Lesbók Morgunblaðsins - 22.10.1967, Blaðsíða 1

Lesbók Morgunblaðsins - 22.10.1967, Blaðsíða 1
Hörmangarafélagið varð illa þokkað á íslandi en heima fyrir gæddi það áhrifamiklum embættismönnum, etatsráðum og jústisráðum, á söltuðum sauðatungum, kjöti og fiski. EFTIR JÓN KRISTVIN MARGEIRSSON SAGNFRÆÐING T 1 H, Tunim- þorskur: Kinda- Sauða- kjöt: tungur: Lörmangaarafélagið, sem annað- ist íslandsverzlunina 1743—1758, hefur ekki hlotið góð eftirmæli á íslandi. Það gerði víst lítið til að koma sér í mjúk- inn hjá íslendingum. (Uim verzhin þess á íslandi, sjá t.d. Saga íslendinga 6. bindi, Ms. 288—290 og 309—402). En ekki fór félagið eins að alls staðar. A hverju ári útdeildi það gjöfuin til all- margra manna í Höfn. Síðasta starfsár þess, 1758, er þó engium gjöfum útbýtt. Vörurnar eru yfirleitt skráðar til af- hendingar á þeim tíma, er borgarar í Kaupmannahöfn birgðu sig upp af kjöti og ömsum öðrum matvælum fyrir vetur- inn, þ.e.a.s. á tímabilinu frá miðju októ- bermánaðar til miðs nóvemlbermánaðar, og er það var fullvíst, að félagið myndi hætta að verzla á íslandi í lok ársins 1758, hefiur það víst ekki talið ástæðu til að halda matgjöfum áfram. Þær gjafir, sem hér er um að ræða, eru ýmiskonar íslenzkar matvörur, kindakjöt, sauðatungiur, tunnuþorskur og ýmsar aðrar fiskafurðir, m.a. salt- fiskur. (Hinar ýmsu fiskafurðir eru á dönsku nefndar: Middel platfisk, Plat- titlinger, Kliptorsk, Klipnakker). Þetta skiptist niður á árin svo sem hér segir: (Heila talan táknar heil- tunnu, brotið: hálftunraur. Lísipund — 16 pund). 1744 5 8/2 163 11 22/2 4/4 1745 7 7/2 182 14 22/2 5/4 1746 9 11/2 221 19 25/2 5/4 1747 8 13/2 220 19 25/2 1/4 1748 8 12/2 211 17 25/2 1/4 1749 7 10/2 193 14 23/2 1/4 1750 7 9/2 184 14 21/2 1/4 IVBl 6 8/2 171 11 22/2 1/4 17512 5 8/2 163 10 22/2 1/4 1758 4 6/2 140 8 20/2 0 1754 4 6/2 152 9 23/2 0 1765 3 6/2 132 6 23/2 0 1756 4 7/2 152 8 23/2 2/4 1757 3 7/2 140 7 24/2 1/4 Þorskur Aðrar í tunnum f isk- afurSir 1743: tn 6 8/2 lísip 168 Kinda- Sauða- kjöt Itungur tn úr tn 9 23/2 3/4 Samt.: 86 126/2 2592 176 343/2 26/4 Á þessa skrá vantar lítilræði af smjöri og tólg, sem endurskoðanda var úthliut- að. Geta nú þeir sem gaman hafa af því að reikna, athugað hve miklu þetta næmi í voru fé. Fiskafurðirnar mætti þá meta sem saltfisk án þess að miklu skakkaði. Sem sýnishorn skal hér birtur listi eins ársins, eins og hann lítur út í bók þeirri, sem félagið hefur notaS til að skrá í þessar gjafir sínar. Kallast sú fróðiega bók á móðurmá'li Hörmangara: Det kongelige octroyerede Islandske copmagniets deliberations og subscrip- tions protocoll. Hér verður þó til hæg- indaaiuka dregið saman í einn d'álk allt sem félagið úthlutaði af fiskafurðum öðrum en tunnuþorski. Enn fremur er hér þýtt á íslenzka tungu það sem á- stæða þykir til. Arið sem valið er: 1748 (bls. 145—146). Aðrar fiskaf- urðir: Hans exellence Herr Admiral Suihm .... 1 tn 8 Hsip 1 tn Ochsen, stiftamtmaður................ i __ 12 __ 1 __ 1/4 tn Adtzlau, étatsráð...................... 1 __ 8 __ 1 __ Basballe, étatsráð .................... 1 __ 8 __ 1 __ Barchmann, jústisráð.................. 1 __ 10 __ 1 __ Leth, jústisráð ........................ 1/2 __ 4 __ 1 __ Heltzen, jústisráð.................... 1/2 __ 4 __ 1 __ Drejer, jústisráð ...................... 1/2 __ 4 __ 1 __ Pauli, jústisráð ...................... 1/2 __ 7 __ 1 __ Bentz, jústisráð...................... 1/2 __ 7 __ __ Torm, lögreglustjóri og etatsráð ...... 1 __ 8 __ 1 __ Muhle, kammerráð .................. 1/2 __ 4 __ 1 __ Holst, kammerráð .................... 1/2 __ 7 __ 2/2 __ Rente skriver Olrog ............. 1/2 __ 7 __ 2/2 __ Hans fuldmægtig Johan Hjort ......., 1/2 — 4 __ 1/2 __ Lövenörn, etatsráð .................. 1 __ g __ 1 __ Wium, Cancelli forvalter .............. 1/2 — 8 __ 1 __ Wilschiöt, Commissariath skriver...... 1/2 — 4 __ 1/2 __ Fischer, Material forvalter.......... 2 __ Winther, Materialforvalter.......... 1/2 __ Lumholt, Controleur ved börnehuusset 1 — 6 — 1 __ Mester Abraham Coté ved Börnhuusset 4 — 1/2 — S. Bílle .............................. 1/2 _ Block, prófastur við Frúarkirkju ...... 6 — 1/2__ Hvistendahl, kappellán við Frúarkirkju 3 — 1/2 — Schiöt, Kapellán við Frúarkirkju ___ Brodersen, sóknarprestur við Nikulásar 3 — 1/2 — kirkju......................___ 6 — 1/2 — Reenberg, Kapellán við Nikulásarkirkju 3 — 1/2 — Terckelsen, Kapelán við „ 3 — 1/2 — Kaasböll, sóknarprestur við Heilags- 6 — 1/2 — andakirkju...................... 3 — 1/2 __ Wulff, Kapellán við Heilagsandakirkju 6 — 1/2 — Hvid, prófastur við Hólmskirkju ...... 3 — 1/2 — Wulfqvast, kapellán vi'ð Hólmskirkju .. 3 — 1/2 — Nimb, Kapellán við Hólmskirkju...... Leth, prófessor og sóknarprestur við 6 — 1/2 — Þrenningarkirkju ................ 3 — 1/2 — Olrog, Kapellán við Þrenningarkirkju 3 — 1/2 — Holst, sóknarprestur við Christ kirkju Bilsöe, sóknarprestur við Garnisons- 6 — 1/2 — kirkju.......................... Við eitt nafnið, Lumholt, stendur: „NB ej modtaget". Síðan, á eftir listanum, er færð inn ser í lagi, matargjöf handa Sören Ped- ersen endurskoðanda (revisor). Hann fær: 2 tunnur kindakjöt % tunnu af þorski 8 lísipund af öðrum fiskafurðum 4 lísipund af tólg Va tunnu af smjöri. Þessar matargjafir á pakkhúsmaður- inn, Hans Hansen Chovert, að afhenda og síðan verður það fært honum sem - • USft útgjöld. Vér tökuTii dans-ka textann n\eð til að þetta verði enn skýrara: fsafjörður nokkrum áratugum eftir a» Hörmangarafélagið hætti verzlun á Is- landi.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.