. janúar 1963 — 38. árg. \ ítalski ei um koma Rakovsky og Tchitcherin. Rakovsky, sem er Úkrainumaður, er fölur í fríðu andlitinu, með kónganef og fastan munnsvip — líkastur gömlum aðalsmanni frá Firenze. Tchiteherin lík- ist ekki því, sem hann var í Genúa, þegar hann sýndist tina framan í ver- öldina, rétt eins og hann væri að koma úr myrkri út í sterkt sólskin. Núna er hann öruggari í fasi, í nýjum yfir-. frakka, og snyrtilegri til fara; hann hef- ur átt góða daga í Berlín og andlitið er sællegra, enda þótt hann sé sjálfum sér líkur, séður á hlið, með óræktarlegt rautt skegg, og feimnislega álútur eins og fornfatasali. . llir vilja sjá Ismet Pasha, en eft- mginn isherrann Effir Ernesf Hemingway GBEININ, sem hér fer á eftir, er tek- in úr nýrri bók, „The Wild Years", sem hefur að geyma greinar Hemingways frá árunum 1920—1923, þegar hann var fréttaritari fyrir „Toronto Star" í Evrópu. Greinin var samin árið 1923. Lausanne-ráðstefnan var haldin í Chateau de Ouc- hy, sem er svo ljót bygging, að í samanburði við hana lítur Odd- fellóahöllin í Petoskey, Michigan, út eins og Aþenuhof. Ouchy var fyrir sextíu árum lítið fiskimannaþorp með veðurbörðum húsum, skemmtilegri, hvítmálaðri krá, með skuggsælum forskála fyrir dyrum, þar sem Byron var vanur að sitja og hvíla vonda fótinn á stól, meðan hann horfði út yfir fagur- blátt Genfarvatnið, og beið eftir, að hringt yrði til kvöldverðar — horfði á gamlan, hrörlegan turn, sem reis upp úr sefinu á vatnsbakkanum. Svisslendingar hafa rifið fiskimanna- húsin, neglt upp minningartöflu á for- skálann í kránni, fleygt stól Byrons í eitthvert safn, þakið sefgróinn bakkann með uppmokstri úr grunnunum undir stóru, tómu hótelin, sem þekja hallann upp til Lausanne, og reist ljótustu bygg- ingu Norðurálfu kring um turninn. Þessi bygging, úr pressuðum, gráum. múrsteini, líkist mest ástarhreiðrum þeim, sem súrkálskóngarnir reistu forð- um daga — fyrir stríð — fram með Rin, sem draumahús handa súrkálsdrottn- ingunum sínum, en þessar byggingar sýna það allra versta í húsagerðarstefnu þeirri, sem kennd er við „járnhundinn á grasblettinum". Brött brekka ldggur upp frá vatninu, til hliðar við Laus- anne, en sú borg stendur sjálf á hæð. Sf að má sjá, hvort ráðstefha er í gangi, á tölu þeirra skrautbíla, sem standa fyrir utan höllina, út að vatn- xnu. Þessir skrautbílar bera merki, hver sinnar sendinefndar. Þó vantar búlg- arska og rússneska fánann. Stambúlin- sky, forsætisráðherra Búlgaríu, treSur sér út úr fordyrunum á höllinni, lítur Hemingway í Afríku á yngri árum tortryggnum augum á tvo hjálmbúna, svissneska lögregluþjóna, yglir sig framan í múginn, og gengur síðan upp brekkuna til gistihúss síns. Stambúlin- sky getur ekki staSiS sig viS að aka í skrautbíl, jafnvel þótt hann ætti fyrir honum, því að það bærist samstundis til Sofiu og sveitamanna-ráðuneytisins hans, sem mundi heimta nánari skýr- ingu á þessu tiltæki. Fyrir fáum vikum varð hann aS halda uppi æðisgenginni vörn gegn sauSskinnsklæddum, búlg- örskum þingmönnum, vegna þess að hann hafði íklæðzt silkisokkum, ekki komizt á fætur fyrr en klukkan níu, drukkið vín og látið smitast af spilling- arlífinu í borginni. . Rússnesku sendimennirnir vita aldrei, hvenær þeim er boðin þátttaka í ráð- stefnunni og hvenær þeir eru útilokáð- ir, svo að þeir ákváðu á einni miðnætur- fiölskyldusamkomu sinni í Hótel Savoy, aS þaS væri ofdýrt aS halda skrautbíl. Leigubíll kemur að dyrunum, og Arr- ens, tékulimurinn og blaSafulltrúi bolsévíka, kemur út, meS háSsglott á þunglamalegu, svörtu andlitinu og eina augaS hvimandi, svo aS enginn veit í hverja áttina hann horfir. Á eftir hon- unni, stóð þarna í rmðium hóp manna, sem höfðu veriS að reyna að ná tali af honum, dögum saman, en enginn ein- asti þeirra þekkti hann. Svo lítiS var hann áberandi. " etta var ofgott tækifæri til að láta það ónotað, svo að ég gekk fram og heilsaði honum. „Þetta er skrítið, yðar hágöfgi", sagði ég, þegar einir tveir blaðamenn ýttu honum frá lyftunni. Hann brosti eins og skólastelpa, yppti öxlum og bar hend- urnar upp að andlitinu eins og hann væri að þykjast skammast sín. Ég hló. Hann skríkti. „Pantið þér viðtal og komið svo og talið viS mig", sagSi hann, tók svo í höndina á mér, gekk inn í lyftuna og glotti til mín. Samtalinu var lokiS. En svo þegar ég náSi samtali viS hann fyrir alvöru, kom okkur ágætlega saman, því að við töluðum hvor öðrum * verri frönsku. Ismet leynir vankunnáttu sinni í málinu með uppgerSar-heyrnar- leysi, en slík vankunnátta er til skamm- ar fyrir menntaSan Tyrkja, þar eð frönskukunnátta er jafn nauSsynleg í samkvæmislífinu þar sem í Rússlandi. En Ismet kann aS meta góða skrítlu og brosir ánægjulega við sjálfan sig um leið og hann hringar sig í stólnum og lætur ritara sinn öskra orð höfðingj- anna í eyra sér. Næsta sinn, sem ég sá Ismet, eftir samtal okkar, sat hann við borS í jazz- danssal í Montreux og brosti ánægju- lega til dansfólksins, en tveir stórir, gráhærðir Tyrkir, sem sátu hjá honum við borðið, horfðu á hann, fúlir á svip- inn, éta fjöldann allan af kökum, drekka þrjá bolla af te og segja fjöld- ann allan af slæmum skrítlum á vondri frönsku, við frammistöðustúlkuna, sem bar á borð fyrir hann. Stúlkan virtist hrifin af Ismet og hann af henni, og bæði skemmtu sér konunglega. Engin sála þarna inni þekkti hann. ir aS hafa séS hann, langar engan til að sjá hann aftur. Þetta er lítill, dökkleit- ur maður, sem skortir algjörl'ega allt að- dráttarafl, og gæti ekki hugsazt minni og ó-eftirtektarverSari. Hann líkist miklu fremur kniplingasala frá Arm- eníu en tyrkneskum' hershöfSingja. Hann er líkastur mús, og virSist hafa sérgáfu til að láta ekki taka eftir sér. Mústafa Kemal hefur andlit, sem eng- inn gleymir, en Ismet Pasha andlit, sem enginn getur munað. . En ég held, að andlitið á Ismet væri heppilegt fyrir kvikmyndir. Ég hef séS myndir af honum, þar sem hann er strahgur og skipandi á svipinn, og and- litið valdsmannlegt og að vissu leyti frítt. Hver sá, sem hefur séð veiklulegt rellusvipsandlit á einhverjum kvik- myndaleikara, sem er fallegur á tjald- •inu, skilur, hvað ég á við. Ekki svo að skilja, að andlitið á Ismet sé veiklulegt eða meS rellusvip, heldur er það bara slétt og sviplaust. Ég minnist þess, er ég sá Ismet, fyrstu daga ráðstefnunnar, koma til Savoy-hótelsins, þegar blaSa- mennirnir voru aS koma úr einu þess- ara frægu „fjöldaviðtala" hjá Tchitc- herin. Ismet, sem var að bíða eftir lyft- M, 'ussolini er gjörólíkur Ismet. Hann er mesti gabbari í Evrópu. Ef Mussolini léti fara með mig út og skjóta mig á morgun, teldi ég hann engu að síður vera að gabba. SkothríSin sjálf væri blekking. Náðu þér einliverntíma í ljósmynd af herra Mussolini og athug- aSu hana vel. Þú sérð, hve munnsvip- urinn er veikur og það fær hann til að setja upp þennan fræga yglisvip, sem viS hann er kenndur, og apaSur eftir af hverjum nítján ára fasista á ítalíu. At- hugaSu svo sögu hans upp til þessa dags. Athugaðu þetta bandalag, sem fasisminn er, milli auðvalds og vinnu- stétta og gaumgæfðu sögu fyrri banda- laga. AthugaSu snilld hans aS íklæða smáar hugmyndir stórum orðum. At- hugaðu tilhneigingu hans til einvíga. Sannhugrakkir menn þurfa ekki að héyja einvígi, en margar gungur liggja stöSugt í einvígum, til þess að telja sjálfum sér trú um, að þeir séu hug- rakkir. Og líttu svo á ,svörtu skyrtuna hans og hvítu öklahlífarnar. Það hlýtur að vera eitthvaS athugavert — jafnvel á skrípaieiksviSi — við mann, sem not- ar hvítar öklahlífar viS svarta skyrtu. Hér er ekki rúm til aS víkja nánar að Mussolini, hvorki sem blekkingu né sem varanlegu afli. Hann kann að end- ast í fimmtán ár, eða líka Gabriele d'Annunzio veltir honum á komandi vori, en hann hatar Mussolini. En ég ætla aðeins að gefa tvær sannar myndir af Mussolini, þarna í Lausanne. Fasista-einræðisherrann hafði látið það boð út ganga, að hann mundi taka móti blaðamönnum. Þeir komu allir. Við þyrptumst inn í salinn. Mussolini sat þar við borð og las í bók. Andlitið var skælt í þessa frægu grettu hans. Hann var aS leika einræðisherra. Sem Framh. á bls. 13.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.