Lesbók Morgunblaðsins - 02.05.1965, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 02.05.1965, Blaðsíða 5
roa^jgi Albert Camus: CARNETS JANVIER 19 i2 — MARS 1951. Paris, Gallimard 1964. 16. F. Þ etta er annað bindi minnisbók- anna, útgefendur hafa sleppt ferðaþátt- um frá Bandarikjunum, marz til maí 1946 og Suður-Ameríku júní til ágúst 1949. Þessir þættir eru ferðahugleið- ingar og sögur sem verða gefnar út sér- stakar sem slíkar. Fyrsta bindi þessara minnisbóka hefst í maí 1935 og nær fram í febrúar 1942, það bindi kom út hjá Gallknard 1962. Minnisbaakur og dagbækur eru frá- brugðnar um gerð og efni. Sumir skrifa niður athugasemdir uni veðráttuna, efnahag og ytri hversdags- lega atburði, slíkar samantektir geta vissulega haft sagnfræðilega þýðingu síð armeir, og einnig veitt upplýsingar um höfunda þeirra. Þeir sem lifa og hrær- ast í andlegu lifi samtíðarinnar og skrifa h'á sér athugasemdir og hugrenningar ekapa oft með þeim samantektum merki legar heimildir um andlegt líf samtíð- erinnar og séu þeir hinir sömu skap- endur andlegra verðmæta, verða at- hugagreinar þeirra því merkari. Þó er ekki þar með sagt að dagbækur rithöf- vmda séu alltaf jafnmerkar öðrum rit- um þeirra. Slíkar samantektir verða oft heimildir -um verk og sköpun verka og vinnuaðferðir höfundanna. . uk þessa gefa þær oft hina beztu mynd af höfundi sinum, einkum ef sá hinn sami skrifar þær án þess að ætla þær til útgáfu síðar. Gildi þeirra fer að venju eftir sjálfsaga höfundar og sjálfs- gagnrýni. Þetta eru oft einhverskonar krassbækur, uppköst og stundum verða kaflar úr þessum ritum frumgerð að nýju verki. Því opnari sem menn eru fyrir áhrifum umhverfis og andlegum verSmætum, því þýðingarmeiri verða Albert Camus slíkar minnisbækur, og enn merkari sé höfundurinn listamaður. Eitt einkenni góðrar listar er aginn; persónulegur stíll, frásagnarmáti, byggist á sjálfsögun fyrst og fremst. Aginn er uprjhaf allrar listar. Frakkar eru meistarar snjallyrða og skil greininga. Aðal frönskunnar er ná- kvæmnin og skýrleikinn. Eitt hið bezta verk Búrbónanna var stiftun Frönsku akademíunnar; sú stofnun er gömul, en ¦þó síung og hún hefur fremur öðru mótað málið, enda skipuS fremstu.b.ugs- uðum og rithöfundum Frakka á hverj- um tíma; þótt finna megi listamenn, sem hefðu átt að eiga þar sæti, þá breytir þaS engu. Þessar minnisbækur minna um margt á beztu snjallyrSasöfnin frönsku og skerpa þá mynd skýrleika og snilli, sem birtist i öðnim verkum Camus. \á amus lýkur vi3 L'Étranger 1940, sú bók kemur fyrst út 1942. Le Mythe de Sisyphe er fullgerð 1941 og kemur út 1942. Með þessum bókum verður Camus frægur. Þessar minnisbækur hefjast eftir að hann hlýtur viðurkenn- ingu svonefnda. Stríðsárin og árin eftir stríðið eru afkastamestu ár Camus, og þau ár birtast okkur á síðum þessarar bókar. Hann fer frá Alsír til Frakklands 1942 og landganga bandamanna í Alsir í nóvember það ár bindur hann í Frakk landi það sem eftir var stríðsins. Hann sezt að í París, vinnur hjá Gallimard og verður ritstjóri „Combat", blaðs sem andspyrnuhreyfingin í Frakklandi gef- ur út. Hann starfaSi við þetta 1943 og 1944 og verður aSalritstjóri blaSsins eft- ir frelsun Frakklands, en hverfur frá blaðinu 1946. Hann ferðast sama ár um Bandaríkin, en eins og áður segir er þeim hugleiðingum sleppt hér. 1947 starfar hann við Combat, fer til Alsír 1948 og ferðast um SuSur-Ameriku 1949, ferðaþáttum þaðan sleppt hér. Hann veikist af berklum 1949 og er í afturbata 1950,^ L'Homme révolté kemur út 1951. Á þessum árum skrifar hann La Peste, sem kemur út 1947, og setur saman fjölda greina og leikrit. Og í minnisbókunum fylgjumst við með honum þessi ár. Hann byrjar á La Peste 1941 og viS útkomu þeirrar bókar jókst vegur hans mjög sem rithöfundar. f fyrsta bindi minnisbókanna var bak grunnurinn sólgulliS Miojarðarhafið, en í þessu er bakgrunnurinn grárri, stríð- ið og viðskilnaðurinn við ástvini, dapur leiki hernámsáranna. Og eftir stríðið markar hann stefnu sína í andstöðu við ýmsa bókmenntapáfa Frakka, lendir í hörðum deilum við Sartre og neitar að- ild að hugsjón, pappírshugsjón, sem að Fráleitt væri aö Tvalda því fram, aö íslenzlct þjóðfélag sé tilbreyting- arsnautt. Hér eru sífellt að koma upp skemmtilegir hlutir; þeir eru meira að segja orðnir svo algengir að þorri landsmanna er hœtt- ur að veiba þeim eftirtekt. Eitt síðasta dœmið um ís- lenzk skemmtilegheit . er sú ákvörðun ríkisstjórnarinnar að beita sér fyrir hægrihandarumferð hérlendis eftir 3 ár, og er œtlunin að leggja fram frumvarp um málið á nœsta Alþingi. Á sama tíma og óðaverðbólga, yfir- vofandi verkföll og fyrirsjáanlegt öngþveiti % framleiðslumálum eru að hrinda efnahagslífi þjóöarinnar fram af hengifluginu, dunda leið- togarnir við að undirbúa lagasetn- ingu sem mun kostu á annað hundr- að milljðnir króna (kostnaðaráœtl- un er nú ^3 milljónir miðað við verölag 1964 — en árið 1968 má ugglaust þrefalda þá upphæð). Þó er fjárausturinn í sjálfu sér hégómi hjá þeirri sóun mannslífa sem breyt ingin mun ðhjákvæmilega leiða af sér. Umferðarslys eru þegar orðin geigvænlegt vandamál hér d landi, en með hinni fyrirhuguðu breytingu er beinUnis stefnt margfalda þau —• o. m. k. fyrstu tvö- þrjú árin eftir að hún gengur í gildi. Mér finnst satt að segja kaldr- analegt að hið háa Alþingi skuli eiga eft- að afgreiða lög sem fyrir- sjáanlega munu svipta fjólda landsmanna Ufi, en slíkt þykir kannski gamaldags tepruskapur. Sannleikurinn er nefnilega sá, að hin fyrirhugaða breyting er fjarri því að vera knýfandi nauðsyn. Ég hef hvergi rekizt á haldbær rök fyr- ir þörfinni á hœgrHiandarumferð hérlendis. Svo er að sjá Sem hér sé fyrst og fremst verið að apa eftir útlendingum — „vera eins og fjöld- inn". Það sjónarmið hefur lengi ver- ið þungt d metunum í okkar and- lega fátæka eftirhermuþjóðfélagi. Eða á kannski að breyta umferðar- lögum landsmanna til samrœmis við erlendar venjur vegna varnarliös- manna sem hér aka bílum? Ekki getur það verið vegna erlendra ferðamanna, þvi þáttur þeirra % um- ferðinni hér er sáraUtill og réttlœtir engan veginn fyrirhugaðar mann- fórnir, og enn síður verður laga- breytingin réttlœtt með hliðsjón af þeim fáu íslendingum sem fara með bíla sína til meginlandsins. f Evrðpu hafa tvœr þjóðir aðrar en Islendingar vinstrihandarumferð, Bvíar og Bretar. Svíar munu hafa afráðið aö breyta um, og er þar að sjálfsögðu þyngst á vogarskál- unum, að Sviþjóð er í beinu vega- sambandi við Noreg og Einnland og í rauninni einnig við allt meginland Evrðpu. Bretland og fsland eru hins vegar eylönd sem hafa enga knýj- andi þörf á að breyta umferðarregl- um sínum að þessu leyti til sam- rœmis við meginlandsvenjur. Ég kem ekki auga á neitt sem réttlœti fyrirhugaða lagasetningu — en hún ber hins vegar vitni fordild, skamm- sýni og furðulegu tómlœti um líf og limi landsmanna, Vœri nú ekki næ rað taka til hönd um og koma skipulagi á íslenzk um- ferðarmál með strangari kröfum tU ökumanna og auknu eftirliti með akstrif Stór hópur íslenzkra bíl- stjóra er með öllu fákunnandi um þær nýju og margbrotnu umferðar- reglur sem tekið hafa gildi á undan- förnum árum og áratugum. Til að fá bílstjóraréttindi í gamla daga þurftu menn bara að kunna eina reglu: „varúð til vin&tri". Margir eldri bílstjórar kunna ekki aðra um ferðarreglu. Á þessu þyrfti að ráða bót og þá jafnframt aðendurskoða ýmis ákvæði í gildandi umferðar- lögum, t. d. um hámarkshraða, sem virðast beinlínis hafa verið sett til að gera menn brotlega við lögin! Á þessum vettvangi eru miklu verð- ugri verkefni fyrir umferðarlaga- nefnd heldur en sá hégómi (sem þó er mikið álvörumál) að beita sér fyrir hægrihandarumferð. s-a-m. 16. tbl. 1965 -LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 5

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.