Lesbók Morgunblaðsins - 16.01.1972, Blaðsíða 6

Lesbók Morgunblaðsins - 16.01.1972, Blaðsíða 6
Hér kcinsl boddíbíll ¦ hann krappan í Holtsá undir Eyjafjöllum. spratt svo það skipulag, að Morgunblaðið auglýsti stað og stund þá íarið yrði svo og heimferðartíma. Fólkið var að- allega flutt að Baldurshaga í Mosfellssveit. Þar var nýstofn að veitingahús af Þorfinni Jónssyni veitingamanni. Hann hafði þar landrými nokkurt til umráða og lét það heimilt fyr ir fólkið án endurgjalds. Mun hann hafa séð sér hag í að aiu'ka á þann hátt aðsókn gesta að veitingastaðnum. Fargjaldið var ein króna fyrir manninn hvora leið. Fjöldi fólks á öll- um aldri notaði þessi tækifæri til að komast út úr bœnum, þegar veður var gott. Og starf semin átti miklum vinsældum að fagna. Að hér var um góða nýbreytni að ræða sést bezt á þvi, að ekki þurfti annað en hrinda henni af stað til þess að hún héldist áfram og eiginlega annaðist sig sjálf úr þvi um * nokkurra ára skeið, sem fastur liður í félags- og skemmtana- lífi bæjarbúa. Landareign Baldurshaga var svo lítil, að hún nægði ekki til þess að taka við svo miklum mannfjölda sem stundum var um að ræða. Nokkuð rættist úr með því, að leyfi var veitt til umferðar á Selás og í skóg- ræktargirðingu við Rauðavatn, sem hvort tveggja er hið næsta landi Baldurshaga. Ekki var laust við, að bændur á þessum slóðum litu hornauga til þessarar ferðastarfsemi af ótta við ágang og slæma umgengni af hálfu gestanna. Verður varla sagt, að slíkur ótti væri með öllu ástæðulaus. En ekki w er kunnugt um, að neitt hafi orðið þar að sök. Þess varð Skammt að bíða, að þessi skerrumtlgarður stækkaði svo, að efcki þurfti lengur um þrengsli að kvarta. Það gerð- ist árið 1927. Hestamannafélag ið Fákur fékk þá vitneskju, að svonefnd Hólmsheiði, sem er mikið land að víðáttu og ligg- ur hið næsta Baldurshaga, mundi fáanleg til leigu og frjálsrar umferðar og dvalar fyrir Reykvíkinga. Fákur vissi um vinsamlega afstöðu bæjar- stjórnar Reykjavíkur til þessa máls, sendi henni erindi um þetta og lagði til, að bærfnn festi sér landið tli leigu í um- »• ræddum tilgangi. Það varð svo að ráði, að Reykjavíkurbær tók landið á leigu til 5 ára til frjálsrar dvalar og umferðar fyrir bæjaranenn að sumrinu, og gaf borgarstjórinn út aug- lýsingu um það hinn 5. júlí 1927. Það var að sjálfsögðu til- skilið í saimningi, að engin spjöll yrðu unnin á landinu af notendum þess. Eigi mátti rífa þar upp lyng eða annan gróð- ur og ekki halda þar brennu. Fólk skyldi ganga þar vel um og ekki skilja þar eftir matar- leifar né annað rusl og algjör- lega forðast ágang á aðliggj- andi lönd. Voru mörk hins leigða lands rækilega tilgreind í auglýsingunni, og voru þau þessi: Að sunnan: Þjóðvegurinn, Suðurlands- braut. Að vestan: Grafarholtsland. Að norðan: Reynisvatnsland. Að austan: Miðdals- og Geithálslönd. Allt mun þetta hafa tekizt sæmilega og líklega því betur sem fram liðu stundir. Landeig andinn, Eggert á Hólmi, virð- ist hafa orðið nokkuð uggandi um girðingar eftir fyrstu reynslunna. Sést það á prúð- mannlegri grein um málið, er hamn fékk birta í dagblaði í Reykjavík. Er svo að sjá, að sú grein hafi borið tilætlaðan ár- angur. Það er ánægjulegt til frá- sagnar, að enginn skuggi virð- ist hafa fallið á þessa skemmti- legu og nytsömu starfsemi nema sá, ef nefna s'kyldi, að í einu dagblaðanna í Reykjavík birtist nafnlaus grein þann 9. 8. 1937 þar sem ákaft var fund ið að bilakstri í Reykjavík og nágrenni um helgar og ásökun um sérstaklega beint til boddý- bílanna, sem óku með fólk gegn borgun. Lét greinarhöfundur svo um mælt m.a., að margir slikra bíla lægju brotnir og bramlaðir meðfram veginum og nokkur slys hefðu orðið á fólki, bæði vegna árekstra og út af aksturs. Eru orð látin að því liggja, að ölvun bílstjóra væri þar um að kenna að ein- hverju leyti. Einn af hlutaðeig- andi bílstjórum andmælti þess- um sakargiftum harðlega í ann arri blaðagrein. Annað spor í sömu átt og fyrr greinir steig Morgunblað- ið árið 1926, er það beitti sér fyrir því að koma á berjamó, með tilstyrk boddíbíla, þeim börnum í Reykjavík, er eigi höfðu fjárráð til þess á eigin spýtur. Til þess þurfti að afla nokkurs fjár. Blaðið birti þessa hugmynd sina í stuttu máli og hét á bæjarbúa til lið- veizlu. Og góðar undirtekt- ir létu ekki á sér standa. T.d. má nefna, að Meyvant JSigurðs- son, sem þá rak vörubílastöð, bauð fram 6 bíla ókeypis í einn dag til þessara nota, og margir aðrir fóru að dæmi Framhald á bls. 16. Að snúa heim í kalt skilnings- leysið Til þess að kvikmyndamenn- ing blómgist, þarf einkum þrennt að koma til: I. Aðstaða til þess að skapa kvikmyndir. II. Möguleiki á að koma þeim tU sýningar heima og er- Iendis. III. Taekifæri til þess að sjá það bezta, sem gert er í kvikmyndaheiminum, svo að kvikmyndaframleiðsla einangrist ekki, heldur taW mið af því bezta og standist samanbnrð við það. Ef við þessi skilyrði bættust upplýsingar um kvikmynd- ir, fréttir og gagnrýni og ekki sízt rannsóknir á kvikmynd- um og höfundum þeirra, eins og nú eru farnar að tíðkast við ýmsa erlenda háskóla, væri hægt að tala um kvikmynda- menningu. Kvikmyndamenning er nú orðin rikur þáttur í lífi manna og þjóða. Það er óneitanleg staðreynd, að með kvikmynd- Erlendur Sveinsson Kvikmyndir unum, sem framleiddar eru i þúsundatali á ári hverju, ná menn bezt og sterkast hver til annars, m.a. vegna þess, að kvikmyndin talar mál alls mannkyns. Menn hvaðanæva að taka að gera kvikmyndir, oft án beinnar meðvitundar um hugtakið list, þeim liggur fyrst og fremst eitthvað á hjarta og hafa þörf fyrir að ná til fólks. Samt er óhjákvæmilegt, að hug takið list komi upp, þeg- ar menn gefa hlutdeild af sjálf um sér í vel unnum verkum, sem ætlað er að ná til annarra og öðrum finnst jafnframt ekki vera nema á fárra manna valdi. Því vita ýmsir kvik- myndagerðarmenn vart fyrr en farið er að kalla þá listamenn, án þess að sú nafngift hafi hvarflað að þeim, þegar þeir fóru að fást við kvikmynda- gerðina. Gott dæmi er Svíinn Jan Troell, sem hætti kennslu- störfum og hóf að gera kvik- myndir i staðinn. Mynd hans Ole dole doff (mánudags- mynd) er t.d. nokkurs konar uppgjör við kennarastarfið. ítalinn Michaelangelo Antoni- oni (gerði m.a. Zabrizkie Point, sýnd nýlega í Gamla bíói) fór að gera kvikmyndir um mann- leg samskipti, eftir að hann hafði lokið háskólaprófi í hag- og viðskiptafræðum. Fjölmarg- ir gera kvikmyndir um þær hugmyndir um þjóðfélagsbylt- ingu, sem þeir aðhyllast (J.L. Godard, Glauber Rocha, mynd ir hins síðarnefnda væntanleg- ar á mánudagssýningar), aðrir „ná svo langt" að geta leyft sér að kanna dýptir eigin sál- arlífs og stððu sjálfra sin sem listamanna (Ingmar Berg- mann). En slikt geta ef til vill aðeins þeir leyft sér, sem áður hafa gert tugi mynda um hin ótæmandi tilbrigði mannlegra samskipta. Þannig er ekkert mannlegt kvikmyndunum óvið- komandi. I þeim speglast hugs- un samtímans og varðveitist. Þess vegna verður sérhver mað ur að taka afstöðu til kvik- mynda, séu þær skoðaðar í þessu ljósi. Ekki sizt Islending- ar, sem hafa sem stendur mjög bágborna aðstöðu til að gera sjálfir kvikmyndir og sjá nær einvörðungu erlendar kvik- myndir, sem frumsýndar eru I allt að 10 kvikmyndahúsum á höfuðborgarsvæðinu en siðan endursýndar úti á landsbyggð- inni. Reynslan hefur sýnt, að það er mjög undir hælinn lagt hvaða kvikmyndir eru sýndar og hvenær þær eru teknar til sýningar. Við fylgjumst því illa með framvindu kvikmyndalist- arinnar, sem er í sífelldri end- urnýjun. Hún er listgrein, sem enn er með vaxtarverk- ina og þroskast ört. Bagaleg- ast fyrir okkur er, að ýmsar mikilvægar myndir í þró- Við töku kvikmynd- arinnar Síðasti bœr- inn i dalnum 1949. Óskar Gíslason með tökuvélina, en með honum eru Ævar R. Kvaran og Valdemar Lárusson. 6 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 16. janúar 1972

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.